Güneş'in Bir Milyon Katı Kütleye Sahip "Karanlık Nesne" Keşfedildi

Astronomlar, uzak bir galaksinin etrafında oluşan ışık halkasında gizlenmiş, şaşırtıcı derecede küçük bir "karanlık nesne" tespit etti. Rekor niteliğindeki bu bulgu, evrenin büyük bir bölümünü oluşturduğu varsayılan karanlık maddenin gizemli doğasına ışık tutma potansiyeli taşıyor.

Gizli nesne, yaklaşık 10 milyar ışık yılı uzaklıkta bulunan B1938+666 adlı bir "Einstein halkasında" belirlendi. Bu halka, uzak bir galaksiden gelen ışığın, ön plandaki bir başka galaksinin kütleçekimi tarafından bükülmesiyle (kütleçekimsel mercekleme) oluşuyor.

RADYO DALGALARINDAKI "SALINIM"LA TESPIT EDILDI

B1938+666 halkası ilk olarak 1990'larda keşfedilmişti. Ancak 9 Ekim'de yayımlanan iki yeni çalışmada, araştırmacılar halkayı detaylı inceledi. Radyo dalgalarındaki hafif bir "salınım", bilim insanlarının dikkatini çekti ve bu etkinin, görünmeyen bir nesnenin kütleçekimsel etkisinden kaynaklandığı belirlendi.

Hollanda Groningen Üniversitesi'nden astronom John McKean, keşfi şöyle anlattı: "İlk yüksek çözünürlükteki görüntüde, kütleçekimsel yayda daralma fark ettik. Bu, araya küçük bir kütle girdiğinin açık göstergesiydi. Bizimle uzak galaksi arasında yalnızca başka bir kütle topağı bu etkiyi yaratabilirdi."

TESPIT EDILEN EN KÜÇÜK NESNE

Nesnenin kütlesi yaklaşık olarak Güneş'in bir milyon katı olmasına rağmen, bu, kütleçekimsel mercekleme yöntemiyle şimdiye kadar tespit edilen en küçük nesne anlamına geliyor ve bir önceki rekordan yaklaşık 100 kat daha küçük.

Araştırma, Green Bank Teleskobu (ABD) ve Avrupa VLBI Ağı gibi farklı teleskop verilerinin birleştirilmesiyle (Dünya büyüklüğünde bir teleskop etkisi yaratarak) olağanüstü bir gözlem gücüyle gerçekleştirildi.

KARANLIK MADDE TEORISI TEST EDILIYOR

Araştırmacılar, bu gizli nesnenin bir karanlık madde topağı olduğundan büyük ölçüde emin olduklarını belirtiyor. Evrenin yaklaşık yüzde 27'sini oluşturan ve doğrudan gözlemlenemeyen karanlık maddeyi dolaylı yoldan saptamanın en etkili yollarından biri kütleçekimsel merceklenme.

Bu tür keşifler, karanlık maddenin sadece düşük hızda hareket ettiğinde kümelenebildiğini öne süren "soğuk karanlık madde" teorisini test etmek açısından kritik önem taşıyor. Araştırmacılara göre, bu tür küçük karanlık madde kümeleri evrende sanılandan çok daha yaygın olabilir: "Her galaksinin—Samanyolu dahil—karanlık madde topaklarıyla dolu olduğunu düşünüyoruz."

Yeni geliştirilen hesaplama yönteminin yardımıyla ve James Webb Uzay Teleskobu'nun (JWST) yetenekleri sayesinde, mevcut Einstein halkalarında daha fazla küçük karanlık madde kümesi keşfedilmesi bekleniyor.