Zoraki mutluluk hasta edebilir: Gülümseme baskısı sağlığı tehdit ediyor

Uzmanlar, üzgün, karamsar ya da depresif hissetmenin hayatın doğal bir parçası olduğunu ve her zaman pozitif kalmaya çalışmanın aslında zararlı olabileceğini vurguluyor.

Alman Pozitif Psikoloji Derneği'nde görev yapan öğretim üyesi Dorothy Salhou, çoğu insanın olumlu duyguları tanıdığını ve yönetebildiğini söylüyor. Memnuniyet, neşe, huzur, güven, gurur, ilham, ilgi, minnettarlık, sevgi ve şefkat gibi on olumlu duyguyu sıralayan Salhou, buna rağmen olumsuz duyguların yeterince dikkate alınmadığını ifade ediyor.

Duyguları bastırmanın tehlikelerine dikkat çeken Salhou, duyguların bastırıldığında bir yeraltı odasına itilmiş gibi olduğunu ve zamanla daha güçlü bir şekilde geri döndüğünü belirtiyor. Bunun için bir metafor kullanarak, "Olumsuz duygular suyun altına bastırılmış bir top gibidir; eninde sonunda büyük bir kuvvetle yüzeye fırlar" diyor.

Benzer bir görüşü savunan bir diğer uzman ise Bamberg Üniversitesi’nden Prof. Dr. Astrid Schutz. Schutz, olumsuz duyguların bastırılmasının zihinsel stres yarattığını ve bu duyguların aslında insanlar için yaşamsal sinyaller taşıdığını vurguluyor. "Birine pembe fili düşünme derseniz, başka hiçbir şey düşünemez" diyerek, olumsuz duyguları bastırmanın ters etki yarattığını anlatıyor.

Olumsuz hislerin sadece pozitif olanın karşıtı olmadığını söyleyen Schutz, bu duyguların evrimsel olarak insanların hayatta kalmasına yardımcı olduğunu hatırlatıyor. Korku, öfke, utanç ya da üzüntü gibi hislerin, geçmişte olduğu kadar bugün de kişinin kendisini koruması için önemli olduğunun altını çiziyor. Örneğin bir haksızlık karşısında hissedilen öfke, kişinin kendi haklarını savunması gerektiğini gösteren bir işarettir.

Psikologlara göre insan beyni sürekli bir tehdit ya da hata arayışındadır, bu da hayatta kalmaya yönelik doğal bir mekanizmadır. Günümüzde bu kadar yoğun bir korunmaya ihtiyaç duyulmasa da, olumsuz duygular hâlâ bir şeylerin ters gittiğine dair uyarılar verir.

Bu bağlamda Dorothy Salhou, duygusal dengeyi koruyabilmek için bireyin bir olumsuz duyguya karşılık en az üç olumlu duygu deneyimlemesi gerektiğini ifade ediyor. Yani, negatif duygular normaldir ama dengelenmeleri gerekir.

Sosyal medya da bu konuda yanıltıcı bir etki yaratabiliyor. Kullanıcıların sadece hayatlarının en güzel, en başarılı yönlerini paylaştığı platformlarda toksik pozitiflik kavramı daha da öne çıkıyor. Schutz’a göre, sosyal medya bu sahte pozitiflik algısını güçlendirerek, gerçek duygularla baş etmeyi zorlaştırıyor.

Bu yüzden çevrimdışı yaşantıda duygusal dengeyi sağlamak daha da önemli hale geliyor. Salhou, duygularla baş etmenin anahtarını "kaygısızlık" kavramında buluyor. Ona göre, kişi anı yaşamayı öğrenmeli, olumlu ya da olumsuz olsun tüm duygularını kabul etmeli, ancak kötü hislere takılıp kalmadan yaşamını sürdürmeli. Her zaman olumlu duygularla hareket etmeye çalışmak yerine, gerçek duyguları fark edip onlarla sağlıklı bir şekilde başa çıkmak önemli.

Sonuç olarak, duyguların tamamı – ister mutlu, ister üzgün – insan olmanın bir parçası ve hepsi bize bir şey anlatmak istiyor. Önemli olan, bu duyguları bastırmak değil, fark etmek, anlamak ve onlarla birlikte yaşamayı öğrenmek.