Yerli Kızılderili: Alevilerle Kızılderililer arasında benzerlik var

Yerli Kızılderili: Alevilerle Kızılderililer arasında benzerlik var

Seran Vreskala1998 yılında silahlı kuvvetlerden emekli olarak, liderlik / koçluk alanında danışmanlık şirketini kuran Vedat Erol, Türklere özgü bir liderlik modeli oluşturmak üzere pek çok araştırma yapmış. Atatürk’ün...

Seran Vreskala

1998 yılında silahlı kuvvetlerden emekli olarak, liderlik / koçluk alanında danışmanlık şirketini kuran Vedat Erol, Türklere özgü bir liderlik modeli oluşturmak üzere pek çok araştırma yapmış. Atatürk’ün Mayalar, Mu’lar ve Türkler arasındaki ilişkiyi bulmak üzere görevlendirdiği Tahsin Mayatepek’in yaptığı incelemelerden yola çıkarak yaptığı araştırmalarda, Türklerin nasıl lider yetiştirdiğine dair pek çok bilgiye ulaşan Erol’un yolu en sonunda Kızılderililerle kesişmiş.

Kızılderili olma yolculuğuna çıkışınız nasıl oldu?

Bir gün Boğaziçi Mezunlar Derneği’nde, eğitimci bir arkadaşımız Maya kökenli Lacota kabilesinin Kızılderili Şefi Beyaz Kartal (WhiteEagle)’ın, binlerce yıldır sadece Kızılderililere öğretilen, ''Delicate Lodge’ öğretilerini beyazlara açacağını söyledi. Gizemli ve kayıp bilgileri öğrenmek, adına bu yolculuğa çıktım. Bu yolculuk, şefle tanıştığım günden bu yana 6 yıl sürdü ve hala sürüyor.

2-035.png

Kızılderililere duyduğunuz ilgi ne zaman ve nasıl başladı?

Türk Silahlı Kuvvetleri’nde subay olarak görev yaptığım 1983-1985 yıllarında, Texas’a, Savunma Enstitüsü’nde eğitim vermek gönderilmiştim. Orada çok sevdiğim ve çok iyi anlaştığım hocam Benavides, Kızılderili kökenliydi. Kendisi Türklerle Kızılderililer arasında Mayaların ataları döneminden gelen benzerliklerle ilgili bir koleksiyon yapıyordu. O zaman kendisinden öğrendiklerim bende bu konuya karşı derin bir ilgi uyandırdı.

Kızılderililerle Türklerin bir ilgisi var mı gerçekten?

Bu benim de çok merak ettiğim konulardan biriydi. Bunu şefe sorduğumda bana ''Sizde Kızılderililerin Türklerden geldiği ile ilgili çok hikaye olabilir. Ben de Türklerin Kızılderililerden geldiği ile ilgili çok hikaye dinledim. Arada bir ilişki olduğunu tahmin ediyorum ama kimin kimden geldiği ayrı bir konu’ demişti.

Kabileniz nerede ve ne zamanlar gidiyorsunuz?
Kabilemiz New Mexico da, Santa Fe’ye birkaç saat uzaklıkta, ''Abique’ bölgesinde… Mart ve Eylül aylarında benimle birlikte Kızılderili olma yolculuğuna çıkmış olan, başka başka ülkelerden gelen diğer 14 beyazla kabilede toplanıyoruz.

Kaç kişiden oluşuyor?
Başka birçok Kızılderili şefin, bu öğretilerin beyazlara açılmasını uygun bulmamaları nedeniyle çok detay vermek istemiyorum ancak kabilemizin toplamda 15 bin kişi civarında olduğunu söyleyebilirim. New Meksiko’da 19 Kızılderili özerk bölge var ve buralarda öz kültürlerini ve öğretilerini koruyarak yaşamaya devam ediyorlar.

656.png

VEDAT’TAN TOHUM EKİCİ’YE, ORADAN BİLGELİK AVCISI’NA…
Kızılderili isminiz nedir, bu ismi nasıl aldınız?
İsim almak veya isim alma talebinde bulunmak özel bir tören ve süreç... Kızılderililer öğretilerinde hikayeleri çok kullanırlar. Anlattıkları bir hikayeye göre ''Bir çadırda bir çocuk doğduğunda, baba çadırdan çıkıp gökyüzüne baktığında bir şahin görürse, şahin ile doğan çocuk arasında bir ilişki olduğunu düşünmemek, bunu bilmemek cahilliktir.’ Yani baba, çocuğun ilk ismini kutsal işaretleri okuyarak veriyor. Mesela o anda hem gökkuşağı hem de şahin gördüyse, ''Gökkuşağı Şahini’ koyuyor çocuğun adını… Ben 2 yıldan sonra, Kızılderili olma yolculuğuna çıkış sebebimle ilgili kutsal işaretleri okuyarak ''TohumEkici’ ismini almıştım, ancak, bu yolculuğa bu topraklara liderlik tohumu ekmek üzere çıktığım için, 4’üncü senenin sonunda kutsal işaretler beni ''Bilgelik Avcısı’ (WisdomHunter) ismine getirdi. Şimdiki ismim bu!

9-002.png

Kızılderili olabilmek için ne tür sınavlardan geçtiniz?
Önceleri 3 ayda bir ''Red Lodge’ öğretileri için, sonraları da 6 ayda ''Black Lodge’ seviyesindeki bilgileri öğrenmek için New Meksiko’ya giderek Kızılderili olmaya çalıştım. Kızılderililerin ''kırmızı topraklar’ ve ''kutsal topraklar’ diye adlandırdıkları dağlık bir çöl olan bölgelerde birçok sınavdan, onların terimiyle ''kapıdan’ geçtim. 4 gün 4 gece çölde tek başına kalmaktan tutun, 3 gün 3 gece karanlıkta ve yerde yattım. Çok zorlu şartlardı. Benimle birlikte 3 Türk’le beraber büyük bir kararlılık ve istekle bu yolculuğu gerçekleştirdik ve şifacı olduk.

Nasıl kabile şefi olunuyor?

Kızılderili şeflere ''Sıfır Şef’ (Zero Chief) deniyor. Aynı Bektaşilikte veya Mevlevilikte olduğu gibi orada da el vererek, yerine insan yetiştirerek şef olma hakkı veriliyor. Şef olacak kişilerin hayatlarını bu öğretiye vermesi, bazen de ağır ruhsal, fiziksel ve duygusal eğitimlerden geçmeleri gerekiyor. İnanmadan ve olmadan bir başkasının vereceği bir makam değil bu!

KIZILDERİLİLER DE İSTİAREYE YATIYOR

Alevilerle Kızılderililer arasındaki benzerliklerden bahsetmiştiniz.

Büyük Şef’e aynı zamanda binlerce yıllık bilgiyi tutup, aktardığı ve öğrettiği için ''Keeper’ yani ''bilgiyi tutan’ deniyor. Mu’larda ve eski Türklerde bu bilgiyi tutan kişilere ''Bilge’, ''Akil İnsan’ ya da ''Ak Sakal’ denirmiş. Bunlar da binlerce yıl liderlerin arkasında duran, yol gösteren, koçluk yapan insanlar... Kızılderili olma yolculuğuna ise ''Işık Olma’ yolculuğu deniyor. Işık olduğunda enerjileri değiştirebilir, görünmeyeni görebilir, bilinmeyeni bilebilirsin. Aleviler ışık olmayı zarar görmemek için ''aşık’ kelimesinin arkasına gizlemişler. Onlar, Orta Asya’dan gelen Mu kökenli bilgileri ve gelenekleri, kapalı bir sistem içinde birbirlerine öğreterek bu zamana ulaşmış eski bir medeniyetin temsilcileridir. Bektaşilerin ''sıfır olmak’, Mevlevilerin ''hiç olmak’ dedikleri kavramı, Kızılderililer de ''sıfır olmak’ olarak kullanıyorlar. Zaten şefe ''Sıfır Şef’ demeleri bunun açık bir göstergesi… Bir de Kızılderililerde rüya çok önemlidir. İstiareye yatmak zaten Orta Asya’dan gelen eski Türk geleneklerinden biri... Orada da rüya görme, rüyalardaki işaretleri okuma ve yorumlama geleneğin bir parçası olarak öğretiliyor ve öğreniliyor.

879689.png

Alevilere nasıl ulaşmış bu bilgiler?
Bahsetmiş olduğum akil insan ya da şef gibi kavramlar, Türklerin İslam’ı kabulünden sonra biraz şekil değiştirerek dini ağırlıklı öğretileri de içine alarak alimlere, şeyhlere dönüşüyor. Mesela büyük mutasavvıf Ahmet Yesevi, 1200’lü yıllarda eski öğretileri bilen ve aktaran bir şef ve ''bilge’ idi. Onun ocağından etkilenen ve o öğretiyle yetişen iki büyük bilge daha var; bunlar Hacı Bektaş-Veli ile Mevlana’dır. Her ikisi de 800 yıl sonra hala bilinen, dünyanın birçok diline çevrilen eserleri olan bilgeler... Mesela Büyük İskender’in koçu olan Aristo da aynı bilgileri Mısır’dan öğrenmiş. Büyük İskender bu öğretilerle yetiştiği için topraklarını Hindistan’a kadar büyütebilmiştir.

Kabilede bir gününüz nasıl geçiyor?
Sabah gün doğarken kalkıyoruz. Günlük törenlerin yapıldığı kutsal bir alan var. Oraya Çember (Wheel) deniyor. Orada ''güne başlangıç’ törenimizi yapıyor ve güne şarkılar söyleyerek başlıyoruz. Sonrasında ortak kahvaltıya katılıyor, o günün niyeti, neler yapacağımız konusunda şeften gelen bilgiler doğrultusunda, gün içinde kimin ne yapacağına karar veriyoruz. Bazen sıra bizde ise kabilenin bulaşıklarını yıkıyoruz. Burada 15 bin kişiden bahsediyoruz. Egomuzu yenmek, her işi yapabilmeyi öğrenmek için kabilede temizlik de yapıyoruz. Ağaçlara dadanan mantarları temizliyor ya da bir ağacın kesilme seremonisine katılıyoruz. Akşam yemeğinden sonra ''Yurt’ denilen büyük çadırda toplanıp, hikayeler anlatıyor, şarkılar söylüyoruz. Eğlence ve sohbet 20:00’ye kadar sürüyor. Herhangi bir elektronik eşya olmadığı için en geç 21:00’de yatıyoruz. Güne çok erken başlandığı için hava karardıktan sonra herkes çadırlarına çekiliyor. Hiç ışık kirliliği olmadığı için küçük bir ateş yakıp, gökyüzünü, yıldızları seyrettiğimiz gecelerde bile en geç 22:00’de yatıyoruz.

66.png

Dünyada Kızılderili (red skin) demek ırkçılık sayılıyor. Siz bu konuda ne düşünüyorsunuz?

Biz Türkçede Kızılderili diyoruz, bu beni rahatsız etmiyor çünkü biz de Kızılderili olmayanlara ''beyazlar’ diyoruz ama dünyada ''red skin’ terimi artık kullanılmıyor. Kızılderili olmak için kızıl bir deriniz olması gerekmiyor, felsefelerini doğru uygulamanız, onların yolunda ilerlemeniz yeterli! Amerika’nın gerçek sahipleri oldukları için onlara ''Native’ (Yerli) ya da ''Native American’ (Amerikan Yerlisi) deniyor, dolayısıyla bizde de bu terim kullanılabilir.

"Yerli Kızılderili: Alevilerle Kızılderililer arasında benzerlik var" haberi, 30 Temmuz 2017 tarihinde yazılmıştır. 30 Temmuz 2017 tarihinde de güncellenmiştir.

Hubbard Editör

YORUM YAZ

Guvenlik kodu
UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış,
Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.