Memur maaş zammında ilk tablo: Henüz kimse kazanmadı

Her yıl aynı filmi izliyoruz. TÜİK bir aylık enflasyon verisi açıklıyor, ardından memur maaşlarına ilişkin hesap tabloları dolaşıma giriyor. Eylül 2026 verisiyle birlikte Ocak 2027 zammı için ilk tablo da böyle ortaya çıktı. Ortada bir zam var mı, yok mu; asıl mesele bu.

Önce elimizdeki veriyi netleştirelim. Tüketici fiyatları temmuzda yüzde 1,78, ağustosta yüzde 1,84, eylülde yüzde 1,84 arttı. Üç aylık toplam yüzde 5,56 ediyor. Memur ve memur emeklilerinin Ocak 2027 maaş hesabında dikkate alınacak ikinci yarı enflasyonunun ilk üç aylık kısmı bu. Yani daha yolun yarısındayız; ekim, kasım ve aralık verileri gelmeden hiçbir şey kesinleşmiyor.

İşin can alıcı noktası şurada: Kamu Görevlileri Hakem Kurulu kararına göre memura 2027'nin ilk altı ayında yüzde 5, ikinci altı ayında yüzde 4 toplu sözleşme zammı uygulanacak. Buna ek olarak, ilgili dönemdeki enflasyon toplu sözleşme zammını aşarsa aradaki fark da maaşlara yansıtılacak. Temmuz-eylül dönemindeki yüzde 5,56'lık artış, yüzde 7'lik eşiğin altında kaldı. Bu yüzden şu an itibarıyla memur açısından bir enflasyon farkı doğmuş değil. Yani bugünkü tabloda memurun cebine giren ekstra bir kuruş yok.

Peki yıl sonunda ne olabilir? Kaynak metinde dört ayrı senaryo sıralanıyor. TCMB'nin yüzde 28'lik yıl sonu tahmini tutarsa altı aylık enflasyon yüzde 8,70, enflasyon farkı yüzde 1,59, toplam artış yüzde 6,67 olacak. OVP'deki yüzde 28,4'lük tahmin gerçekleşirse altı aylık enflasyon yüzde 9,04'e, fark yüzde 1,91'e, toplam zam yaklaşık yüzde 7'ye çıkıyor. Piyasa Katılımcıları Anketi'ndeki yüzde 29,61'lik beklenti gerçekleşirse toplam zam yüzde 8,01; AA Finans'ın yüzde 29,66'lık beklentisinde ise yüzde 8,05 oluyor.

Burada dikkat edilmesi gereken bir ayrıntı var. Bu oranlar birbirinden çok farklı değil; yüzde 6,67 ile yüzde 8,05 arasında yaklaşık 1,4 puanlık bir makas söz konusu. Ama bu makas, haneye girdiğinde nasıl bir fark yaratıyor, ona bakmak lazım. En düşük memur maaşı bugün 70 bin 224 lira. Senaryolara göre bu rakam 74 bin 908 ile 75 bin 877 lira aralığına yükselecek. Yani en iyimser senaryoyla en kötümser senaryo arasındaki fark, aylık bazda yaklaşık bin lira. Bir yıllık toplamda ise 12 bin lira civarı.

Meslek gruplarına göre tablo şöyle şekilleniyor: Uzman doktorun 170 bin 730 liralık maaşı 182 bin 118-184 bin 474 liraya, profesörün 153 bin 208 lirası 163 bin 427-165 bin 541 liraya çıkabilir. Mühendis maaşı 116 bin 468-117 bin 974 lira, başkomiser maaşı 107 bin 995-109 bin 392 lira, polis memuru maaşı 98 bin 796-100 bin 74 lira bandında öngörülüyor. Uzman öğretmen için 98 bin 313-99 bin 585 lira, öğretmen için 88 bin 807-89 bin 956 lira, üniversite mezunu hemşire için 90 bin 504-91 bin 675 lira hesaplanıyor.

Memur emeklileri tarafında ise en düşük aylık bugün 31 bin 527 lira. Yüzde 6,67'lik senaryoda 33 bin 631 liraya, yüzde 7'de 33 bin 735 liraya, yüzde 8,01'de 34 bin 53 liraya, yüzde 8,05'te ise 34 bin 66 liraya yükselmesi bekleniyor. Öğretmen ve hemşire emeklilerinin 46 bin 908 liralık maaşı ise 50 bin 42 ile 50 bin 684 lira aralığına çıkabilecek.

Burada durup bir nefes almak gerekiyor. Bütün bu rakamlar tahmine dayalı senaryolar. Kesin zam, yılın ikinci yarısındaki altı aylık enflasyonun tamamlanmasıyla belirlenecek. Yani bugün konuştuğumuz her sayı, ekim-kasım-aralık verileriyle yeniden güncellenecek. Bu belirsizlik, maaş planı yapan bir aile için küçük bir ayrıntı değil. Kira sözleşmesi yenileyecek, çocuğunun okul taksidini ayarlayacak, kışın doğalgaz faturasını hesaplayacak bir memur için "yüzde 6,67 mi, yüzde 8,05 mi" sorusu, sofradaki tabağın büyüklüğünü belirliyor.

Daha önemli bir mesele var. Enflasyon farkı dediğimiz mekanizma, aslında memurun maaşını artırmıyor; sadece enflasyon karşısında erimesini kısmen telafi ediyor. Toplu sözleşme zammı yüzde 5, enflasyon yüzde 8,70 çıkarsa aradaki yüzde 1,59'luk fark ödeniyor. Ama bu, memurun alım gücünün yüzde 5 arttığı anlamına gelmiyor; sadece yüzde 8,70'lik fiyat artışına karşı maaşının yüzde 8,70 oranında arttığı anlamına geliyor. Yani reel olarak aynı yerde kalıyor. Toplu sözleşme zammı, enflasyon farkı mekanizması devreye girdiğinde fiilen sıfırlanmış oluyor. Bu, Türkiye'deki ücret belirleme sisteminin en tartışmalı yanı.

Bir de vergi tarafı var ki, kaynak metinde yer almıyor ama her memurun maaş bordrosunda gördüğü gerçek şu: Yıl içinde kümülatif gelir vergisi dilimleri yükseldikçe, ocakta alınan zammın bir kısmı yıl ortasında vergi olarak geri gidiyor. Yani ocak ayında yüzde 8 zam alan bir memur, aralık ayında bu zammın ne kadarını elinde tutabildiğini sorgulamaya başlıyor. Bu, ayrı bir yazının konusu ama zam tartışmasının ayrılmaz parçası.

Şu an elimizde net olan tek şey, temmuz-eylül döneminde yüzde 5,56'lık bir fiyat artışı olduğu ve bunun yüzde 7'lik eşiğin altında kaldığı. Yani bugün itibarıyla memur, enflasyon farkı almıyor. Yıl sonuna kadar fiyatlar ne kadar artarsa, ocak zammı da ona göre şekillenecek. Senaryolar birbirine yakın; asıl fark, yılın son üç ayında ortaya çıkacak.

Herkesin gözü şimdi ekim, kasım ve aralık verilerine çevrilmiş durumda. O veriler açıklandığında bu tablo yeniden kurulacak, rakamlar güncellenecek ve ocak ayında memurun eline geçecek net tutar ortaya çıkacak. O güne kadar konuşulan her sayı, ihtimaller üzerine kurulu bir tahminden ibaret.