Türk Lirası'nda Alarm Zilleri Çalıyor: Ukrayna Grivnası ile Eşitlendi!

Türkiye ekonomisi, yükselen enflasyon ve döviz kurlarıyla derinleşen bir krizin içine sürükleniyor. Tek adam sistemine geçişin ardından hızla artan enflasyon ve döviz kurları, Türk lirasının değerini adeta eritirken, iğneden ipliğe her ürüne zam gelmeye devam ediyor. Bu durum, vatandaşın alım gücünü ciddi şekilde düşürdü.

ÜRETIMDEN UZAKLAŞMA VE DIŞA BAĞIMLILIK

AKP'nin 22 yıllık iktidarında ekonomide kalıcı çözümler üretemediği ve sürekli bir "doldur-boşalt" sistemine dönüldüğü belirtiliyor. Üretim tesislerinin satılması ve üreticiye yeterli teşvikin sağlanmaması, Türkiye'yi birçok alanda dışa bağımlı hale getirdi. Bu durumun en çarpıcı göstergelerinden biri ise, 11 yıldır savaşın içinde olan Ukrayna'nın para birimi Grivna'nın Türk lirası ile eşitlenmesi oldu. Artık 1 Türk lirası, 1 Grivna ile aynı değere sahip.

GRIVNA KARŞISINDA TÜRK LIRASI'NIN DRAMATIK DEĞER KAYBI

Verilere göre, Ukrayna'da savaşın başladığı Şubat 2014'te 1 Grivna 0.1265 Türk lirası ederken, bugün 1 Grivna 0.9606 Türk lirası seviyesinde. Bu hesapla, 11 yılda Grivna Türk lirası karşısında yüzde 659 artış sağladı. Bu değer artışı son 5 yılda yüzde 287, son 1 yılda yüzde 20, yıl başından bu yana ise yüzde 15 olarak gerçekleşti.

Paralel olarak, Türk lirası ise Grivna karşısında 11 yılda yüzde 72 değer kaybetti. Bu oran 5 yılda yüzde 73, 1 yılda yüzde 15 ve yıl başından bu yana yüzde 11 olarak azalış gösterdi.

DIŞA BAĞIMLILIK VE CARI AÇIK SORUNU

Türkiye'nin Ukrayna'dan hububat, yağlı tohum, meyveler, sanayide ve tıpta kullanılan bitkiler, hayvansal ve bitkisel yağlar, gıda sanayi kalıntıları, metal cevherleri, plastikler, ağaç ve ahşap ürünler, demir ve çelik gibi temel ürünleri ithal etmesi, Ukrayna'ya düzenli ve ciddi bir para akışı olduğunu gösteriyor. Türkiye'nin en temel ürünlerde bile dışa bağımlı hale gelmesi, cari açığı büyütüyor.

POLITIK KRIZLER VE BOŞALAN REZERVLER

Ülkedeki politik krizler ve ekonomik istikrarsızlıkla birlikte kasanın boşalması da Türk lirasının zayıflamasında temel etkenlerden biri oldu. Özellikle 2023 seçimleri öncesi ve 19 Mart 2025'te Ekrem İmamoğlu'na yönelik yaşanan olayların ardından döviz kurlarındaki artışı frenlemek için yapılan rezerv satışları, Merkez Bankası kasasını iyice boşalttı. Kasada yeterli para kalmayınca Türkiye, sıcak para arayışına girdi ve bu durum ekonominin "doldur-boşalt" sistemine dönmesine neden oldu.

EKONOMISTLERDEN DEĞERLENDIRMELER: "TÜRKIYE'NIN KRONIK HASTALIĞI VAR"

Ekonomist Oğuz Demir, Türk lirası ve Grivna'nın eşitlenmesi hakkında yaptığı açıklamada, asıl sorunun Grivna'daki yükseliş değil, Türk lirasındaki değer kaybı olduğunu belirtti. Demir, "Türkiye'nin kronik hastalığı var. Döviz açığı, içeriden devamlı bir çıkış var. Bu açık dışarıdan gelen sıcak para ile kapatılmaya çalışılıyor. Dışarıdan sıcak para gelince Türk lirası değer kazanıyor, sıcak para gidince Türk lirası değer kaybediyor" dedi. Demir ayrıca, "Siyasi operasyonlar yabancı çıkışını etkiliyor. Neden çıkıyor yabancı? Türkiye'de istikrarsızlık görüyor, hukuka güvenmiyor, ekonomiye güvenmiyor. Siyasi işlerin ekonomiyi bozacağına dair inancı oluşuyor" ifadeleriyle yabancı yatırımcının çekilme nedenlerine dikkat çekti.

Ekonomist Mustafa Sönmez de hem cari dengeye hem de 19 Mart gibi politik olaylara değinerek, "Ülkelerin değer kazanması ya da kaybetmesinde, döviz dengesi, ülke içinde yabancı paranın olup olmaması çok önemli. Ukrayna'ya Avrupa'dan ABD'den ciddi bir destek oldu. Bu sebeple para dayanır. Bu bizde yok. Hem cari açık var hem ciddi yabancı çıkışı oldu. Hele 19 Mart'ta çok ciddi rezerv düşüşü oldu. Çünkü yabancı çıkışı oldu. Türk ekonomisi güçlü ve sağlam değil. Kırılgan. Yeni bir politik altüst oluşta yine bir çıkış olabilir" diye konuştu.