Şarbon nedir, şarbon belirtileri nelerdir?

Şarbon, Bacillus anthracis adlı bakterinin sebep olduğu, sığır, koyun, keçi gibi ot yiyen hayvanlarda görülen ve insanlara da bulaşabilen ölümcül bir bakteriyel enfeksiyon hastalığıdır.

Hastalığa yol açan B. anthracis mikrobunun en önemli özelliği zorlu fiziksel ve kimyasal çevre koşullara son derece dayanıklı “spor” denilen yapılar oluşturmasıdır. Bakterinin kendisi yüksek ısıda kolayca öldüğü halde, bu sporlar zorlu koşullarda on yıllarca hayatta kalabilmektedir.

Hayvanlarda sindirim, solunum ya da derideki çizik, sıyrık ve yaralar yoluyla mikrobun vücuda girmesi sonucu oluşan hastalık, hayvanlardan insanlara da enfekte olmuş hayvan etinin tüketilmesi ya da hastalıklı hayvanlarla direkt temas edilmesi halinde bulaşır.

Vücuda girdikten sonra üremeye başlayan bakteri protein yapısında toksinler salgılar ve bu toksinler oldukça ölümcüldür. Hastalık antibiyotiklerle tedavi edilebilir fakat tedavinin etkili olması için tedaviye olabildiğince erken başlanmalıdır.

Şarbon (antraks) sporları biyolojik silah olarak laboratuvar ortamında ya da yapay koşullarda üretilebilmektedir. Üretiminin kolaylığı, zorlu koşullara dirençli oluşu ve solunum, deri teması gibi kolay yollarla enfekte etme özelliği şarbonun biyolojik silah olarak kullanılmasının sebepleridir.

İnsanda etkili olan şarbon (antraks) üç ana klinik tablo oluşturmaktadır:

• Deri Şarbonu: Antraks sporlarının deri ile etkileşmesiyle oluşur. Kuluçka süresi 1-12 gündür. Belirtileri vücuda giriş noktalarında oluşan ağrı, sızı ve kabartılardır.
• Akciğer Şarbonu: Sporların solunum yolu ile alınması ile oluşur. Kuluçka süresi 3-5 gündür. Belirtiler ateş, bitkinlik, yorgunluk, soluk alıp vermede güçlük gibi soğuk algınlığı belirtilerine benzer belirtilerdir. Hastalığın ilerleyen evrelerinde hasta komaya girerek ölür.
• Bağırsak Şarbonu: Sporların yutulması ile oluşur. Kuluçka süresi 1-7 gündür. Belirtileri mide bulantısı, iştah kaybı, karın ağrısı, kusma ve kanlı ishaldir.

Hastalığın akciğer veya sindirim sistemi yolu ile bulaşabilmesi için en az 10 bin bakteri sporunun solunması veya yutulması gerekmektedir. Hastalık maruziyetten hemen sonra uygun antibiyotiklerle yapılacak bir tedaviyle önlenebilir. Şarbon hastalığı bireyden bireye bulaşmaz.

Şarbon belirtileri

• Deri şarbonu belirtileri
• Yüz, boyun, kol veya ellerde kaşıntıya neden olan küçük kabarcık veya şişlik
• Yaraların etrafında ödem oluşumu
• Küçük kabarcıklardan sonra ortaya çıkan siyah merkezli ağrısız cilt ülseri
• Boğaz ve yakındaki lenf bezlerinde şişme

Akciğer şarbonu belirtileri

• Birkaç gün sürebilen boğaz ağrısı, hafif ateş, halsizlik ve kas ağrıları (grip gibi)
• Hafif göğüs rahatsızlığı, nefes darlığı
• Kanlı tükürme, ağrılı yutma, öksürük
• Sersemlik veya baş dönmesi
• Mide bulantısı, kusma veya mide ağrıları
• Baş ağrısı, aşırı Terleme
• Aşırı yorgunluk, vücut ağrıları
• Hastalık ilerledikçe yüksek ateş, solunum problemi, şok ve menenjit

Sindirim sistemi şarbonu belirtileri

• Ateş, titreme ve iştah kaybı
• Boyun ve boyun bezlerinin şişmesi
• Boğaz ağrısı, ağrılı yutma, ses kısıklığı
• Bulantı ve kusma, özellikle kanlı kusma
• Baş ağrısı, Karın ağrısı
• Kızarma (kırmızı yüz) ve kırmızı gözler
• Bayılma, karın şişmesi (mide)
• Hastalığın sonraki aşamalarında şiddetli, kanlı ishal