Prof. Şirin'den CHP Davasına Kritik Mütalaa:" Örgütlenme Özgürlüğüne Müdahale"

T24 yazarı ve Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Anayasa Hukuku Öğretim Üyesi Prof. Dr. Tolga Şirin, İstanbul 45. Asliye Hukuk Mahkemesi'nde görülen CHP İstanbul İl Başkanlığı davasına ilişkin bilimsel bir mütalaa sundu. Şirin, mahkemenin bu dava kapsamında verdiği kararların "örgütlenme özgürlüğüne aykırı olduğunu" belirtti.

Şirin, Anayasa Mahkemesi (AYM) içtihadına atıf yaparak, parti üyeliği kapsamında bir yaptırıma maruz kalan kişilerin sadece partinin değil, kişinin örgütlenme hakkına da müdahale oluşturabileceğini savundu. Bu nedenle, siyasi parti üyelikleri kapsamında çalıştıkları pozisyonlarından olan parti üyeleri bakımından da örgütlenme özgürlüğüne müdahale olduğu savunulabilir.

ORGANIZASYONEL ÖZERKLIK VE İHAM İÇTIHADI

Bilimsel mütalaada, örgütlenme özgürlüğünün temel unsurlarından birinin "organizasyonel özerklik" olduğu vurgulandı. Şirin, bu güvencenin İnsan Hakları Avrupa Mahkemesi (İHAM) içtihadında geliştiğini hatırlatarak, İHAM'ın görüşlerini aktardı:

"Örgütlenmelerin organizasyonal özerkliği, Sözleşme’nin 11. maddesiyle korunan örgütlenme kurma özgürlüğünün önemli bir unsurunu oluşturmaktadır."

İHAM'a göre, kamu makamlarının bir örgütlenmeyi kendi üyelerinin statüsüne dair zorlamaları, bu yapının iç örgütlenmesine müdahale anlamına gelmektedir. Başka bir deyişle, bir üyenin örgütlenmedeki statüsüne dönük herhangi bir müdahale, örgütlenme hakkında da müdahale teşkil eder.

Mütalaada, örgütlenme özgürlüğüne yapılan tüm müdahalelerin öngörülebilirlik koşulunu sağlaması gerektiği sonucuna varıldı. Şirin, İHAM'ın bizzat Cumhuriyet Halk Partisi'nin yaptığı başvuruda verdiği ihlal kararında altını çizdiği üzere, siyasi partilere yönelik müdahalelerde öngörülebilirlik standardının daha da yüksek olduğunu ifade etti:

"Cumhuriyet Halk Partisinin mali denetimine ilişkin bu kararda İHAM, 'siyasi partilerin demokratik toplumlarda oynadıkları rolün önemi dikkate alındığında, giderlerinin denetlenmesi gibi örgütlenme özgürlüklerine müdahale niteliği taşıyabilecek yasal düzenlemelerin, ilgili hükümlerin nasıl yorumlanacağına ve uygulanacağına ilişkin makul işaretler taşıması gerekir' belirlemesini yapmıştır."

BILIMSEL MÜTALAADAKI HUKUKI TESPITLER

Prof. Dr. Tolga Şirin, bilimsel mütalaasında mahkeme kararına ilişkin şu hukuki tespitleri sundu: Asliye Hukuk Mahkemesi bu olay için görevli değildir; seçim yargısıyla ilgili bu uyuşmazlık YSK’nın görev alanındadır. İhtiyati önlem kararı, "davanın esasını çözer özellikte önlem kararı verilmesi yasağı"na uygun olmadığı gibi Türk Medeni Kanunu’nun (TMK) "kayyım" uygulamasına ilişkin hükmünün (MK md. 427) güvencelerini dahi karşılamamaktadır. Ara kararda adı zikredilen kişilerin görevi kabul etmemesi sorununa karşı güvenceler (safeguards) bulunmadığı gibi genel başkan, yönetim kurulu, denetleme kurulu gibi birbirlerini denetlemesi beklenen organların kolejyal biçimde toplanması belirgin takdir hatası teşkil etmektedir. Anılan hükme dayanılması ihtimalinde dahi "kayyım ataması" yalnızca tüzel kişiliğe sahip yapılar bakımından mümkündür. Siyasi partilerin il teşkilatlarının ayrı bir tüzel kişiliği bulunmadığından, bu teşkilatlar hakkında tedbiren görevden alma kararı il yönetimi için geçerli olamaz. Eğer böyle bir karar verilebilecek olsaydı, kararın CHP MYK’sına iletilmesi ve onların kararı icra etmesi gerekirdi. Anılan ihlallerin tamamı örgütlenme özgürlüğünü ihlal ettiği gibi Bölge Adliye Mahkemesi yönünden konu bağlamında sınırı bulunmayan adil yargılanma hakkı ve serbest seçim hakkını ihlal etmektedir.