UNICEF ve Dünya Sağlık Örgütü'nden endişe verici rapor

Birleşmiş Milletler Çocuklara Yardım Fonu (UNICEF) ve Dünya Sağlık Örgütü’nün (DSÖ) yaptığı değerlendirmelere göre, 2024 yılında Avrupa’da 127 bin 350 kızamık vakası görüldü. Bu sayı, 2023 yılına kıyasla iki kat artış gösterirken, 1997’den bu yana kaydedilen en yüksek vaka sayısı oldu.

Avrupa ve Orta Asya’daki 53 ülkeyi kapsayan bölgede, 5 yaş altı çocuklar, vakaların yaklaşık yüzde 40’ını oluşturuyor. Raporlanan vakaların yarısından fazlasının hastaneye yatışı gerektiği belirtilirken, 6 Mart 2025 itibarıyla 38 ölüm doğrulandı.

AŞILAMA ORANLARI DÜŞÜYOR

1997’de 216 bin olan kızamık vakaları, 2016’da 4 bin 440’a düşerek önemli bir gerileme yaşandı. Ancak, 2018 ve 2019’da vakalarda yeniden artış görüldü (sırasıyla 89 bin ve 106 bin). COVID-19 pandemisi nedeniyle yaşanan aşı tıkanıklığının ardından, 2023 ve 2024’te kızamık vakalarında ciddi bir artış yaşandı. Birçok ülkede aşılama oranları hâlâ pandemi öncesi seviyelere ulaşabilmiş değil.

DSÖ Avrupa Bölge Direktörü Dr. Hans Henri P. Kluge, "Kızamık tekrar gündeme geldi ve bu durum bir uyarıdır. Yüksek aşılama oranları sağlanamadığı sürece sağlık güvenliği sağlanamaz. Yeni sağlık stratejimizi oluştururken, aşılama konusunda geri adım atma lüksümüz yok. Her ülke, aşılanmamış ve eksik aşılı topluluklara ulaşma çabalarını artırmalı" dedi.

UNICEF Avrupa ve Orta Asya Bölge Direktörü Regina De Dominicis ise, "Son iki yılda kızamık vakaları bölgede hızla arttı, bu da aşılama eksikliklerini gösteriyor. Çocukları bu ölümcül hastalıktan korumak için hükümetler acilen harekete geçmeli ve sağlık çalışanlarına yönelik yatırımlar yapmalı" şeklinde konuştu.

AŞILAMA ORANLARINDAKİ DÜŞÜŞ VE OLAYLARIN ÖNE ÇIKAN ÜLKELERİ

Bosna Hersek, Karadağ, Kuzey Makedonya ve Romanya’da, 2023 yılı itibarıyla çocukların ilk doz kızamık aşısı (MCV1) oranı yüzde 80’in altına düştü. Bu oran, salgınları önlemek için gereken yüzde 95’in oldukça gerisinde. Son beş yılda Bosna Hersek’te MCV1 oranı yüzde 70, Karadağ’da ise yüzde 50’nin altına inmiş durumda.

2024 yılında Romanya, 30 bin 692 vakayla Avrupa Bölgesi’nde en fazla kızamık vakasını bildirirken, Kazakistan 28 bin 147 vakayla ikinci sırada yer aldı.

KÜRESEL TEHDİT VE ORTAK ÇABALAR

2024’te dünya genelinde 359 bin 521 kızamık vakası bildirilmişken, Avrupa bu vakaların üçte birini oluşturuyor. Sınır aşan virüs yayılımı nedeniyle, aşılama oranı düşük ya da eksik olan topluluklar, özellikle çocuklar arasında salgın riskini sürdürüyor.

UNICEF ve DSÖ, hükümetlerle, Avrupa Birliği ve Gavi (Aşı İttifakı) gibi ortaklarla birlikte, kızamık salgınlarını engellemek için çalışmalara devam ediyor. Toplumlarla iş birliği, sağlık çalışanlarının eğitimi, aşılama programlarının güçlendirilmesi ve kızamık aşısı telafi kampanyaları bu çabaların merkezinde yer alıyor.

Ayrıca, aktif salgın yaşayan ülkeler, vakaların tespiti ve temaslı takibini artırarak acil aşılama kampanyalarına başlamalı. Salgının kök sebeplerinin analiz edilmesi, sağlık sistemlerindeki zayıflıkların giderilmesi ve aşıya erişim konusunda eşitsizliklerin ortadan kaldırılması büyük önem taşıyor.

Kızamık salgını yaşamayan ülkeler de, aşıya dair endişeleri gidererek, güçlü sağlık sistemlerini koruma konusunda hazırlıklı olmalı. Aşılama oranlarındaki boşlukların kapanması, ebeveynlerin güveninin kazanılması ve dezavantajlı topluluklara ulaşılması, kızamıkla mücadelede kritik rol oynuyor.