Emeklilikte 3 tarihe dikkat! İşe giriş gününe göre şartlar değişiyor

Emeklilik şartlarını öğrenmek isteyen çalışanların yalnızca prim günlerine değil, ilk uzun vadeli sigorta başlangıç tarihine de dikkat etmesi gerekiyor. Sosyal Güvenlik Uzmanı Özgür Erdursun, 4A (SSK) kapsamında çalışanların emeklilik koşullarını işe giriş tarihlerine göre üç ana grupta ele aldı.

Erdursun’un değerlendirmesinde, emeklilik yaşının ve gerekli prim günlerinin sigortalının hangi dönemde çalışmaya başladığına göre değişebildiği vurgulandı. Özellikle kısmi emeklilik, borçlanma ve sigortalılık statüsü konularında ayrıntıların doğru değerlendirilmesi gerektiğine dikkat çekildi.

EMEKLİLİKTE ÜÇ AYRI DÖNEM HANGİ ŞARTLARI GETİRİYOR?

8 Eylül 1999 ve öncesinde sigortalı olanlar

Bu tarihte veya daha önce sigortalı olanlar, EYT düzenlemesi kapsamında yaş şartı aranmadan emekli olma imkanından yararlanabiliyor. Bunun için kadınlarda 20, erkeklerde 25 yıllık sigortalılık süresi ile işe giriş tarihine göre belirlenen prim gününün tamamlanması gerekiyor.

Ancak 3.600 prim günü üzerinden kısmi emeklilik seçeneğinde yaş şartı devam ediyor. Bu nedenle EYT kapsamında bulunan sigortalıların normal emeklilik ile kısmi emeklilik koşullarını birbirinden ayırması önem taşıyor.

9 Eylül 1999 ile 30 Nisan 2008 arasında işe girenler

Bu dönemde sigortalı olanlar için iki farklı emeklilik seçeneği bulunuyor. İlk seçenekte 7.000 prim gününü tamamlayan kadınlar 58, erkekler ise 60 yaşında emekliliğe hak kazanabiliyor.

Diğer seçenekte 25 yıllık sigortalılık süresi ve en az 4.500 prim günü şartı aranıyor. Bu yolda da belirtilen yaş koşulları uygulanıyor. Sigortalıların hangi seçeneğin kendi durumlarına uygun olduğunu belirlerken işe giriş tarihlerini ve toplam primlerini birlikte değerlendirmesi gerekiyor.

1 Mayıs 2008 ve sonrasında işe girenler

Bu tarihten sonra ilk kez sigortalı olanlar için 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu hükümleri uygulanıyor. Bu grupta 4A kapsamında normal yaşlılık aylığı için 7.200 prim günü temel koşullar arasında yer alıyor.

Emeklilik yaşı ise prim gününün hangi tarihte tamamlandığına göre kademeli biçimde değişebiliyor. Dolayısıyla yalnızca ilk işe giriş yılına bakmak yeterli olmayabiliyor; primlerin tamamlandığı tarih de hesaplamada önem taşıyor.

BORÇLANMA SEÇENEKLERİ EMEKLİLİK HESABINI ETKİLEYEBİLİR

Eksik prim günü bulunan sigortalılar açısından doğum borçlanması, askerlik borçlanması, yurt dışı borçlanması ve isteğe bağlı sigorta seçenekleri gündeme gelebiliyor. Ancak bu uygulamaların her biri aynı sonucu doğurmuyor.

Özgür Erdursun, borçlanma türlerinin sigortalılık statüsü ve başlangıç tarihi üzerindeki etkilerine ilişkin şu uyarıda bulundu:

"Yurt dışı borçlanması ile 1 Ekim 2008 sonrası isteğe bağlı sigorta süreleri 4B (Bağ-Kur) kapsamında değerlendirilmekte ve bu durum sigortalılık statüsünü değiştirebilmektedir. Askerlik borçlanması ise ilk sigorta başlangıç tarihini geriye çekebilmektedir."

Bu nedenle borçlanma yapmayı düşünenlerin, işlem öncesinde hangi statüde sayılacaklarını ve emeklilik koşullarını nasıl etkileyeceğini incelemesi gerekiyor.

EMEKLİLİK BAŞVURUSU NASIL YAPILIYOR?

Emeklilik için gerekli şartları tamamlayan 4A kapsamındaki çalışanlar, işten ayrılış işlemlerinin ardından aylık başvurusunda bulunabiliyor. Başvurular e-Devlet üzerinden veya son çalışılan iş yerinin bağlı bulunduğu Sosyal Güvenlik Kurumu merkezlerinden yapılabiliyor.

Başvuru sırasında “Gelir/Aylık/Ödenek Talep Belgesi” kullanılıyor. Ancak emeklilik yaşı, prim günü ve sigortalılık süresi kişisel kayıtlara göre değişebildiğinden, başvuru öncesinde SGK kayıtlarının kontrol edilmesi önem taşıyor.

Önemli not: Emeklilik koşulları sigorta başlangıç tarihi, çalışma statüsü ve geçiş hükümlerine göre farklılaşabilir. Özellikle kısmi emeklilik ve kademeli yaş şartları bakımından kişisel durumun SGK üzerinden teyit edilmesi gerekir.