Ankara'da İmzalar Atılırken Kameralara Yansıyanlar

Diplomasi, kapalı kapılar arkasında yürütülen çetin müzakerelerin ardından genellikle kusursuzca kurgulanmış imza törenleriyle kamuoyunun karşısına çıkar. Ancak devletler arası ilişkilerin gerçek ritmi, bazen canlı yayınlarda anlık olarak yakalanan o birkaç saniyelik tereddütlerde ve protokol aksamalarında gizlidir. AK Parti Genel Başkanı ve Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile Mayıs 2026’da göreve başlayan Irak Başbakanı Ali ez-Zeydi’nin Ankara’da gerçekleştirdiği ortak basın toplantısı, tam da böyle bir anın kayıtlara geçmesine sahne oldu. Göreve gelmesinden bu yana üçüncü yurt dışı temasını Türkiye’ye gerçekleştiren Zeydi ile yapılan zirve, iki ülke arasındaki stratejik ortaklığı güçlendirme hedefini taşırken, masadaki belgelerin imzalanması sırasında yaşananlar diplomasi bürokrasisinin ve bölgesel dengelerin ne kadar hassas bir çizgide yürüdüğünü bir kez daha gösterdi.

Toplantının en dikkat çekici anı, Kalkınma Yolu Projesi’ne ilişkin anlaşmanın imza aşamasında yaşandı. Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın imza töreni sırasında salonda dile getirdiği "Beş anlaşma değil miydi?" sorusu, masadaki bir eksikliği doğrudan gözler önüne serdi. Irak Ulaştırma Bakanı’nın ilgili metni henüz imzalamadığı fark edilince, Dışişleri Bakanı Hakan Fidan hızlıca devreye girdi. Habere yansıyan bilgilere göre, Irak Başbakanı Ali ez-Zeydi’nin de ulaştırma bakanıyla kısa bir görüşme gerçekleştirerek anlaşmanın imzalanmasını istemesinin ardından süreç tamamlandı. Kameralar önünde yaşanan bu kısa süreli kriz, dış politikada kurumsal eş güdümün ve anlık müdahalelerin ne denli belirleyici olduğunu belgelemiş oldu.

Siyaset ve hukuk mantığıyla olaya yaklaştığımızda, olgu ile iddiayı birbirinden net bir şekilde ayırmak zorundayız. İmzaların atılması ve Dışişleri Bakanı Fidan’ın müdahalesi somut birer olgudur. Ancak basında, Serbestiyet’in haberine dayandırılarak yer alan iddialar, meselenin arka planına dair farklı değerlendirmeleri beraberinde getiriyor. Söz konusu iddialara göre, Irak Ulaştırma Bakanı’nın İran’a yakın Şii Koordinasyonu ve İran destekli Bedir Örgütü’ne yakın bir isim olduğu öne sürülüyor. Yine aynı iddialar çerçevesinde, İran’ın Kalkınma Yolu Projesi’ni kendi ekonomik ve stratejik çıkarlarına olumsuz etki edebileceği gerekçesiyle mesafeli karşıladığı ve törendeki duraklamanın bu siyasi bagajla bağlantılı olabileceği savunuluyor. Doğrulanmış bir olgu olarak kabul etmek yerine bir iddia olarak kayda geçirmemiz gereken bu boyut, bölgesel vekâletlerin ve ittifakların resmi diplomasiye nasıl sirayet edebileceğine dair önemli bir tartışma alanı açıyor.

Tören esnasında yaşanan bu kısa gerilimin ötesine geçtiğimizde, Ankara’daki görüşmelerin somut başlıkları ve ifade edilen taahhütler öne çıkıyor. Zirvenin en kritik başlıklarından biri, iki ülke arasında varılan kapsamlı enerji anlaşmasıydı. Cumhurbaşkanı Erdoğan, görüşmelerin ardından yaptığı açıklamada, Irak Başbakanı Ali ez-Zeydi’nin kendisine söylediği "Biz Türkiye'ye petrol verebiliriz. Bir milyon varil. Başka yere muhtaç olmayın." sözlerini aktardı. Erdoğan, bu teklife ilişkin kendi değerlendirmesini ise şu ifadelerle kamuoyuyla paylaştı: "Evet, sağa sola muhtaç olmaya gerek yok. Hemen komşumuz. İnşallah bir milyon varil petrolü buraya transfer ettiğimizde ihtiyacımızı karşılarız." Komşuluk ilişkileri temelinde şekillenen bu enerji aktarımı söylemi, Türkiye’nin enerji tedarikindeki çeşitlendirme arayışları açısından somut bir hedef koyuyor. Bununla birlikte Erdoğan, Irak’ın ihtiyaç duyduğu savunma sanayii ürünlerinin temini konusunda da Türkiye’nin her türlü iş birliğine hazır olduğunu açıkça dile getirdi.

Ankara’daki buluşma yalnızca ikili ekonomik veya enerji ilişkileriyle sınırlı kalmadı. Ortak temaslarda İran, Suriye ve Filistin başta olmak üzere bölgesel gelişmeler de masadaydı. Türkiye ile Irak arasında önceki dönemde stratejik ortaklık seviyesine yükselen ilişkileri daha da derinleştirme hedefi, bölgedeki karmaşık güç dengeleri hesaba katıldığında son derece kritik bir virajdır. İki komşu ülkenin sınır güvenliğinden bölgesel ticarete kadar uzanan geniş bir yelpazede ortak hareket etme arzusu, bölgesel aktörlerin farklı hesaplarıyla çakışabilmektedir.

Hukuki ve siyasi sorumluluk açısından bakıldığında, uluslararası sözleşmelerin altına konulan imzalar sadece bürokratik birer prosedür değildir; devletlerin kamuoyuna verdikleri bağlayıcı sözlerdir. Canlı yayında belgelenen beşinci imza tereddüdü, kâğıt üzerindeki taahhütlerin sahada uygulanması aşamasında ne tür bürokratik ve siyasi dirençlerle karşılaşılabileceğinin somut bir işaretidir. Şeffaflık ilkeleri gereği, kamunun çıkarını ilgilendiren büyük ölçekli altyapı ve enerji projelerinin hangi saiklerle ilerlediği ya da aksadığı dikkatle izlenmelidir. Ankara’da Dışişleri Bakanı’nın devreye girmesiyle ve Başbakan Zeydi’nin direktifiyle tamamlanan o imza, nihayetinde belgeye kazındı. Ancak asıl mesele, imzalanan metinlerin ve vaat edilen bir milyon varillik petrol transferinin bölgesel çekişmelerin gölgesinden kurtarılarak kesintisiz bir biçimde hayata geçirilip geçirilemeyeceğidir.