2 bin 600 yıldır toprağın altındaydı! Lidyalıların mutfak sırrı ortaya çıktı!

Anadolu’da hüküm süren birçok medeniyetin izlerini taşıyan Daskyleion Antik Kenti’nde arkeolojik kazılar devam ediyor. Balıkesir’in Bandırma ilçesine bağlı Ergili Mahallesi’nde bulunan ve geçmişi yaklaşık 3 bin yıl öncesine uzanan antik kentteki kazılar, 1954 yılında başlatıldı. Çalışmalar, Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi Arkeoloji Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Kaan İren’in başkanlığında sürdürülüyor.

Bu yıl temmuz ayında başlayan kazılar; Kültür ve Turizm Bakanlığı, Balıkesir Valiliği, Balıkesir Büyükşehir Belediyesi, Manyas Belediyesi ve Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi’nin desteğiyle gerçekleştiriliyor.

Antik kentte yaşayanların beslenme alışkanlıklarını ve mutfak kültürünü araştıran arkeologlar, çalışmalarını “Lidya Mutfağı” olarak adlandırılan alanda yoğunlaştırdı. Hassas kazı aletleriyle yürütülen çalışmalarda yeni fırınlar ortaya çıkarılırken, çok sayıda tahıl ve baklagil kalıntısına da ulaşıldı.

Buluntular arasında siyez, gernik ve buğdayın yanı sıra altı sıralı arpa, bakla, karaburçak, nohut, bezelye, mercimek, mürdümük ve üzüm tohumları yer aldı. Ayrıca ana kayaya açılmış bir çukurda yapılan incelemeler, tahılların bu alanda depolandığını gösterdi.

2 BİN 600 YILLIK TOHUMLAR NASIL KORUNDU?

Kazı ekibinde görev alan uzman arkeolog Yeşim Kirman, bu yılki kazı sezonunun sonuna yaklaştıklarını ve Lidya Mutfağı’ndaki çalışmaların verimli geçtiğini belirtti.

Mutfakta kullanılan eşyaların büyük ölçüde bulundukları konumlarda gün yüzüne çıkarıldığını anlatan Kirman, şu ifadeleri kullandı:

"Bir mutfakta olması gereken bütün eşyalar sanki yerli yerindeymiş gibi onları olduğu şekilde biz buluyoruz. Bu yıl da mutfağın kiler bölümünde kazı çalışmalarımızı gerçekleştirdik. Çalışmalar sırasında bir fırın daha bulduk ve toplam 7 fırın açığa çıkarmış olduk."

Fırının içindeki toprağın dikkatli şekilde kazılmasıyla balık ve kuş kemiklerinin yanı sıra dönemin mutfağında kullanılan gıdalara ait tohumlar da bulundu. Kirman, tohumların hangi bitki türlerine ait olduğunun ve yaşlarının laboratuvar ortamında belirlendiğini aktardı.

LİDYALILARIN BESLENME ALIŞKANLIKLARI AYDINLANIYOR

Fırının içindeki tabakada buğday, arpa, nohut ve mercimek gibi çok sayıda bitkiye ait kalıntı tespit edildi. Uzman arkeolog Yeşim Kirman, organik malzemelerin günümüze ulaşmasında karbonlaşmanın önemli rol oynadığını belirterek buluntuların nasıl korunduğunu şöyle anlattı:

"Bu tohumları karbonlaşmış olarak buluyoruz. Bu tohumlar 2 bin 600 yıldır toprağın altında karbonlaşmış halde korunmuş. Normal şartlarda organik bir malzemenin korunması çok zordur ama kapalı bir tabakadaysa biz karbonlaşmış halde ele geçirebiliyoruz."

Tarihte madeni parayı ilk kez M.Ö. 7. yüzyılda Anadolu’da kullanan Lidyalıların beslenme alışkanlıklarına da değinen Kirman, geçmişte tüketilen birçok gıdanın bugün de sofralarda bulunduğuna dikkat çekti.

Lidyalıların yemeklerini kerpiçten inşa edilmiş fırınlarda pişirdiği belirtilirken, kazılarda ortaya çıkarılan malzemelerin mutfağın üst sınıftan kişilerin kullanımında olduğuna işaret ettiği ifade edildi.

Daskyleion’daki buluntular, yaklaşık 2 bin 600 yıl önce hangi tahıl ve baklagillerin tüketildiğini, yemeklerin nerede hazırlandığını ve gıdaların nasıl depolandığını anlamak açısından önem taşıyor. Kazı ekibi, her yeni buluntunun geçmişteki günlük yaşamın ayrıntılarını aydınlattığını belirtiyor.