İnsan anatomisinde şaşırtan keşif: Kafatasında yeni bir organ bulundu

Bilim insanları, insan vücudundaki organ listesinin tamamlandığı varsayımını bir kez daha bozdu. St. Louis'deki Washington Üniversitesi (WashU) Tıp Fakültesi biyologları, kafatasının içinde beyni hastalıklara karşı korumaya yardımcı olan yeni bir bağışıklık organı tespit etti. Bulgular Nature dergisinde yayımlandı.

BEYNİN KENDİNE AİT BİR SAVUNMA MERKEZİ

Araştırmaya göre söz konusu yapı, beyin kanseriyle erken aşamada mücadele eden bir "güvenlik merkezi" gibi işlev görüyor. Kafatası kemik iliği, bugüne kadar sanıldığı gibi yalnızca yapısal bir iskelet değil.

Çalışmanın kıdemli yazarı, WashU'da beyin immünoloğu Jonathan Kipnis, bulguyu şöyle özetledi: "Bu çalışma, kafatası kemik iliğinin sadece yapısal bir iskeletten çok daha fazlası olduğunu ortaya koyuyor. Beyne özgü bağışıklık tepkileri için daha önce fark edilmemiş merkezlere ev sahipliği yapıyor."

İKİ BAĞIŞIKLIK SİSTEMİ SANILDIĞI KADAR AYRI DEĞİL

İnsan vücudunu tek değil iki bağışıklık sistemi koruyor: biri beyin ve omuriliği içeren merkezi sinir sistemi, diğeri vücudun geri kalanı için. Uzun süre bu iki sistemin tamamen ayrı olduğu düşünülüyordu.

Ancak artan sayıda araştırma, aralarında sanılandan fazla etkileşim olduğunu gösteriyor. Bilim insanları daha önce, beyin dokusundan başlayıp dura mater adı verilen dış koruyucu zardan geçerek kafatasının içine uzanan minik kanalları tespit etmişti.

FLORESAN PROTEİNLERLE TAKİP EDİLDİ

Araştırmacılar bu kez moleküllerin bu kanallar boyunca nasıl hareket ettiğini görmek için floresan izleyici proteinler kullandı ve moleküllerin izini nöronlardan kafatası kemik iliğine kadar sürdü.

İz, lenf düğümlerinde oluşan germinal merkezlere benzeyen yapılara çıktı. Bu yapılar, bağışıklık sisteminin B hücrelerinin belirli tehditleri tanımayı öğrendiği ve çoğaldığı bir tür eğitim kampı işlevi görüyor.

Çalışmanın başyazarı, WashU'da hücre biyoloğu Jang Hyun Park, "Daha önce sağlıklı kemik iliğinde bu tür yapılar görmemiştik. Bu, karmaşık bir beynin kendini savunmak için kendine özgü bağışıklık yapılarına ihtiyaç duyduğunu ortaya koyan heyecan verici bir keşif" dedi.

YAPI BOZULDUĞUNDA TÜMÖR DAHA AGRESİF

Ekip, bulguyu beyin kanserinin kötü huylu bir türü olan gliom üzerinde fare modelleriyle test etti. Kafa derisinin altına bağışıklığı güçlendirici ya da baskılayıcı bileşikler içeren hidrojel uygulanarak bu lenfoid yapıların etkinliği değiştirildi.

Kafatası lenfoid yapıları bozulan farelerde, kontrol grubuna kıyasla çok daha agresif tümörler ve daha düşük hayatta kalma oranları görüldü. Buna karşılık bağışıklığı güçlendiren üç proteinlik karışım verilen farelerde daha güçlü bağışıklık tepkisi oluştu; bu fareler kanserle daha etkili mücadele etti ve hayatta kalma oranları belirgin biçimde arttı.

HENÜZ FARELERDE TESPİT EDİLDİ

Organ şu ana kadar yalnızca farelerde saptandı. Araştırmacılar, fare bulgularının insanlara birebir uygulanabileceğinin kesin olmadığını vurguluyor.

Yine de insan kafatası kemik iliğinde daha önce foliküler T hücrelerinin tespit edilmiş olması, benzer yapıların insanda da bulunabileceğine dair önemli bir ipucu sayılıyor.

ALZHEİMER VE PARKİNSON İÇİN DE KAPI ARALIYOR

Kipnis, bulgunun nöroimmünoloji anlayışını kökten değiştirdiğini söylüyor: "Beynin savunma için kafatasının çevresindeki ilk müdahale ekiplerine güvendiğini bilmek, Alzheimer, Parkinson, şizofreni, uzun süreli Kovid-19 ve bağışıklık bileşeni olan diğer birçok nörolojik rahatsızlık için tedavi geliştirme biçimimizi değiştirme potansiyeline sahip."

Kipnis'e göre bu tür tedaviler, ciddi yan etkiler doğurmadan kafatası yoluyla doğrudan bu bağışıklık merkezlerine ulaşabilir.