Mahfi Eğilmez yazdı: Trump'ın gümrük vergileri küresel piyasalarda sarsıntı yarattı

Donald Trump'ın yeni gümrük tarifelerinin açıklanmasının ardından ilk iş gününde piyasalarda yaşanan hareketlilik dikkat çekti. Mahfi Eğilmez, köşe yazısında bu durumla alakalı görüşlerini paylaştı.

ABD Başkanı Donald Trump’ın 2 Nisan’ı "Kurtuluş Günü" ilan etmesinin ardından açıkladığı yeni gümrük tarifeleri, küresel finans piyasalarında derin etkiler yarattı. ABD’nin dış ticaret ilişkisi içinde olduğu ülkelere yönelik yüzde 10'luk standart gümrük vergisi 5 Nisan’da yürürlüğe girdi. Bunun yanında, ülkelere özel ek vergiler de 3 iş günü içinde piyasalarda panik havası oluşturdu.

Çin ve Avrupa Birliği gibi ülkeler, ABD’nin bu adımına karşılık olarak misilleme uygulayacaklarını duyurdu. Bu gelişmeler dünya ticaretinde önemli bir daralma beklentisine neden oldu. Karşılıklı vergilendirme adımlarının, geçmişte iki dünya savaşı arasında yaşanan ekonomik krizlere benzer bir tablo oluşturabileceği endişesi, piyasalarda ciddi düşüşlere neden oldu.

2 Nisan'da 42.284 puan seviyesinde olan Dow Jones endeksi, 4 Nisan’da 38.275’e gerileyerek yüzde 9,5’lik bir düşüş yaşadı. Aynı şekilde Nasdaq 100, 19.554 seviyesinden 17.398’e düşerek yüzde 8,3 değer kaybetti. S&P 500 ise 5.663’ten 5.074’e gerileyerek üç gün içinde yüzde 10,4 oranında düştü.

ABD borsalarındaki bu sert kayıplar, dolara olan güveni de sarstı. Dolar Endeksi (DXY), 2 Nisan’daki 103,978 seviyesinden düşüşe geçerek haftayı 102,612 ile kapattı. Endeks, yılbaşında 109’un üzerinde seyrederken, Trump’ın ticaret politikaları nedeniyle kademeli olarak gerilemeye başlamıştı.

ABD’nin yeni vergi kararlarının etkileri sınırları aşarak global piyasalara da yayıldı. Almanya’nın DAX endeksi, ABD’nin yüzde 30’luk gümrük vergisi kararının ardından 22.274 seviyesinden yüzde 7 düşüşle 20.709’a indi. Çin’de Şanghay Kompozit Endeksi, yüzde 54 oranında vergi açıklamasının ardından yüzde 7,6 düşerek 3.092 seviyesine geriledi. Japonya’nın Nikkei 225 endeksi ise yüzde 11’e yakın kayıpla 35.243’ten 31.370 seviyesine düştü.

Borsa İstanbul da bu dönemde değer kaybı yaşasa da, düşüşteki temel etken Trump’ın ticaret politikaları değil, iç siyasi gelişmeler oldu. 17 Mart’ta 10.862 seviyesinde olan BIST 100, İBB Başkanı Ekrem İmamoğlu’nun diplomasının iptali, ardından gözaltına alınıp tutuklanmasıyla başlayan siyasi gerilim sonucu 2 Nisan’da 9.523’e, 5 Nisan’da ise 9.380’e kadar düştü.

Trump’ın Türkiye’ye uyguladığı yüzde 10’luk temel vergi oranı, aslında Türkiye açısından diğer ülkelere kıyasla daha avantajlıydı. Ancak iç siyasetteki çalkantılar, Türkiye’nin bu potansiyel avantajı kullanamamasına neden oldu. Diğer bir deyişle, iç siyasi kriz nedeniyle Türkiye bir kez daha önemli bir fırsatı kaçırdı.