Paskalya Adası’nda moai’ler nasıl taşındı? Bilim insanları 900 yıllık gizemi çözdü

Dünyanın en büyük arkeolojik gizemlerinden biri olan Paskalya Adası’ndaki moai heykelleri, 12 ila 80 ton ağırlığında. Yüzyıllardır araştırmacılar, bu dev taşların adanın farklı bölgelerine nasıl taşındığını anlamaya çalışıyordu. Yeni yapılan bir çalışma, heykellerin yere yatırılmadan, dik pozisyonda ve zigzag hareketle taşındığını kanıtladı.

Binghamton Üniversitesi’nden Profesör Carl Lipo, heykellerin iki yanına bağlanan halatlarla ritmik olarak sallanarak adım adım ilerletildiğini belirtti. Lipo, "Bir kez hareket ettirildi mi, iş kolay. İnsanlar tek kolla bile çekebiliyor. Asıl zor olan, ilk sallamayı başlatmak" dedi.

ÖNCEKİ TEORİLER VE YENİ BULGULAR

Daha önce moai’lerin yatay olarak çekildiği teorisi öne sürülüyordu. Ancak büyük heykeller için bu yöntem hem çok zahmetli hem de neredeyse imkânsızdı. Yeni araştırmalar, moai’lerin özel bir tasarım sayesinde öne doğru eğimli ağırlık merkezi ve D şeklinde tabanla dengeli bir şekilde taşınabildiğini ortaya koydu.

Arizona Üniversitesi’nden Profesör Terry Hunt ile birlikte çalışan Lipo, teoriyi test etmek için 4,35 tonluk bir moai replikası üretti. 18 kişilik bir ekip, replikayı 40 dakikada 100 metre hareket ettirebildi. Bu yöntem, daha önce önerilen taşımadan çok daha hızlı ve güvenli bir çözüm sağladı.

YOLLAR VE GELENEKSEL BİLGİLER DESTEKLİYOR

​​​​​​​

Araştırmacılar, moai’lerin taşınma yönteminin adadaki yollarla uyumlu olduğunu vurguluyor. Yolların ortalama 4,5 metre genişliğinde ve içe çökük olması, heykellerin dengede yürütülmesini kolaylaştırıyor.

Yolda devrilmiş moai’lerin ayaklarının altındaki kazılmış izler, halkın heykelleri dik tutmak için gösterdiği çabayı ortaya koyuyor. Ayrıca, Rapa Nui halkının sözlü gelenekleri de bu "yürütme" yöntemini doğruluyor. Yerlilerin anlattığına göre, heykeller yapıldıkları ocaktan yola çıkarak "yürüyerek" son yerlerine ulaşmış.

ARAŞTIRMACILAR NE DİYOR?

Profesör Lipo, "Bu sadece fiziksel olarak mümkün değil; aynı zamanda yerel bilgi ve mühendislik açısından inanılmaz bir başarı. Rapa Nui halkının zekâsı ve yaratıcı yöntemleri, modern araştırmacılara hala ilham veriyor" ifadelerini kullandı.

Araştırma, binlerce yıllık bir geleneği doğrulamakla kalmayıp, antik mühendislik ve topluluk işbirliğinin etkileyici bir örneğini gözler önüne seriyor.