Kredilerde yeni dönem: Ticari kredi faizleri yüzde 40’ın altına indi

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nın (TCMB) ekim ayı Para Politikası Kurulu (PPK) toplantısında politika faizini 100 baz puan indirmesinin ardından bankaların kredi ve mevduat faizlerinde hareketlilik yaşandı. Faiz indiriminin önemli ölçüde karar öncesinde fiyatlandığı belirtilirken, ticari kredilerdeki düşüş dikkat çekti. Özellikle kredi notu yüksek şirketlere sunulan kısa vadeli ticari kredi faizleri yüzde 40 seviyesinin altına indi.

Yılbaşında yüzde 50 seviyesine yakın seyreden ticari kredi faizlerinde yaklaşık 10 puana varan gerileme kaydedildi. Buna karşılık bireysel müşterilerin kullandığı ihtiyaç kredilerinde aynı ölçüde bir düşüş yaşanmadı. Bankaların sunduğu faiz oranları, kredinin türüne, vadesine, müşterinin risk durumuna ve bankanın fiyatlama politikasına göre farklılık göstermeye devam etti.

Ekonomim’de yer alan habere göre, bankacılık sektörü temsilcileri, TCMB’nin faiz indirimi kararının kredi piyasasında büyük ölçüde önceden fiyatlandığını belirtti. Kararın ardından ticari kredi faizlerinde gerileme sürerken ihtiyaç kredilerindeki yüksek oranlar tüketiciler açısından önemini korudu.

TİCARİ KREDİ FAİZLERİ YÜZDE 40 SEVİYESİNİN ALTINA GERİLEDİ

Ticari kredi faizlerinde yılbaşından bu yana yaşanan düşüş, özellikle kısa vadeli finansman arayan şirketler açısından dikkat çekici bir gelişme oldu. Yılın başında yüzde 50 seviyesine yaklaşan oranlar, son dönemde aşağı yönlü hareket etti.

Sektör değerlendirmelerine göre, kredi notu yüksek ve bankalar açısından düşük riskli kabul edilen şirketlere sunulan kısa vadeli ticari kredi faizleri yüzde 38 ile 39 aralığına kadar geriledi. Bu oranlar, ticari kredi piyasasında şirketlerin risk profiline göre farklı fiyatlamalar yapıldığını da ortaya koydu.

Ticari kredilerde uygulanan faizler her işletme için aynı seviyede bulunmuyor. Şirketin mali yapısı, kredi geçmişi, teminat durumu, talep ettiği tutar ve vade gibi unsurlar bankaların belirlediği oranları etkileyebiliyor. Bu nedenle yüzde 38-39 aralığındaki oranlar, bütün işletmelerin aynı faizle kredi kullanabildiği anlamına gelmiyor.

MERKEZ BANKASI KARARI SONRASI FAİZLERDE GERİLEME

TCMB’nin politika faizinde yaptığı 100 baz puanlık indirim, bankaların fonlama maliyetleri ve kredi fiyatlamaları açısından yakından takip edildi. Ancak politika faizindeki değişim, bankaların kredi faizlerine her zaman aynı oranda ve aynı hızda yansımıyor.

Bankalar, kredi faizlerini belirlerken yalnızca politika faizini değil, fonlama maliyetlerini, piyasa koşullarını, müşterilerin geri ödeme riskini ve kredi türünü de dikkate alıyor. Bu nedenle ticari kredilerde gözlenen düşüşün ihtiyaç kredilerine aynı ölçüde yansımaması, iki kredi grubunun farklı koşullarda fiyatlandırılmasıyla ilişkili.

Sektör kaynaklarının değerlendirmelerine göre, PPK toplantısı öncesinde yüzde 41-42 bandında bulunan en kısa vadeli ticari kredi faizleri, karar sonrasında yüzde 40-41 seviyelerine indi. Kredi notu çok yüksek olan kurumsal firmalara sunulan oranlar ise yüzde 38-39 aralığına geriledi.

Böylece ticari kredi faizleri, yılbaşındaki seviyelere kıyasla yaklaşık 10 puana yaklaşan bir düşüş kaydetti. Bununla birlikte, faiz oranlarının önümüzdeki dönemde nasıl seyredeceği para politikası kararlarının yanı sıra bankaların kredi koşullarına ve ekonomik gelişmelere de bağlı olacak.

İHTİYAÇ KREDİLERİNDE YÜKSEK FAİZLER DEVAM EDİYOR

Ticari kredilerdeki gerilemeye rağmen ihtiyaç kredisi faizlerinde düşüş daha sınırlı kaldı. Bireysel müşterilerin nakit ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla kullandığı kredilerde faiz oranları yüksek seviyelerini korudu.

Bankacılık sektöründeki örnek oranlara göre, yerli bir özel bankanın 250 bin TL üzerindeki ve 12 ay vadeli ihtiyaç kredisi için uyguladığı faiz oranı yılbaşında yüzde 5,89 seviyesindeydi. Söz konusu oran, ekim ayının son haftasında yüzde 5,49 seviyesine geriledi.

Bu değişim, ihtiyaç kredisi faizinde sınırlı bir düşüş yaşandığını gösteriyor. Ancak tek bir bankanın belirli tutar ve vadeye yönelik sunduğu oran, bütün bankaların ihtiyaç kredilerinde aynı fiyatlamayı uyguladığı anlamına gelmiyor. Kredi başvurusunda müşterinin gelir durumu, kredi notu ve bankanın değerlendirme kriterleri de belirleyici olabiliyor.

İhtiyaç kredisi kullanmayı planlayan tüketiciler açısından yalnızca ilan edilen faiz oranına değil, toplam geri ödeme tutarına, tahsis ücretine, sigorta koşullarına ve diğer masraflara da dikkat etmek gerekiyor.

TİCARİ KREDİ İLE İHTİYAÇ KREDİSİ ARASINDAKİ FARK AÇILIYOR

Son dönemdeki faiz hareketleri, ticari kredi kullanan şirketlerle bireysel ihtiyaç kredisi kullanan tüketicilerin farklı koşullarla karşı karşıya olduğunu gösteriyor. Ticari kredi tarafında özellikle yüksek kredi notuna sahip şirketler daha düşük oranlardan yararlanabilirken, ihtiyaç kredilerindeki gerileme daha sınırlı kaldı.

Bu farkın temelinde kredi türlerinin farklı risk özellikleri ve bankaların fiyatlama politikaları bulunuyor. Ticari kredilerde şirketin mali tabloları, nakit akışı, teminatları ve kredi geçmişi değerlendirilirken ihtiyaç kredilerinde bireysel müşterinin gelir durumu ve geri ödeme kapasitesi öne çıkıyor.

Bu nedenle ticari kredi faizlerinde yaşanan düşüşün bireysel tüketicilerin borçlanma maliyetlerini aynı ölçüde azaltacağı sonucuna varılamıyor. Faiz indirimlerinin farklı kredi türlerine yansıması, bankaların maliyetlerine ve piyasa koşullarına bağlı olarak değişebiliyor.

KREDİ FAİZLERİNDE DÜŞÜŞ SÜRECEK Mİ?

Ticari kredi faizlerinin yüzde 40 seviyesinin altına gerilemesi, şirketlerin finansman maliyetleri açısından önemli bir gelişme olarak öne çıkıyor. Ancak bu düşüşün bütün işletmelere aynı şekilde yansıması beklenmemeli. Özellikle daha yüksek riskli kabul edilen şirketlerin kullanabileceği kredilerde faiz oranları farklı seviyelerde oluşabiliyor.

İhtiyaç kredilerinde ise mevcut veriler, düşüşün ticari kredilerdeki kadar belirgin olmadığını gösteriyor. Tüketicilerin kredi maliyetlerinde daha kapsamlı bir gerileme yaşanması, bankaların fiyatlama kararlarının yanı sıra genel faiz görünümüne de bağlı olacak.

Önümüzdeki dönemde TCMB’nin para politikası kararları, bankaların fonlama maliyetleri ve kredi riskine ilişkin değerlendirmeleri faizlerin seyrinde etkili olmaya devam edecek. Bu nedenle mevcut düşüş eğiliminin devam edip etmeyeceği konusunda kesin bir sonuç çıkarmak için yeni faiz kararlarının ve bankaların güncel kredi tekliflerinin izlenmesi gerekiyor.