Gökbilimciler ilk kaybolan gezegeni keşfetti: 30-50 yıl sonra geri dönecek!

Gökbilimciler ilk kaybolan gezegeni keşfetti: 30-50 yıl sonra geri dönecek!

Gökbilimciler, yıllardır gözlemledikleri TOI-2535 b adlı uzak gezegenin aniden gözden kaybolmasının ardındaki nedeni ortaya çıkardı. Yıldızının çevresindeki turunu 8,25 günde tamamlayan sıcak Jüpiter'in, başka bir gezegenin kütleçekim etkisiyle yörüngesinin değişmesi sonucu teleskopların görüş alanından çıktığı düşünülüyor. Bilim insanları, gezegenin yeniden görülebileceği tarihi de tahmin etti. İ

Bilim dünyasında dikkat çeken bir keşfe imza atan gökbilimciler, tarihte ilk kez kaybolduğu düşünülen bir gezegenin izini sürdü. Uzun süredir takip edilen TOI-2535 b isimli uzak gökcisminin bu yıl tamamen gözden kaybolması, araştırmacıları harekete geçirdi. Yapılan incelemeler sonucunda gezegenin yok olmadığı, başka bir gökcisminin kütleçekim etkisi nedeniyle yörüngesinin değiştiği değerlendirildi.

Gökbilimciler, TOI-2535 b'yi yıllardır gözlemleyerek yıldızının çevresindeki hareketlerini takip ediyordu. Bir "sıcak Jüpiter" olarak sınıflandırılan gezegen, yıldızının etrafındaki bir turunu yalnızca 8,25 günde tamamlıyordu. Ancak düzenli şekilde gözlemlenen bu gökcismi, zaman içerisinde teleskopların görüş alanından çıkmaya başladı.

GEZEGENİN YÖRÜNGESİ BAŞKA BİR GÖKCİSMİNDEN ETKİLENDİ

Gökbilimciler, gezegenleri çoğunlukla yıldızlarının önünden geçerken ortaya çıkan ışık azalmasını inceleyerek tespit ediyor. Bu yöntemde kullanılan araçlardan biri de NASA'nın Geçiş Halindeki Ötegezegen Araştırma Uydusu (TESS). Araştırmacılar, 2019 yılında keşfedilen TOI-2535 b'yi de bu tür gözlemler aracılığıyla takip etmeye başladı.

Keşfin ardından 7 yıl boyunca düzenli olarak incelenen gezegenin, yıldızının önünden geçiş zamanlarında olağan dışı değişiklikler yaşandığı belirlendi. Gözlemler, geçişlerin sabit bir takvime uymadığını ve bazen 6 saat erken ya da geç gerçekleştiğini ortaya koydu.

Zaman ilerledikçe gezegenin yıldızının önünden geçişleri hem daha kısa sürdü hem de daha sığ hale geldi. Önceki aylarda ise bu geçişler tamamen durdu. Bilim insanları, yaşanan değişimin nedeninin henüz doğrudan gözlemlenemeyen başka bir gezegenin kütleçekim kuvveti olduğunu düşünüyor.

Araştırmacıların teorisine göre iki gezegen birbirlerinin yörüngelerini etkileyerek topaç gibi yalpalamalarına neden oluyor. Bu hareket sonucunda sıcak Jüpiter'in yörüngesi giderek eğiliyor ve gezegen, Dünya'dan yapılan gözlemlerde görüş alanının dışına çıkıyor.

Yeni araştırmanın yazarlarından Samuel Yee, gezegen sistemlerinin her zaman kusursuz bir düzen içerisinde hareket etmediğine dikkat çekerek şu ifadeleri kullandı:

"Evreni, her şeyin düzen içinde olduğu bir saat mekanizmasına benzetiriz ancak bu doğru değil. Bir sistemde birden fazla gezegen varsa, bunlar birbirlerinin yörüngelerini etkileyebilir. Bu şekilde işleyen birkaç sistem biliyoruz"

Yee, gözlemlenen olayın şimdiye kadar karşılaştıkları en uç örneklerden biri olduğunu da belirtti:

Bu, gördüğümüz en uç örnek çünkü iki gezegen birbiriyle çok güçlü bir şekilde etkileşime giriyor. Gezegenin yörüngesi o kadar hızlı eğiliyor ki, biz geçişini izlerken kayboldu.

KAYBOLAN GEZEGEN 30-50 YIL SONRA YENİDEN GÖRÜLEBİLİR

Araştırmacılar, TOI-2535 b'nin sonsuza kadar gözden kaybolmadığını ve gelecek 30 ila 50 yıl içerisinde yeniden gözlemlenebileceğini öngörüyor. Gezegenin görüş alanından çıkmasına neden olduğu düşünülen henüz keşfedilmemiş diğer gökcisminin ise daha erken tespit edilebileceği değerlendiriliyor.

Bilim insanlarının üzerinde durduğu bu süreç, Dünya'da yaşanan tutulmaların neden her ay gerçekleşmediğini açıklayan mekanizmayla da benzerlik taşıyor.

Ay'ın yörüngesi Dünya'nın çevresinde kusursuz biçimde hizalanmış olsaydı her ay tutulma yaşanabilirdi. Ancak Ay'ın şiddetli oluşum süreci nedeniyle yörüngesinin eğik olması, tutulmaların daha seyrek meydana gelmesine yol açıyor.

TOI-2535 b'nin yaşadığı değişim de gök cisimlerinin yörüngelerinin birbirleri üzerindeki kütleçekim etkisiyle nasıl farklılaşabileceğini gösteriyor. Araştırmacılar, bu sıra dışı keşfin gezegen sistemlerinin hareketlerini ve aralarındaki etkileşimleri anlamak açısından önemli bilgiler sunduğunu belirtiyor.

Haber akışınızı siz yönetin. ABC Gazetesi’ni Google’a kaynak olarak ekleyin.

"Gökbilimciler ilk kaybolan gezegeni keşfetti: 30-50 yıl sonra geri dönecek!" haberi, 19 Kasım 2026 tarihinde yazılmıştır. 19 Kasım 2026 tarihinde de güncellenmiştir.

YORUM YAZ

Guvenlik kodu
UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış,
Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.
Bağımsız haberciliğe destek olun
ABC Gazetesi’ne Google ile tek tıkla abone olun Katkınız bağımsız haberciliği güçlendirir.