Nadir topraklar geride kaldı: ABD’nin yeni stratejik gözü Türkiye’nin bor rezervleri

Türkiye, dünya bor üretiminde lider konumda bulunuyor. Eti Maden, geçen yıl dünya bor pazarının yüzde 61’ini karşılayarak 2,5 milyon ton ürün üretti ve 1,3 milyar dolarlık satış geliri elde etti. Bor, yalnızca geleneksel sanayilerde değil, enerji dönüşümü ve ileri teknoloji sektörlerinde de kritik bir mineral olarak kabul ediliyor.

ABD’NİN STRATEJİK HAMLESİ

ABD, bor üretimini eleştiri mineraller listesine ekleyerek, yerli üretimi hızlandırma ve saflaştırma tesislerini geliştirme yoluna gitti. Los Alamos Ulusal Laboratuvarı ile yürütülen görüşmelerde, pilot üretim tesisi yatırımı için 20 milyon dolarlık devlet desteği talep ediliyor. Bu adım, Çin ve diğer üreticilerin küresel arz üzerindeki etkisini sınırlamak için kritik görülüyor.

ÇİN DARBALARI VE ARZ TEHLİKESİ

ABD, yüksek katma değerli bor işleme ve zenginleştirme tesislerinin eksikliği nedeniyle Çin’in stratejik kontrolüne karşı endişe taşıyor. Çin’in bu alandaki hâkimiyeti, ABD ve diğer ülkelerde ciddi arz darboğazlarına yol açabilir. Küresel bor arzının büyük kısmı ise Türkiye’deki Eti Maden ve Rio Tinto’nun Kaliforniya iştiraki gibi sınırlı üreticilerin elinde bulunuyor.

GELENEKSEL VE YENİLİKÇİ SEKTÖRLERDE BOR

Bor mineralleri nükleer enerji, rüzgar türbinleri, özel cam ve seramik üretimi, ileri yalıtım malzemeleri, gübre ve petrol-gaz sondaj katkıları gibi geniş bir yelpazede kullanılıyor. Bu nedenle bor, hem stratejik hem ekonomik açıdan kritik öneme sahip bir madde olarak değerlendiriliyor.