Barbaros’un Nice kuşatması

Osmanlı tarihinin renkli sayfalarından birisi de Fransa ile ortak bir teşebbüs olan Nice şehri kuşatmasıdır. Bu kuşatma sonucunda şehir fetholunmayacak, ama yine de Türk donanması ve onun reisi Barbaros Hayrettin Paşa, bugün Côte d’Azur denilen sularda toplarını gümbürdetmiş olacaktır.

Savaş 1543 mayısında Barbaros ve donanmasının, Fransız elçisi Polin’in teşvikleriyle İstanbul’dan ayrılmasıyla başlar. Donanma güney İtalya ve Sicilya limanlarını geçerek dramatik bir etki yaratacak şekilde Aziz Petrus günü olan 29 Haziran’da Roma’nın içinden geçmekte olan Tiber Nehri’nin ağzına kadar gelir. Ancak Roma’ya veya çevresine saldırıda bulunulmaması bizzat padişah tarafından emredilmiştir.

21 Temmuz’da Hayrettin Paşa, Marsilya’da bir kral gibi karşılanır. Oradan hareketle, iki monarşinin donanmaları berabercene o zamanlar Savoy Dükalığı’nın hâkimiyetinde olan Nice kalesine yönelirler. Buranın düşmesi İmparator Şarlken’e ve onun himayesindeki Savoy’a önemli bir darbe demektir. Ama kuşatma sakız gibi uzayınca Barbaros Fransız limanı olan Toulon’a çekilir ve kışı orada geçirir. 1544 baharında yola çıkıp İtalya limanlarını yağmalaya yağmalaya Dersaâdet’e dönecektir. O döndükten sonra Şarlken ve François, Papa III. Paul’un da çabaları sonucunda nihayet sulh ederler.

Hikâyenin magazinsel bir sayfası da vardır. İsmail Hami Danişmend’in Kronoloji’sine göre Barbaros, Marsilya yolunda iken Napoli körfezindeki Gaeta kalesini ele geçirir ve kalenin müdâfîi olan Don Diego Gaetano ve ailesini esir alır. Don Gaetano’nun kızı Dona Maria Müslüman olur ve Hayrettin onunla evlenir. Üstüne yeni zevcesinin hatırına kayınpederinin canını bağışlar.

Bu Hızır Hayrettin Paşa’nın son seferidir. 1546’da İstanbul’da hakkın rahmetine kavuşacak, ardından kendisi için “Denizin reisi öldü” diye tarih düşülecektir. Osmanlı sultanlarıyla Françe padişahları arasındaki diplomatik dostluk ise daha uzun yıllar devam edecektir.

Kaynaklar

Danışmend, İsmail Hami. İzahlı Osmanlı Tarihi Kronolojisi II. Cilt: M. 1513–1573, H. 919–981. İstanbul: Türkiye Yayınevi, 1971.

Emecen, Feridun M. Osmanlı İmparatorluğu’nun Kuruluş ve Yükseliş Tarihi (1300–1600). İstanbul: Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları, 2015.

Setton, Kenneth M. The Papacy and the Levant (1204–1571). Vol. 3, The Sixteenth Century to the Reign of Julius III. Philadelphia: American Philosophical Society, 1984.

Turan, Şerafettin. “Barbaros Hayreddin Paşa.” TDV İslâm Ansiklopedisi. İstanbul: Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Araştırmaları Merkezi, 1992. Erişim 5 Kasım 2025. https://islamansiklopedisi.org.tr/barbaros-hayreddin-pasa