66 Milyon Yıllık Gizem Çözüldü: T. Rex’in İlk Yürüyüş Yolu Ortaya Çıktı!

Yeryüzünde yaşamış en korkutucu ve en büyük etçil dinozor türlerinden biri olan Tyrannosaurus rex, kısa adıyla T. Rex, bilim dünyasının ilgisini çekmeye devam ediyor. Bugüne kadar bu devasa sürüngene ait binlerce kemik, kafatası ve diş fosili ortaya çıkarılmış olsa da canlının hareket halindeyken nasıl adım attığı uzun süredir araştırmacıların yanıt aradığı sorular arasında yer alıyordu.

ABD'nin Kuzey Dakota eyaletinde bulunan ve Geç Kretase dönemine ait zengin fosil yataklarıyla tanınan Hell Creek Formasyonu'nda yürütülen son arazi çalışmaları, bu gizeme ışık tuttu. Uzmanlar, yetişkin bir T. Rex bireyine ait dünyadaki ilk ardışık yürüyüş yolu ayak izi serisini ortaya çıkarmayı başardı.

GÖNÜLLÜ LİSE ÖĞRETMENİNİN FARK ETTİĞİ İZLER TARİHE GEÇTİ

Tarihi keşfin ortaya çıkmasında Denver Doğa ve Bilim Müzesi bünyesinde gerçekleştirilen saha kazılarına gönüllü olarak katılan lise fen bilgisi öğretmeni Kent Hups'ın dikkati belirleyici oldu. Hups, arazi taraması sırasında çamurlu kaya katmanlarının erozyon nedeniyle aşınmasıyla ortaya çıkan sıra dışı çıkıntıları fark etti ve durumu vakit kaybetmeden paleontologlara bildirdi.

Uzmanların gerçekleştirdiği ayrıntılı incelemeler sonucunda söz konusu yapıların sıradan kaya oluşumları olmadığı, son derece nadir rastlanan fosil izlerinden birini temsil ettiği belirlendi. Daha önce tekil T. Rex izleri veya genç bireylere ait adımlar bulunmuştu. Ancak olgun bir yetişkinin adımlarını sıralı şekilde takip etmeyi sağlayan 7 metre yani yaklaşık 23 fit uzunluğundaki tam bir hat ilk kez belgelendi.

Söz konusu yürüyüş hattında iki sol ve iki sağ olmak üzere toplam dört devasa iz yer alıyor.

T. REX'İN YÜRÜYÜŞ HIZI İNSANLARLA BENZER ÇIKTI

Denver Doğa ve Bilim Müzesi ile İngiltere'deki Liverpool John Moores Üniversitesi'nden bilim insanları, keşfedilen izleri yüksek çözünürlüklü 3D yüzey tarayıcıları ve gelişmiş sanal gerçeklik modelleri kullanarak milimetrik hassasiyetle inceledi. Araştırmanın sonuçları, Vertebrate Paleontology isimli saygın bilimsel dergide yayımlandı. Çalışmada dev canlının biyomekanik yapısına ilişkin dikkat çekici teknik ayrıntılara yer verildi.

Belirgin biçimde üç parmağa sahip olan izlerin her birinin yaklaşık 91 santimetre yani 3 fit uzunluğunda olduğu ölçüldü. İki adım arasındaki mesafeyi ifade eden adım aralığının ise yaklaşık 3,96 metre yani 13 fit olduğu hesaplandı.

Biyomekanik simülasyonlar ve matematiksel hesaplamalar, yaklaşık 66,5 milyon yıl önce yaşayan dev yırtıcının bu sırada koşmadığını ortaya koydu. Araştırmaya göre canlının ilerleme hızı saatte 5,5 ile 7,2 kilometre, başka bir ifadeyle saatte 3,5 ile 4,5 mil arasındaydı.

Bu hızın, sağlıklı bir insanın tempolu yürüyüş hızına oldukça yakın olduğu belirlendi. Bunun yanı sıra ayak izlerinin açısal dizilimi, dev dinozorun gövdesinde herhangi bir sallanma veya bükülme olmadan son derece dengeli ve düz bir çizgi üzerinde ilerlediğini ortaya koydu.

MİLYONLARCA YIL BOYUNCA DOĞAL BİR KALIP GİBİ KORUNDU

Keşfi benzersiz hale getiren unsurlardan biri de ayak izlerinin milyonlarca yıl boyunca korunma şekli oldu. Fosiller, zeminde oluşmuş çukurlar şeklinde değil, adeta bir rölyef ya da taş kalıp görünümünde kabarık yapılar olarak günümüze ulaştı.

T. Rex'in nemli ve yumuşak çamur zemine bastığı sırada oluşan çukurlar, kısa süre içerisinde nehirlerin taşıdığı kum tabakalarıyla doldu. Yeraltı sularında çözünmüş halde bulunan kalsiyum karbonat ise zaman içerisinde çimentolaşma etkisi oluşturarak bu kumların sert bir kayaya dönüşmesini sağladı.

Milyonlarca yıllık süreçte çevrede bulunan daha yumuşak çamur katmanları erozyonun etkisiyle ortadan kalktı. Buna karşılık sertleşen fosilleşmiş kum kalıpları, zeminin üzerinde yükseltiler şeklinde bozulmadan kaldı.

AYAK İZLERİ T. REX'İN DAVRANIŞLARINA IŞIK TUTUYOR

Denver Doğa ve Bilim Müzesi Kıdemli Paleontologu Dr. Tyler Lyson, keşfin önemine ilişkin değerlendirmesinde fosilleşmiş kemiklerin hayvanların anatomisi ve fiziksel boyutları konusunda son derece kapsamlı bilgiler sağladığını belirtti. Ancak ayak izlerinin doğrudan bir yaşam ve davranış anını dondurarak günümüze taşıdığını vurguladı.

Lyson, ortaya çıkarılan yürüyüş hattı sayesinde dev bir T. Rex'in milyonlarca yıl önce arazide nasıl hareket ettiğinin adım adım takip edilebildiğini ifade etti.

Bölgedeki doğal erozyon tehlikesi nedeniyle üç boyutlu ayak izleri, helikopter yardımıyla bloklar halinde taşınacak. Koruma altına alınacak olan bu fosillerin yakın zamanda Denver Doğa ve Bilim Müzesi'nde ziyaretçilerin ve bilim insanlarının incelemesine sunulması planlanıyor.