Türkiye’den Avrupa’ya gönderilen sebze ve meyveler peş peşe geri çevrildi

Türkiye menşeli sebze ve meyveler, 2025 yılı boyunca Avrupa Birliği ülkelerinden ardı ardına geri çevrildi. Gıda güvenliği denetimlerinden geçemeyen ürünlerde, insan sağlığına zararlı seviyelerde pestisit kalıntılarına rastlandı. Limon, domates, nar ve biber gibi birçok üründe, yasal sınırın onlarca kat üzerinde kimyasal madde tespit edildi.

EN FAZLA RED BULGARİSTAN’DAN

Avrupa ülkeleri içinde Türkiye ürünlerine en fazla "güvenlik reddi" bildiriminde bulunan ülke Bulgaristan oldu. Ocak-Mayıs 2025 döneminde, bu ülke sınırdan toplam 16 farklı tarım ürününü geri çevirdi. 7 Mayıs’ta limonda tespit edilen 67 kat fazla prochloraz kalıntısı ise en çarpıcı örneklerden biri olarak kayda geçti.

Ayrıca mandalina ve greyfurtta klorpirifos-metil, fenvalerat ve propikonazol gibi sağlığa zararlı kalıntılar bulundu. Taze biber, sekiz kez reddedilerek listede en çok geri çevrilen ürün unvanını aldı.

HIRVATİSTAN, HOLLANDA VE DANİMARKA DA GERİ GÖNDERDİ

Hırvatistan, Türkiye’den gelen domates ve armutları ülkesine kabul etmedi. 4 Mart'ta domateste 11 kat indoxacarb, 11 Mart’ta armutta 4,3 kat methoxyfenozide tespit edildi.

Hollanda, 4 Ocak’ta nardaki 3 kat fazla tau-fluvalinate nedeniyle ürünü geri gönderdi. Danimarka ise 3 Ocak’ta üzüm asma yaprağını doğrudan sınırdan çevirdi.

REKOR SEVİYE: 67 KAT PROCHLORAZ

2025’in en yüksek kalıntı oranı, 7 Mayıs’ta Bulgaristan’da limonda tespit edilen 67 kat prochloraz ile kaydedildi. AB mevzuatına göre kabul edilebilir seviyelerin çok üzerinde olan bu oran, ciddi sağlık riski taşıyor. Diğer yüksek kalıntı örnekleri arasında 23 Nisan’da 43 kat prochloraz (limon), 23 Mayıs’ta 35 kat tebufenpyrad (biber) ve 24 Şubat’ta 24 kat prochloraz (limon) bulunuyor.

"AVRUPA KABUL ETMEDİ, TÜRKİYE'DE SATILDI MI?"

Kamuoyunda en çok tartışılan konu ise bu ürünlerin Türkiye iç piyasasında satılıp satılmadığı. DEVA Partisi İstanbul Milletvekili Evrim Rızvanoğlu, "Avrupa raflarına giremeyen ürünler Türkiye’de mi tüketiliyor? Bu konuda şeffaflık yok, halkın sağlığı tehdit altında" ifadelerini kullandı.

CHP İstanbul Milletvekili Zeynel Emre de, pestisit bildirimlerinin ihracatı zora soktuğu gibi, iç pazarda da ciddi bir denetimsizlik sorunu doğurduğunu belirtti. Emre, "Türkiye, AB ülkeleri arasında en çok pestisit uyarısı alan ikinci ülke. Ancak yurtiçi denetim sonuçları kamuoyuna açıklanmıyor" dedi.

TARİHE GÖRE REDDEDİLEN BAZI ÜRÜNLER:

• 7 Mayıs: Limon – 67 kat prochloraz (Bulgaristan)

• 23 Nisan: Limon – 43 kat prochloraz (Bulgaristan)

• 4 Mart: Domates – 11 kat indoxacarb (Hırvatistan)

• 23 Mayıs: Biber – 35 kat tebufenpyrad (Bulgaristan)

• 4 Ocak: Nar – 3 kat tau-fluvalinate (Hollanda)

• 3 Ocak: Asma yaprağı – pestisit kalıntısı (Danimarka)

• 22 Ocak: Mandalina – 18 kat klorpirifos-metil (Bulgaristan)

• 11 Mart: Biber – 3 kat permethrin (Bulgaristan)

BAKANLIK EN SON 2024’TE AÇIKLAMA YAPTI

Tarım ve Orman Bakanlığı, en son Aralık 2024’te yaptığı açıklamada 2021-2023 yılları arasında pestisit kalıntı oranlarının yüzde 35 azaldığını duyurmuştu. Ancak 2025 verileri bu iddialarla çelişiyor.