Gorillerin oluşturduğu canlı merdiven bilim insanlarını şaşırttı!

İsrail'deki bir yaban hayatı merkezinde yaşayan iki dişi gorilin, ulaşamadıkları ağaç dallarına erişebilmek için birbirlerinin sırtını kullanarak canlı merdiven oluşturması bilim dünyasının dikkatini çekti. Üstelik araştırmacılar, bu davranışın tesadüfi değil, gerçek bir işbirliğinin göstergesi olduğunu düşünüyor. İşte detaylar...
İki yetişkin dişi gorilin, kendi başlarına ulaşamadıkları ağaç dallarına erişmek amacıyla birlikte hareket ederek sıra dışı bir yöntem geliştirdiği gözlemlendi. Bilim insanlarını etkileyen bu davranış, yetişkin goriller arasında nadiren kayda geçirilen kendiliğinden gelişmiş bir dayanışma örneği olarak değerlendirildi.
Söz konusu olay, İsrail'de bulunan Ramat Gan Safari isimli yaban hayatı merkezinde yaşayan iki yetişkin dişi goril arasında yaşandı. Amelia ve Lisha isimli üvey kardeşlerin, tek başlarına ulaşamadıkları dallara birbirlerine destek olarak eriştikleri üç farklı olay kameralara kaydedildi.
İlk örnek 2021 yılında görülürken en ayrıntılı görüntüler Eylül 2024'te elde edildi. Bu kayıtta, kardeşine göre daha baskın karakterli olan Amelia'nın bir ağacın altında bulunan kayanın üzerine çıkarak beklediği görüldü. Daha sonra Lisha da aynı kayaya tırmandı ve kardeşinin önünde dört ayak üzerinde durdu.
Amelia, ardından Lisha'nın sırtına çıkarak yerden yaklaşık 4,5 metre yükseklikte bulunan dala ulaştı ve dalı kırdı. İki goril, birlikte gerçekleştirdikleri bu ekip çalışması sayesinde elde ettikleri yaprakları daha sonra paylaştı.
GORİLLERİN İŞBİRLİĞİ KAMERAYA YANSIDI
Araştırmacıların kaydettiği son örnek ise 2025 yılında gerçekleşti. Bu kez Lisha, Amelia'nın yanına yaklaşarak sırtını kardeşine döndü. Bilim insanları, Amelia'nın Lisha'yı bu davranışa zorladığına ilişkin herhangi bir bulguya rastlamadıklarını, Lisha'nın kendi isteğiyle hareket etmiş gibi göründüğünü belirtti.
Amelia, kardeşinin sırtına çıkarak dalı aşağı indirmeyi başardı. Ancak önceki olaylardan farklı olarak bu defa elde ettiği yaprakları Lisha ile paylaşmadı ve yiyecekleri tek başına tüketti.
Tel Aviv Üniversitesi'nden araştırmacılar, ayrıntılı şekilde inceledikleri bu üç etkileşimin gerçek bir işbirliği örneği olduğunu ifade etti. Hakemli Primates dergisinde yayımlanan araştırmanın başyazarı Michael Levitzky, görüntüleri ilk kez izlediğinde karşılaştığı manzaranın olağanüstü olduğunu söyledi.
Levitzky, gözlem sırasında kendisini en fazla etkileyen ayrıntının Lisha'nın yalnızca kardeşinin üzerine çıktığı bir basamak gibi davranmaması olduğunu belirterek şu ifadeleri kullandı:
Beni en çok etkileyen şey, Lisha'nın Amelia için sadece bir 'basamak' olmanın ötesinde bir rol üstlenmesiydi. Sorunun çözümüne aktif ve istekli bir katkı sunuyor gibi görünüyordu. Amelia'nın fiziksel yönlendirmesine gerek kalmadan kendi inisiyatifiyle yanına gidip doğru yere geçiyordu.
Levitzky'ye göre iki gorilin davranışı, birbirlerini yalnızca bir araç olarak kullanmalarından farklı bir anlam taşıyor. Araştırmacı, ortak bir hedef doğrultusunda hareket etmelerinin bu etkileşimi gerçek bir işbirliğine dönüştürdüğünü vurguluyor.
BİRBİRLERİYLE ÇOK YAKIN OLMAMALARI DİKKAT ÇEKTİ
Araştırmacıların üzerinde durduğu bir diğer ayrıntı ise Amelia ve Lisha'nın günlük yaşamlarında çok fazla vakit geçirmemesi oldu. Herhangi bir eğitim almadan canlı merdiven oluşturabilmeleri bilim insanları açısından özellikle dikkat çekici bulundu.
İki goril ortak bir ebeveyne sahip olmasına rağmen farklı yerlerde uyuyor ve birbirlerinin tüylerini nadiren temizliyor. Bu durum, hayvanlarda işbirliği davranışının ve sosyal bağların birbirinden bağımsız şekilde gelişebileceğine işaret ediyor.
Bununla birlikte araştırmanın önemli sınırlılıkları da bulunuyor. Çalışma yalnızca iki goril arasında gözlemlenen üç etkileşime dayanıyor. Buna rağmen elde edilen bulgular, primatların birlikte çalışma biçimleri ve bilişsel yetenekleri hakkında önemli bilgiler sunuyor.
Michael Levitzky, gorillerin geçmişte diğer büyük insansı maymunlarla karşılaştırıldığında bilişsel açıdan daha az gelişmiş kabul edildiğini hatırlatarak şu değerlendirmeyi yaptı:
Yıllar boyunca goriller, diğer büyük insansı maymunlara kıyasla bilişsel açıdan daha az gelişmiş görülüyordu. Bu tür gözlemler arttıkça onların sosyal ve bilişsel yeteneklerine dair anlayışımızı derinleştirip netleştirebileceğiz.
GORİLLERİN DAVRANIŞI İNSAN EVRİMİNE DE IŞIK TUTABİLİR
Bilim insanları, araştırmanın yalnızca gorillerin sosyal davranışlarını anlamak açısından değil, insanların evrimsel geçmişini değerlendirmek bakımından da önemli olabileceğini düşünüyor.
Araştırmanın diğer yazarlarından Israel Hershkovitz, elde edilen gözlemlerin insanların dil gelişiminden önceki dönemlerde nasıl hayatta kaldıklarına ilişkin fikir verebileceğini belirtti.
Hershkovitz, bulguların insan evrimini anlamadaki önemini şu sözlerle açıkladı:
Bu gözlemler, insan evrimini anlamak açısından önemli. Çünkü dil veya önceden planlama olmadan bile ortaya çıkabilen sosyal destek ve yüksek düzeyde işbirliği yoluyla savanada nasıl hayatta kaldığımıza dair kısmi de olsa bir açıklama sunuyor.
Araştırmacılara göre Amelia ve Lisha'nın kendiliğinden geliştirdiği bu yöntem, dil ya da önceden planlama olmadan da karmaşık işbirliği davranışlarının ortaya çıkabileceğini gösteriyor.
"Gorillerin oluşturduğu canlı merdiven bilim insanlarını şaşırttı!" haberi, 19 Kasım 2026 tarihinde yazılmıştır. 19 Kasım 2026 tarihinde de güncellenmiştir.

YORUM YAZ
Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.