Yeraltında 700 Kilometrelik Dev Volkanik Yay: Jeolojide Çığır Açan Keşif

Çin’in Sichuan Havzası altında uzanan yaklaşık 700 kilometre uzunluğunda ve 50 kilometre genişliğindeki fosil volkanik zincir, erken Neoproterozoyik döneme tarihleniyor. Araştırmacılar, bu yapının okyanus kabuğunun kıta kabuğunun altına dalması sonucu oluştuğunu belirtiyor.

YÜZEYE ULAŞAN MAGMA, YAY ŞEKLİNDE VOLKANLAR OLUŞTURDU

Subdüksiyon adı verilen süreçte, okyanus levhası kıta levhasının altına sığ bir açıyla giriyor, burada ısınıyor ve su salıyor. Bu, magmanın oluşumunu ve yüzeye doğru yükselmesini tetikliyor. Oluşan magma, levha sınırları boyunca dizilen yay biçimli volkanlar meydana getiriyor. Bu süreçler hem yeni kabuklar oluşturuyor hem de eski kabuğu yeniden şekillendiriyor.

MANYETİK SENSÖRLER VE SONDAJ KAYALARI KANITLADI

Zhidong Gu ve Junyong Li liderliğindeki araştırma ekibi, hava tabanlı manyetik sensörlerle demirce zengin volkanik kayaları tespit etti. Veriler, yüzeyin ortalama 6 kilometre altında uzanan devasa bir yapıyı ortaya koydu. Derin sondaj kuyularından alınan kaya örnekleri, bu yapıların magmatik kökenli olduğunu ve yay tipi volkanik kuşaklarla kimyasal açıdan benzerlik taşıdığını doğruladı.

Kayaçların yaşı ise 770 ila 820 milyon yıl arasında belirlendi.

FARKLI BİR TEKTONİK SÜREÇ: YASSI LEVHA DALMASI

Araştırmaya göre, Sichuan Havzası’ndaki volkanik yay, tipik kıta kenarı yaylarından farklı. Bunun sebebi, "yassı levha dalması" olarak bilinen özel bir tektonik süreç. Bu süreçte okyanus levhası, dik değil yatay şekilde yüzlerce kilometre ilerledikten sonra yer kabuğuna doğru dalıyor. Benzer bir örnek günümüzde Güney Amerika’daki And Dağları’nda gözlemleniyor.

İKLİM ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ KRİTİK

Volkanik faaliyetlerin yalnızca jeolojik değil, iklimsel etkileri de bulunuyor. Volkanlar atmosfere karbon salarken, dağlardaki kimyasal aşınmalar bu karbonu emiyor. Bu karşılıklı süreç, Dünya'nın karbon döngüsünün dengelenmesinde uzun vadede kritik rol oynuyor.

"İKİ FARKLI VOLKANİK SİSTEM ZAMANLA BİRLEŞMİŞ OLABİLİR"

Avustralya’daki Monash Üniversitesi’nden yer bilimci Peter Cawood, bölgede keşfedilen yapıların başlangıçta iki farklı sistem olabileceğini ve zamanla birleşmiş olabileceklerini öne sürdü. Cawood ayrıca, "Yeni veriler, Sichuan Havzası’ndaki magmatik aktivitenin daha önce düşünülenden çok daha yoğun olduğunu gösteriyor," dedi.