Hazar'ın Gizemli Adası Kayboldu: 'Hayalet Ada' Sulara Gömüldü

Hazar Denizi’nde geçtiğimiz yıllarda Azerbaycan açıklarında bir denizaltı çamur volkanının patlaması sonucu oluşan "hayalet adanın" ömrü kısa sürdü. NASA’nın Dünya Gözlemevi’nin yayımladığı görüntülere göre, Kumani Bank adı verilen bu denizaltı volkanı, Azerbaycan’ın doğu kıyısından yaklaşık 24 kilometre açıkta yer alıyor. 2023 Ocak ayı sonunda meydana gelen patlamayla ortaya çıkan ada, 4 Şubat itibarıyla yaklaşık 400 metre çapa ulaşmıştı. Ancak uzmanlar, bugün itibarıyla adanın tamamen yok olmuş olmasının muhtemel olduğunu belirtiyor.

KUMANI BANK'IN SEKIZINCI PATLAMASI

Kumani Bank, ilk kez 1861 yılında keşfedildiğinden bu yana sekizinci kez patladı. Her patlama yalnızca birkaç gün sürse de, her biri geçici bir ada oluşumuna neden oldu. 1950’deki en kuvvetli patlama, deniz seviyesinden 6 metre yüksekliğe ulaşan ve 700 metre genişliğinde bir adacık meydana getirmişti.

Bu tür volkanlar lav ve kül yerine aşırı ısınmış çamur ve su püskürttükleri için "çamur volkanı" olarak adlandırılıyor. Azerbaycan, dünya üzerindeki en yoğun çamur volkanı bölgelerinden biri konumunda. Ülke genelinde karada ve deniz altında 300’den fazla aktif çamur volkanı bulunuyor. Bunun temel sebebi, bölgenin Arap ve Avrasya tektonik plakalarının çarpıştığı bir "yakınsama bölgesi" üzerinde yer alması.

Çamur volkanları klasik volkanlar kadar yıkıcı olmasa da, yüksek basınçlı doğalgaz içeriyorlar. Bu gaz, kayaların birbirine çarpmasıyla oluşan kıvılcımlarla tutuşabiliyor ve zaman zaman devasa alev patlamalarına yol açabiliyor. Örneğin, 2021 yılında Kumani Bank civarlarında yaşanan bir denizaltı patlamasının, yüzlerce metre yükseğe ulaşan bir ateş sütununa neden olduğu tahmin ediliyor.

DIĞER "HAYALET ADALAR"IN AKIBETI

Bu tür geçici adaların oluşumu yalnızca çamur volkanlarıyla sınırlı değil. 2015 yılında Tonga’daki Hunga Tonga-Hunga Ha’apai yanardağının denizaltı patlaması, güney Pasifik’te yaklaşık 1,9 kilometrekarelik yeni bir ada oluşturmuştu. Ancak bu ada, 2022’deki devasa patlamayla tamamen yok oldu. Bilim insanları, o izole adada daha önce hiç keşfedilmemiş mikrobiyal türlerin yaşadığını ancak patlamayla yok olduklarını belirtiyor.

Benzer şekilde, Japonya açıklarında Iwo Jima adası civarlarında Ekim 2023’te meydana gelen şiddetli bir patlama sonucu oluşan "Niijima" (Yeni Ada) adlı kara parçası da Mart 2024’te hızla batmaya başlamıştı. Uydu görüntüleri hala aktif volkanik hareketliliği gösterse de, adanın büyük kısmı sulara gömüldü.