Merkez Bankası 'temerrüt yok' diyor ama uzmanlar uyarıyor: Büyük çöküş kapıda olabilir!

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nın (TCMB) yayınladığı yeni analiz, parasal sıkılaşma dönemlerinde reel sektördeki temerrüt riskini değerlendirdi. 2018-2019 ve 2023-2025 yıllarını kapsayan karşılaştırmalı analizde dikkat çeken sonuçlara yer verildi. 2018-2019 döneminde daha çok verimli firmalar temerrüde düşerken, son dönemde bu riskin daha çok verimsiz firmalarda yoğunlaştığı ifade edildi.

İSTATİSTİKLER İYİMSER AMA YETERSİZ

TCMB’nin verilerine göre 2018-2019 döneminde sağlıklı firmaların temerrüde düşme oranı %7.2 iken, 2023-2025 döneminde bu oran %3.6’ya geriledi. Ancak bu oranlardaki düşüş, uzmanlara göre reel tabloyu yansıtmaktan uzak. Temerrüt; iflas, konkordato, yasal takip ya da tasfiye sürecine giren firmaları kapsıyor.

ZOMBİ FİRMALAR RAPORDA YOK

Raporda, 2020 sonrası uygulanan düşük faizli genişleyici para politikasının yarattığı yapısal hasar görmezden gelindi. O dönemde, piyasada ayakta kalması zor olan, verimliliği düşük ve yüksek borçlu firmaların yaşaması sağlandı. Bu firmalar, ekonomide "zombi firmalar" olarak adlandırılıyor. Ancak bu kavrama, raporda hiç yer verilmemesi eleştiri konusu oldu.

MERKEZ BANKASI: SİSTEMİK RİSK YOK

TCMB yetkilileri, temerrüt oranlarındaki değişimin finansal istikrar açısından şimdilik ciddi bir tehdit oluşturmadığını savunuyor. Ancak bu yorum, özel sektör borçluluğu ve döviz açıkları gibi önemli göstergelerin dışarda bırakılması nedeniyle tartışmalı bulunuyor.

EKONOMİSTLERDEN UYARI: KIRILGANLIK DERİNLEŞİYOR

Ekonomist İris Cibre, Merkez Bankası analizinin iyimserliğini sorguladı. Şirketlerin toplamda 155 milyar doları aşan döviz açık pozisyonu olduğunu vurgulayan Cibre, firmaların temerrüde düşmemek için çek kırdırdığını, borç yapılandırmalarına yöneldiğini ve kısa vadeli önlemlerle ayakta kalmaya çalıştığını belirtti. Bu durum, ekonomideki kırılganlığın göründüğünden çok daha derin olduğunu gösteriyor.

GÖZDEN KAÇAN GERÇEK: GİZLİ İFLASLAR

Piyasa uzmanları ise firmaların resmi olarak iflas açıklamasa da pratikte faaliyetlerini sürdüremez halde olduğunu belirtiyor. Uzun vadeli yatırımlardan kaçınılması, istihdam daralması ve üretimde düşüş gibi belirtiler, temerrüt riskinin yüzeyin çok altında yaygınlaştığını gösteriyor.