Hakan Karam
Hakan Karam - Ekonomi

Fon Tasfiyesinde Sessiz Ama Kritik Bir Detay

Piyasalarda bazen en çok konuşulan başlık, aslında en az anlaşılan başlık olur. Sermaye Piyasası Kurulu'nun 15 Kasım 2026 tarihli duyurusu da tam olarak bu kategoriye giriyor. Olağanüstü tasfiyesine karar verilen yatırım fonlarının portföylerinde bulunan halka açık şirket paylarının, ilgili şirketlere geri alım yoluyla satılmasına ilişkin açıklama, basına yansıyan bazı haberlerde işin özünden koparılarak aktarılmış görünüyor. Kurul da bu noktaya dikkat çekiyor: söz konusu işlemlerin niteliği ve amacı hakkında eksik veya hatalı değerlendirmelere yer verildiği belirtiliyor.

Önce işin tekniğini gündelik dile çevirelim. Bir fon olağanüstü tasfiyeye girdiğinde, portföyündeki varlıkların nakde dönüştürülmesi gerekir. Bu varlıkların içinde hisse senetleri de var. Akla ilk gelen yöntem, bu hisseleri doğrudan Borsa İstanbul'da satmak. Kulağa basit geliyor, değil. Çünkü bir fonun elindeki pay miktarı, ilgili hissenin normal günlük işlem hacmine göre büyük olabilir. Bu durumda ortaya çıkan tablo, piyasa derinliği ve likidite koşulları dikkate alınmadan yapılan bir satışın fiyatları olumsuz etkilemesidir. SPK'nın açıklamasında bu risk açıkça dile getiriliyor: doğrudan borsada satışa konu edilme, satış baskısı oluşturarak pay fiyatlarının olumsuz etkilenmesine ve fon varlıklarının daha düşük bedellerle nakde çevrilmesine yol açabilecektir.

Buradaki ince nokta şu: zarar sadece o hisseyi tutan yatırımcıya değil, doğrudan fonun kendi katılma payı sahiplerine de yansır. Fon varlığı ucuza nakde dönüşürse, tasfiye sonucunda pay sahiplerinin eline geçen tutar da küçülür. Yani mesele bir "piyasa sarsılır mı" meselesi olmaktan çok, "fon yatırımcısının parası korunuyor mu" meselesi. Kurulun açıklamasındaki vurgu da bu yönde: fon katılma payı sahiplerinin menfaatlerinin korunması hedefleniyor.

Peki çözüm ne? SPK, piyasa koşullarından kaynaklanabilecek olumsuz fiyat etkilerini sınırlamak amacıyla kural bazlı bir yaklaşım benimsendiğini bildiriyor. Bu kapsamda fon portföylerindeki payların, Borsa İstanbul'da oluşan son işlem günü kapanış fiyatı esas alınarak ilgili halka açık ortaklıklara satılmasına imkân tanınıyor. Yani hisse, borsada gün içinde aşağı yukarı savrulurken değil, günün kapanışında oluşan referans fiyat üzerinden şirketin kendisine devrediliyor. Burada amaç, fon varlıklarının objektif bir fiyat ölçütü üzerinden nakde dönüştürülmesi.

Kurulun metnindeki ifadeyi olduğu gibi aktarmak, meselenin çerçevesini netleştiriyor:

"Basında yer alan bazı haberlerde, Kurulumuzca olağanüstü tasfiyesine karar verilen yatırım fonlarının portföylerinde bulunan payların, tasfiye ile görevli kuruluşlar tarafından ilgili halka açık ortaklıklara geri alım yoluyla satılması suretiyle gerçekleştirilen işlemlerin niteliği ve amacı hakkında eksik veya hatalı değerlendirmelere yer verildiği görülmektedir. Tasfiye kapsamındaki fonların portföylerinde bulunan payların, miktarları ve ilgili payların piyasa derinliği ile likidite koşulları dikkate alınmaksızın doğrudan Borsada satışa konu edilmesi, satış baskısı oluşturarak pay fiyatlarının olumsuz etkilenmesine ve fon varlıklarının daha düşük bedellerle nakde çevrilmesine yol açabilecektir. Bu çerçevede, kural bazlı bir yaklaşımla ve ilgili mevzuat hükümleri uyarınca, fon portföylerinde bulunan payların Borsada oluşan son işlem günü kapanış fiyatı esas alınarak ilgili ortaklıklara satılması imkânı tanınmak suretiyle, piyasa koşullarından kaynaklanabilecek olumsuz fiyat etkilerinin sınırlandırılması ve fon varlıklarının objektif bir fiyat ölçütü üzerinden nakde dönüştürülerek fon katılma payı sahiplerinin menfaatlerinin korunması amaçlanmaktadır."

Bu paragraf aslında iki şeyi aynı anda söylüyor. Birincisi, doğrudan borsa satışının yaratacağı fiyat baskısı gerçek bir risk olarak tanınıyor. İkincisi, bu riskin kural bazlı bir mekanizmayla sınırlandırılması hedefleniyor. Yani ortada bir "piyasa manipülasyonu" ya da "gizli bir işlem" değil, tasfiye sürecinin yaratabileceği tahribatı azaltmaya dönük bir düzenleme var.

Yine de şu ayrımı yapmak gerekiyor: bu açıklama bir olgu ve çerçeve metni. İçinde hangi şirketlerin, hangi tutarlarda, hangi fonların devreye girdiğine dair bir liste yok. Dolayısıyla "hangi hisseler etkilenecek" sorusunun cevabını bu duyurudan çıkarmak mümkün değil. Basına yansıyan haberlerdeki eksik veya hatalı değerlendirme vurgusu da sanırım tam olarak bu boşluğun yarattığı yorum farkından besleniyor. Bir düzenleme metnini, işlem gören şirketlerin bilançosuna doğrudan yazmak acelecilik olur.

Piyasa açısından bakıldığında, geri alım yönteminin bir başka işlevi daha var. Tasfiye edilen fonun elindeki paylar borsada dolaşıma girmediğinde, ilgili hissede arz artışı yaşanmıyor. Bu da fiyatın, sadece o günkü alıcı-satıcı dengesiyle değil, daha istikrarlı bir referansla şekillenmesini sağlıyor. Kapanış fiyatı referansının seçilmesi de tesadüf değil; gün içi oynaklığın yarattığı gürültüyü ayıklayan, herkesin görebildiği ve doğrulayabildiği bir ölçüt sunuyor.

Bütün bunların yatırımcı açısından pratik anlamı şu: eğer bir fon olağanüstü tasfiye sürecine girdiyse, portföyündeki hisselerin "yangından mal kaçırır gibi" satılmayacağını, belirli bir fiyat ölçütüne bağlanacağını bilmek, sürecin öngörülebilirliğini artırıyor. Ancak bu, tasfiye sürecinin tamamının risksiz olduğu anlamına gelmiyor. Nihayetinde fonun toplam varlık değeri, piyasa koşullarından etkilenmeye devam eder. Düzenleme, fiyat baskısının yaratacağı ek aşınmayı sınırlıyor; piyasanın genel yönünü değiştirmiyor.

Bugünlerde ekonomi gündeminin ana ekseni hâlâ enflasyon, faiz ve kur üçgeni. Bu üçgenin içinde sermaye piyasasına dair düzenlemeler genellikle arka planda kalıyor. Oysa fon tasfiyeleri gibi teknik konular, doğrudan hanehalkının birikimlerine dokunuyor. Bir yatırımcının fonundaki paranın ne kadarının geri döneceği, bu tür kural tasarımlarının ne kadar sağlam olduğuyla yakından ilişkili. SPK'nın açıklaması, bu açıdan bakıldığında, gürültünün ortasında sakin bir teknik çerçeve çiziyor. Önemli olan, bu çerçevenin uygulamada da aynı özenle işlemesi ve süreçle ilgili bilgilendirmenin şeffaf biçimde sürmesi.

Toplam 45 defa okunmuştur.

Hakan Karam diğer yazıları:

YORUM YAZ

Guvenlik kodu
UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış,
Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.