İzmir'deki Transfer İddiaları ve Sandık İradesi

Demokratik meşruiyetin temeli, seçmenin sandıkta ortaya koyduğu irade ile bu iradenin kurumsal düzeyde korunması arasındaki sarsılmaz bağa dayanır. Yerel yönetimler, vatandaşın doğrudan temas ettiği ve oy verme kararıyla şehri yönetme yetkisini belirli bir siyasi çizgiye teslim ettiği idari yapılardır. Bu nedenle yerel yönetimlerde yaşanan her türlü siyasi savrulma, iktidar değişimi ya da parti transferi iddiası, yalnızca bireysel bir siyasi tercih meselesi olarak ele alınamaz. Siyasetin meşruiyet zeminini doğrudan ilgilendiren bu tür tartışmalar, kamuoyunda haklı bir sorgulamayı ve hukuki ilkelere bağlı bir değerlendirmeyi zorunlu kılar. T24 ekranlarında gazeteciler Murat Sabuncu ve Şirin Payzın'ın sorularını yanıtlayan YENİ Parti Genel Başkanı Özgür Özel'in açıklamaları, Ankara ve İzmir kulislerinde dalga dalga yayılan transfer ve makam değişim iddialarına dair somut veriler ve açık tutumlar sunması bakımından son derece kritik bir nitelik taşımaktadır.

Siyasette doğrulanmış olgular ile dedikodu niteliğindeki kulis iddialarını birbirinden kesin bir çizgiyle ayırmak, nitelikli bir kamuoyu tartışmasının ilk şartıdır. İzmir Büyükşehir Belediye Başkanı Cemil Tugay’ın AK Parti’ye katılacağı yönündeki söylentiler, son dönemde muhalefet kanadında en çok konuşulan konulardan biri haline gelmiştir. Oysa mevcut tabloya ve sunulan beyanlara baktığımızda, ortada doğrulanmış bir transfer kararı değil, kulislerde yürütülen yoğun bir iddia trafiği bulunmaktadır. İzmir’de yaşanan sürecin arka planını anlamak için Cemil Tugay’ın parti içi muhalefetteki yerini doğru okumak gerekmektedir. Bilindiği üzere Cemil Tugay, parti içinde patlak veren "Mutlak butlan" kararına tepki göstererek CHP'den ayrılan ilk isim olmuştur. Bu ayrılık kararı, siyasi iklimde ciddi tartışmalara yol açmış ve devamında kulislerde Tugay'ın iktidar partisine geçebileceği yönünde spekülasyonların türemesine zemin hazırlamıştır.

Ancak YENİ Parti Genel Başkanı Özgür Özel’in Murat Sabuncu ve Şirin Payzın ile gerçekleştirdiği yayındaki açıklamaları, bu kulis iddialarının karşısında duran net verileri ortaya koymaktadır. Özgür Özel, yaklaşık iki ya da üç hafta önce Cemil Tugay ile yüz yüze bir görüşme gerçekleştirdiğini bizzat ifade etmiştir. Bu görüşmenin detaylarını aktaran Özel, bir belediye başkanına "Sen AK Parti'ye mi geçeceksin?" şeklindeki doğrudan bir soruyu yöneltmeyi ne kendi siyasi nezaketine ne de muhatabının duruşuna yakıştırdığını vurgulamıştır. Özel’in aktardığı bilgilere göre, Cemil Tugay AK Parti’ye geçeceği yönündeki iddiaları kesin bir dille reddetmektedir. İddia sahiplerinin getirdiği spekülatif yorumlar ile siyasi aktörün kendi beyanı arasındaki fark açıkça görülmektedir.

Bu noktada ilkesel duruş ile siyasi kulis iddialarının çatışması derinleşmektedir. Özgür Özel, Cemil Tugay'ın CHP'den ayrılma gerekçesinin yalnızca yaşanan "mutlak butlan" krizine yönelik ilkesel bir duruş olduğunu açıkça dile getirmiştir. Tugay’ın siyasi ajandasında iktidar saflarına katılmak gibi bir yönelimden ziyade, yeni bir siyasi oluşum oluşturma fikrinin ön planda bulunduğu belirtilmektedir. İlkesel bir gerekçeyle bir partiden ayrılmak ile mevcut iktidar bloğuna katılarak seçmen iradesini dönüştürmek arasında devasa bir fark vardır. Hukuk ve siyaset etiği açısından bakıldığında, bir belediye başkanının seçim öncesinde temsil ettiği değerlerden kopup tam karşıt bir çizgiye geçmesi, demokratik temsil hakkının aşınması anlamına gelir.

İzmir gibi muhalefetin geleneksel olarak güçlü bir seçmen tabanına sahip olduğu bir kentte, seçim sandığı üzerinden elde edilemeyen iktidar imkânlarının transfer yöntemiyle el değiştirmesi, telafisi imkânsız sonuçlar doğurma potansiyeli taşımaktadır. Nitekim Özel, T24 yayınında bu ihtimalin yaratacağı tahribata dikkat çekerken "İZMİR'DE BÜYÜK BİR TRAVMA YAŞANIR" ifadesini kullanmış ve iktidarın seçimle kazanamadığı İzmir Büyükşehir Belediyesi'nin bu tür yöntemlerle el değiştirmesinin seçmen nezdinde unutulmayacak bir travmaya ve ciddi bir güven krizine dönüşeceğini söylemiştir. Sandıkta tecelli eden iradenin masa başında değiştirilmesi, yurttaşların seçim sistemine ve demokratik kurumlara olan inancını zedeler. Seçmen, oy verdiği partinin ve adayın kentin yönetimini yürütmesini beklerken, iradesinin başka bir odağa devredildiğini gördüğünde bu durum toplumsal bir güven bunalımına yol açar.

Transfer iddialarının ardında yatan mekanizmalar incelendiğinde, siyasal alandaki baskı ve şantaj iddiaları da göz ardı edilemeyecek bir boyuta ulaşmaktadır. Kulislerde sıkça dile getirilen "şantajla transfer" iddiaları, YENİ Parti’nin önümüzdeki dönemde siyasi söylemlerinde ve muhalefet hattında son derece önemli bir yer tutacağını göstermektedir. Seçilmiş yerel yöneticilerin idari veya hukuki araçlarla kıskaca alınarak parti değiştirmeye zorlandığı yönündeki iddialar, anayasal hukuk devleti ilkeleriyle bağdaşmaz. Özgür Özel’in AK Parti'ye geçen Eren Ali Bingöl hakkındaki açıklaması ve dile getirdiği “Ya AK Parti’ye katılacaksın ya hapse atılacaksın” ifadesi, bu tür transferlerin ardındaki iddiaların vahameti konusunda dikkat çekicidir. Eren Ali Bingöl’ün AK Parti saflarına katılmasına Canan Kaftancıoğlu'ndan da son derece sert tepki gelmiş, muhalefet kanadında yaşanan bu geçişler sert polemikleri beraberinde getirmiştir. Öte yandan kamuoyunda geniş yer bulan Erdal Beşikçioğlu'nun ifadesinin ortaya çıkması ve Behzat Ç. iddialarına yanıt vermesi de siyaset ile yargı ve medya alanındaki tartışmaların ne denli iç içe geçtiğini gösteren diğer bir örnektir.

Bir belediye başkanının parti değiştirmesi yalnızca sembolik ya da söylemsel bir kayma yaratmakla kalmaz; doğrudan doğruya kentin idari ve hukuki işleyişini de felç edebilir. Olası bir transfer gerçekleştiği takdirde, İzmir Büyükşehir Belediye Meclisi'ndeki mevcut üye dağılımı ile belediye başkanının yeni siyasi kimliği arasında kaçınılmaz bir uyumsuzluk meydana gelecektir. Meclis çoğunluğu ile farklı bir siyasi çizgide yer alan bir belediye başkanının karşı karşıya gelmesi, kentin temel hizmetlerinin yürütülmesinde kilitlenmelere yol açabilir. Başta kent imar planları, büyük altyapı projeleri ve yıllık bütçe onay süreçleri olmak üzere, tüm yönetimsel mekanizmalar bir tıkanıklık yaşama riskiyle karşı karşıya kalır. Bütçenin geçmediği, imar kararlarının meclis ile başkanlık makamı arasında mekik dokuduğu bir yönetim yapısı, en nihayetinde o kentte yaşayan yurttaşların mağdur olmasıyla sonuçlanır.

Siyasi partilerin ve seçilmiş aktörlerin hesap verebilirlik yükümlülüğü, hem sandık önlerine konduğunda hem de görev süreleri boyunca geçerlidir. Muhalefet partilerinin seçmenlerinden aldığı idari yetkilerin, iktidar partisine doğru kaydırılması tartışması, şeffaflık ilkeleri çerçevesinde ele alınmalıdır. Özgür Özel'in İzmir örneği üzerinden vurguladığı gibi, halkın sandıktaki iradesine saygı duymak ve kurumsal dengeleri korumak, tüm siyasi aktörlerin ortak sorumluluğudur. Şantaj, baskı veya siyasi ikbal arayışlarıyla şekillendiği iddia edilen transfer süreçleri doğrulanmadığı sürece iddia düzeyinde kalsa da, bu tür iddiaların siyasi atmosferde kapladığı alan dahi seçmenin kurumlara duyduğu inancı hırpalayabilmektedir. Cemil Tugay’ın "mutlak butlan" kararı sonrasında CHP’den ilkesel olarak ayrıldığını beyan etmesi ve yeni bir oluşum arayışında olduğunu ifade etmesi ile AK Parti’ye geçeceği yönündeki iddiaları kesin bir dille reddetmesi, mevcut doğrulanmış durumun sınırlarını çizmektedir.

Türkiye’de demokratik kurumların ve yerel yönetimlerin güvencesi, hukukun üstünlüğü ve seçmen iradesinin dokunulmazlığıdır. Siyasal kulislerin ürettiği senaryolar ile kamuoyunun önüne konan somut gerekçeleri ayırt etmek, sağlıklı bir analiz yapabilmenin tek yoludur. Yerel yöneticilerin hangi ilkesel gerekçelerle nerede durduklarını net biçimde ortaya koymaları ve iktidarın seçimle kazanamadığı idari alanları transfer yollarıyla elde etme arayışlarına dair iddiaların şeffaf biçimde aydınlatılması gerekmektedir. Şehrin bütçesini, imarını ve altyapısını etkileyebilecek ölçekteki bu gelişmeler, sadece bir isim veya parti meselesi değil, doğrudan yurttaşın oy hakkına ve demokrasi kültürüne verilen değerin bir sınamasıdır.