Yalnızlar Ülkesi Oluyoruz! “Toplumun Görünümü 2024” Raporu Çarpıcı Gerçekleri Ortaya Koydu

Türkiye’de geleneksel aile yapısı önemli ölçüde değişiyor. Toplumsal Düşünce ve Araştırmalar Merkezi (TODAM) tarafından hazırlanan "Toplumun Görünümü 2024" raporu, hane halkı yapısında yaşanan çözülmeyi rakamlarla ortaya koydu. Rapora göre, "anne-baba-çocuk" modeline dayanan çekirdek aileler artık toplumun çoğunluğunu oluşturmuyor. Bu oran 2014’te yüzde 45 iken, 2024’te yüzde 38’e geriledi. Tek kişilik ve tek ebeveynli hane sayısı hızla artıyor. 2024 itibarıyla her beş haneden biri yalnız yaşayan bireylerden oluşuyor.

NÜFUS YAŞLANIYOR, DOĞURGANLIK DÜŞÜYOR

Nüfus artış hızı yüzde 1,1’e kadar gerilerken, 0-14 yaş aralığındaki nüfusun oranı yüzde 20,9’a düştü. Buna karşılık, 65 yaş ve üzeri nüfus yüzde 10,6’ya yükseldi. Ortanca yaş 34’e çıkarken, en geniş yaş grubu 40-44 oldu. Türkiye yaşlanıyor; genç nüfusun oranı düşüyor.

EVLİLİKLER GERİLİYOR, BOŞANMALAR TIRMANIYOR

Toplumda evlilik davranışı da değişiyor. 2023 verilerine göre kaba evlenme hızı binde 6,63’e gerilerken, kaba boşanma hızı binde 2,01’e ulaştı. Toplam evlenen çift sayısı 565 bin, boşanan çift sayısı ise 171 bin oldu. Ortalama ilk evlilik yaşı kadınlarda 25,8, erkeklerde ise 28,3’e çıktı. İlk doğum yaşı ise 29,2’ye ulaştı. Bu veriler, aile kurma yaşının ve çocuk sahibi olmanın ötelenmeye başladığını gösteriyor.

TEK EBEVEYN VE YALNIZ YAŞAM YÜKSELİŞTE

2014’te çekirdek ailelerin yüzde 67,8’i iki ebeveynli çocuklu ailelerden oluşurken, bu oran 2024’te yüzde 60,7’ye düştü. Aynı dönemde tek ebeveynli ailelerin oranı ise yüzde 11,3’ten yüzde 17,2’ye yükseldi. Özellikle yaşlı kadınlar ve genç yetişkinler arasında yalnız yaşama eğilimi dikkat çekiyor.

EKONOMİK ZORLUKLAR AİLELERİ ZORLUYOR

Türkiye’de hane halkı harcamalarının dörtte birinden fazlası kira ve konut giderlerine ayrılıyor. Ev sahipliği oranı düşerken, konut fiyatlarının yükselmesi ve kira artışları nedeniyle barınma güvencesi giderek zayıflıyor. Bu durum özellikle dar gelirli haneler için kırılganlık yaratıyor.

ÇOCUKLAR VE GENÇLER DE RİSK ALTINDA

2024 itibarıyla çocukların yüzde 38,9’u hâlâ sosyal dışlanma ya da yoksulluk riskiyle karşı karşıya. Her dört çocuktan biri çalışıyor. 15-17 yaş grubundaki çocuklarda işgücüne katılım oranı yüzde 19,6’ya yükselmiş durumda. Ayrıca gençlerin yüzde 22,9’u ne eğitimde ne istihdamda yer alıyor.

TOPLUMSAL DÖNÜŞÜM DERİNLEŞİYOR

Rapora göre son on yılda Türkiye’de sadece aile yapısı değil, demografi, göç, ekonomi ve eğitim alanlarında da ciddi dönüşümler yaşandı. Çekirdek aile modeli artık baskın değil ve toplumu bireysel yaşama iten dinamikler gün geçtikçe daha belirgin hale geliyor.