Doğal Gaz Fiyatlarına Zam Sinyali! IEA Başkanı Birol'dan Kış Uyarısı!

Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) Başkanı Fatih Birol, Orta Doğu’da giderek tırmanan jeopolitik gerilimlerin ve küresel tedarik zincirinde yaşanan aksamaların Avrupa’nın enerji güvenliğini tehdit ettiğini açıkladı. Almanya’nın başkenti Berlin’de düzenlenen uluslararası bir konferans kapsamında değerlendirmelerde bulunan Birol, Avrupa Birliği’nin kış mevsimine tarihsel ortalamaların oldukça altında doğal gaz stoklarıyla girdiğine dikkat çekti.

Enerji piyasalarında yaşanan gelişmelerin Avrupa’yı yeni fiyat artışlarıyla karşı karşıya bırakabileceğini belirten Birol, özellikle kışın sert geçmesi halinde doğal gaz maliyetlerinin yeniden yükselmesinin mümkün olduğunu ifade etti. Orta Doğu’daki çatışmaların etkilerinin, bölgede ateşkes sağlansa bile enerji piyasalarında aylar boyunca hissedilebileceği değerlendiriliyor.

12 MİLYON HANELİK DOĞAL GAZ AÇIĞI

Avrupa Birliği’nin kış öncesinde doğal gaz depolarında ulaşmayı hedeflediği yüzde 90’lık doluluk oranının bu yıl yakalanamadığı belirtiliyor. Birol’un paylaştığı değerlendirmelere göre depolardaki doluluk oranı yüzde 72 seviyesinde bulunuyor. Yüzde 18’lik farkın, yaklaşık 10 ila 12 milyon hanenin bir yıllık enerji ihtiyacına karşılık gelen bir açığa işaret ettiği ifade ediliyor.

Avrupa’nın mevcut stoklarının geçmiş yıllardaki ortalamaların altında kaldığını vurgulayan Birol, kış koşullarının enerji piyasaları üzerindeki etkisine ilişkin şu ifadeleri kullandı:

“Normalde kış öncesinde Avrupa ülkelerinin yüksek miktarda gaz stoku olur. Ancak bu kışa girerken elimizdeki gaz stokları tarihsel ortalamaların çok altında bulunuyor. Sert bir kış geçirirsek Avrupa’da doğalgaz fiyatlarının yeniden yükseldiğini görebiliriz. Avrupa için bu yıl da gelecek yıl da hayat kolay olmayacak."

Avrupa’nın sanayi üretimi ve konutların ısıtılması açısından doğal gaza bağımlılığı, düşük stokların önemini artırıyor. Kış aylarında talebin yükselmesi ve tedarik zincirindeki sorunların devam etmesi durumunda fiyatlar üzerindeki baskının daha da artabileceği belirtiliyor.

BOĞAZLARDAKİ KRİZ AVRUPA İLE ASYA'YI LNG REKABETİNE SÜRÜKLÜYOR

Avrupa’nın sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) tedarikinin yaklaşık yüzde 10’unun geçtiği Hürmüz Boğazı’nda yaşanan gerilim, kıtanın enerji arzına yönelik endişeleri artırıyor. Kızıldeniz ve Babülmendep Boğazı çevresindeki çatışmalar da deniz taşımacılığındaki aksaklıkları derinleştiriyor.

Tanker trafiğinde yaşanan sorunlar, Avrupa’nın ihtiyaç duyduğu LNG sevkiyatlarını olumsuz etkilerken kıtayı Asyalı alıcılarla daha yoğun bir rekabete itiyor. Orta Doğu kaynaklı enerji akışına daha fazla bağımlı olan Asya ülkeleriyle aynı kaynaklar için rekabet edilmesi, Avrupa’da doğal gaz maliyetlerinin yükselmesi riskini beraberinde getiriyor.

Enerji altyapısı ve alternatif güzergâhlar konusunda daha erken adımlar atılması gerektiğini savunan Birol, hükümetlerin hazırlık sürecine yönelik eleştirisini şu sözlerle dile getirdi:

"Gerekli önlemlerin zamanında alınmaması beni hayal kırıklığına uğrattı. Şimdi herkes panik halinde yeni boru hatları inşa edip mevcutları genişletmeye çalışıyor. Ancak bu adımlar çok önceden atılmalıydı. Ateşkes için en iyi gün dündü"

Birol’un açıklamaları, enerji arz güvenliği açısından alternatif tedarik yollarının ve altyapı yatırımlarının önemini bir kez daha gündeme taşıdı. Hürmüz Boğazı’ndaki kesintilerin yanı sıra Babülmendep çevresindeki gelişmelerin de küresel enerji piyasalarında belirsizliği artırdığı belirtiliyor.

MOTORİN TEDARİKİNDE DE RİSK BÜYÜYOR

Avrupa’nın enerji alanında karşı karşıya olduğu tehditler yalnızca doğal gazla sınırlı kalmıyor. Kıtanın yaşlanan rafineri altyapısı ve Rus rafinerilerine yönelik operasyonlar, motorin arzında da sorun yaşanabileceğine işaret ediyor.

Rusya’dan Avrupa’ya yapılan teslimatların yaklaşık üçte birinin azalması, sanayi, tarım ve taşımacılık sektörlerinde kullanılan motorinin tedarikine yönelik kaygıları artırıyor. Bu durum, Avrupa’nın enerji güvenliği üzerindeki baskıyı daha da ağırlaştırıyor.

Birol, Şubat 2026’dan bu yana doğal gaz fiyatlarının yüzde 140 yükseldiğini ve Brent petrolün varil fiyatının 100 dolar sınırını aştığını hatırlattı. Mart ayında piyasaya sürülen 400 milyon varillik stratejik rezervin ise enerji piyasalarındaki baskıyı ancak sınırlı bir süre hafifletebileceğini belirtti.

Acil durum rezervlerinin kısa vadede destek sağlayabileceğine dikkat çekilirken mevcut stokların uzun süreli bir tedarik krizini tek başına karşılamasının zor olduğu değerlendiriliyor. Enerji arzındaki aksamaların devam etmesi halinde Avrupa’nın doğal gaz ve petrol ürünlerinde daha fazla maliyet baskısıyla karşılaşabileceği belirtiliyor.

"ENERJİ ARTIK BİR SİYASİ BASKI SİLAHI"

IEA Başkanı Fatih Birol, enerji piyasalarındaki gelişmelerin yalnızca ekonomik sonuçlar doğurmadığını, jeopolitik dengeleri de doğrudan etkilediğini vurguladı. Enerjinin giderek siyasi baskı aracı olarak kullanılmasına dikkat çeken Birol, mevcut tabloya ilişkin değerlendirmesinde şu ifadeleri kullandı:

"Jeopolitiğin bu kadar uzun ve karanlık bir gölgeyle enerji sektörünü esir aldığına daha önce hiç şahit olmadım. Enerji artık ticari bir faaliyet olmaktan çıkmış, doğrudan bir siyasi baskı silahına dönüşmüştür. Her iki kritik boğazın da acilen ve koşulsuz olarak ulaşıma açılmasını umut ediyorum. Aksi takdirde, fiyatları mevcut seviyelerde bile tutabilmek için elimizde kullanabileceğimiz hiçbir tampon kalmadı."

Birol’un uyarıları, Avrupa’nın düşük doğal gaz stokları, deniz taşımacılığındaki aksamalar ve motorin tedarikindeki risklerin aynı dönemde ortaya çıktığını gösteriyor. Kış aylarında hava koşullarının sertleşmesi ve enerji sevkiyatındaki sorunların sürmesi halinde doğal gaz fiyatlarının yeniden yükselmesi ihtimali gündemdeki yerini koruyor.