Bir Soruşturma İzni Talebinin Düşündürdükleri: Denetimin Denetimi Meselesi
Bir ülkenin finans sistemine güven, o sistemin denetleyicilerine duyulan güvenden bağımsız düşünülemez. Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu, bu güvenin en kritik halkalarından biri. İşte tam da bu yüzden, eski BDDK Başkanı Şahap Kavcıoğlu hakkında yürütülen bir soruşturma izni talebi, sadece bir kişinin akıbetiyle ilgili değil. Denetimin kendisinin denetlenip denetlenemeyeceği sorusuyla ilgili.
Basına yansıyan bilgilere göre İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı, Hazine ve Maliye Bakanlığı'na resmi bir yazı göndererek Kavcıoğlu hakkında soruşturma izni verilmesini istedi. Talebin, geniş kapsamlı bir fon soruşturması kapsamında alınan ifadelerin ardından geldiği aktarılıyor. Burada altını çizmek gereken ilk nokta şu: Ortada henüz kesinleşmiş bir yargı kararı yok, bir iddia ve bir izin süreci var. Ama bu süreç bile tek başına Türkiye'de finans bürokrasisinin nasıl işlediğine dair ciddi bir tartışmayı hak ediyor.
Hatırlayalım. 11 Kasım'da Kavcıoğlu, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamayla görevinden affını istediğini duyurmuştu. Açıklamasında şu ifadeler yer alıyordu: "BDDK ve şahsımla ilgili son günlerdeki iddialar üzerine, Kurumumuzun daha fazla yıpranmaması için Sayın Cumhurbaşkanımız Recep Tayyip Erdoğan'dan affımı istedim. Şimdiye kadar bizlere bu görevleri tevdi eden Sayın Cumhurbaşkanımıza en derin şükranlarımı arz ediyorum. Kamuoyuna saygıyla duyurulur." Bu mesaj, dikkatli okunduğunda iki şeyi aynı anda söylüyor: Bir yanda kurumu koruma kaygısı, diğer yanda iddiaların kendisine yönelen kısmına dair bir savunma zemini arayışı. İstifa ile soruşturma izni talebi arasındaki zamanlamanın bu kadar sıkı olması, kamuoyunun haklı olarak "Ne oluyor?" diye sormasına yol açıyor.
Basına yansıyan ifadelerde ciddi suçlamalar var. Tutuklanan eski Türkiye Sigorta Genel Müdürü Taha Çakmak'ın savcılık ifadesinde, Kavcıoğlu'nun kendisini telefonla arayarak Pusula Portföy fonlarına para yatırmasını istediğini ileri sürdüğü aktarılıyor. Çakmak'ın anlatımına göre Pusula'nın Katılımevim için ihtiyaç duyduğu toplam 20 milyar liralık kaynağın 6 milyar liralık bölümü kendisinden istenmiş. Çakmak, görüşmeyi şöyle anlatıyor: "En son eylül ayının ilk haftasında kendisi toplantıda beni aradı. Yanında birileri vardı, Katılımevim finansmanı için Pusula PYŞ fonlarına para yatırmamı istedi. Hatta kendisi başka kurumların da bu şekilde yatıracağını söyledi." Ardından ekliyor: "6 milyar TL ek para istedi. Diğer kurumlar da 1-2 milyar TL olarak katılacaklarmış"
Bir başka dikkat çekici anlatım, tutuklanan eski Katılımevim Genel Müdürü Ahmet Özcan'a ait. Özcan'ın 9 Kasım tarihli ifadesinde, BDDK ziyaretleri öncesinde şirket kasasından yüklü miktarda döviz çıkarıldığını iddia ettiği belirtiliyor. Özcan'a göre Pusula Holding Yönetim Kurulu Başkanı Serdar Turhan, 2025 Aralık ve 2026 Şubat aylarında Kavcıoğlu'nu ziyarete gitmeden önce kasadan önce 200 bin dolar, ardından 200-300 bin dolar civarında para istemiş. Özcan, banka faaliyet izni sürecini sorduğunda Turhan'ın kendisine, Kavcıoğlu'nu kastederek, "Çok fazla talebi var ve parayı çok seviyor" dediğini ve bu görüşmelerin hemen ardından ilgili izinlerin çıktığını öne sürüyor.
Şimdi burada durup düşünmek lazım. Bütün bunlar iddia. Savcılık ifadeleri, tutuklu sanıkların anlatımları. Doğruluğu yargı sürecinde test edilecek. Ancak bir köşe yazarının işi sadece iddiaları sıralamak değil; bu iddiaların neden şimdi gündeme geldiğini, hangi kurumsal boşluklara işaret ettiğini okumak.
Burada asıl mesele, bir düzenleyici kurumun başındaki ismin, düzenlediği alanın aktörleriyle bu türden ilişkiler içinde olduğu iddialarıyla karşı karşıya kalması. Bankacılık izni, fon yapılandırması, şirket devri gibi teknik ve son derece hassas süreçlerin, eğer iddia edildiği gibi, kişisel temaslar ve para trafiği üzerinden şekillendiği doğruysa, bunun bedelini sadece birkaç isim ödemez. Sisteme güvenen milyonlarca mevduat sahibi, yatırımcı ve girişimci öder.
Soruşturmanın büyüklüğü de dikkat çekici. Basına yansıyan bilgilere göre dosyada bugüne kadar 498 şüpheli hakkında adli işlem yapılmış, 129 kişi tutuklanmış, 289 kişi hakkında adli kontrol kararı verilmiş. Bu tablo, meselenin birkaç kişilik bir usulsüzlükten çok daha geniş bir ağa işaret ettiğini gösteriyor. Böyle bir dosyanın merkezine doğru ilerleyen bir soruşturma izni talebi, aslında bir sistem sorgulamasının kapısını aralıyor.
Peki soruşturma izni süreci neden önemli? Çünkü bu mekanizma, kamu görevlilerinin görevleriyle ilgili iddialarda doğrudan yargılanmasının önünde bir süzgeç işlevi görüyor. Bu süzgecin hızlı, şeffaf ve siyasi baskıdan uzak işlemesi, adalete güvenin temel şartı. Aksi halde ortaya çıkan tablo, soruşturmanın kendisini de tartışmalı hale getirir. İzin talebinin bugün yanıtlanmasının beklendiği aktarılıyor; bu sürecin nasıl sonuçlanacağı, sadece hukuki değil siyasi bir mesaj da taşıyacak.
Bir başka açıdan bakmak gerekirse: Türkiye'de ekonomi yönetiminin son yıllarda yaşadığı dalgalanmalar, kurumların bağımsızlığı ve kararlarının öngörülebilirliği konusundaki soru işaretlerini zaten artırmıştı. Böyle bir soruşturmanın finans bürokrasisinin en üst noktasına uzanması, iki zıt yönde okunabilir. İyimser okuma: Sistem kendi içindeki sorunları temizleyebiliyor, denetim mekanizması işliyor. Kötümser okuma: Sorun, tahmin edilenden çok daha derin ve yaygın.
Doğrusu, bu iki okuma birbirini dışlamıyor. Bir yandan soruşturmanın bu noktaya gelmiş olması, en azından birilerinin soru sormaya başladığını gösteriyor. Diğer yandan iddiaların ağırlığı, kurumsal denetim mekanizmalarının ne kadar geç devreye girdiğini de ortaya koyuyor. Eğer bir düzenleyici kurumun başındaki isme yönelik bu tür iddialar, ancak bir fon krizi patladıktan ve yüzlerce kişi tutuklandıktan sonra gündeme gelebiliyorsa, erken uyarı sistemlerinde ciddi bir sorun var demektir.
Kamuoyunun bu dosyayı takip ederken sorması gereken sorular var. Soruşturma izni verilecek mi, verilmezse gerekçesi ne olacak? İddiaların merkezinde yer alan isimlerin ifadeleri ne kadar tutarlı ve belgeyle destekleniyor? Ve belki de en önemlisi: Bu soruşturma, sadece birkaç kişiyi hedef alan bir temizlik operasyonu olarak mı kalacak, yoksa denetim sisteminin kendisini yeniden düşünmemize yol açacak mı?
Şahap Kavcıoğlu'nun istifa açıklamasındaki "Kurumumuzun daha fazla yıpranmaması için" ifadesi, aslında sorunun özünü özetliyor gibi. Kurumlar, kişilerin gölgesinde yıpranır. Bir düzenleyici kurumun itibarı, başkanının kişisel itibarından ayrı düşünülemez ama ondan daha değerlidir. Bu yüzden atılacak her adımın, kurumun değil kişinin hesap vermesi ilkesi üzerine kurulması gerekiyor.
Önümüzdeki günlerde Hazine ve Maliye Bakanlığı'nın vereceği yanıt, sadece hukuki bir eşiği değil, aynı zamanda siyasi iradenin bu tür iddialar karşısındaki duruşunu da gösterecek. Türkiye'nin ekonomik istikrarı, yatırımcı güveni ve vatandaşın sisteme olan inancı, bu tür süreçlerin nasıl yönetildiğine yakından bağlı. Denetimin denetlenebildiği bir sistem, eninde sonunda kendini onarır. Denetlenemediği bir sistem ise, sorunları bir sonraki krize erteler.
Bu dosya, bir kişinin akıbetinden çok daha fazlasını anlatıyor bize. Finans dünyasının kapalı kapılar ardında dönen ilişkiler ağını, denetim mekanizmalarının kırılganlığını ve kamuoyunun artık daha fazla şeffaflık talep ettiğini. Soruşturma izni talebi kabul edilsin ya da edilmesin, asıl sınav bu talebin nasıl bir açıklıkla yönetildiğinde ve ortaya çıkacak gerçeklerin ne kadarının kamuoyuyla paylaşıldığında olacak.
Selin Yalçın diğer yazıları:
- Bir Soruşturma İzni Talebinin Düşündürdükleri: Denetimin Denetimi Meselesi
- Sıfır Puanın Ardındaki Gerçek: Türkiye Neden A Ligi'ne Ağır Ödedi
- Fransa'da 22 milyon kişinin verisi çalındı: Saldırı zinciri büyüyor
- Rezervlerdeki 3 Milyar Dolarlık Artış Neden Rahatlatmıyor?
- Merkez Bankası kredi sınırlarını gevşetti: Peki bu kimin işine yarayacak?









YORUM YAZ
Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.