Dünyanın En Büyük Buzdağı A23a Parçalanıyor

Dünyanın en büyük ve en eski buzdağlarından biri olan A23a, yaklaşık kırk yıl önce Antarktika'dan koptuktan sonra artık parçalanma sürecine girdi. Son uydu görüntüleri, Londra'nın iki katı büyüklüğündeki bu devasa buzdağının, Güney Georgia Adası'nın kuzeyindeki daha sıcak sularda hızla bölündüğünü gösteriyor.

Uzmanlara göre, buzdağının tamamen yok olması haftalar içinde gerçekleşebilir. Orijinal hacminin yarısından fazlasını kaybetmesine rağmen, A23a hala 1.770 km² yüzölçümüne sahip. 2025'in başlarında kütlesi yaklaşık 1 trilyon ton olarak tahmin ediliyordu.

Copernicus programı tarafından yapılan uydu izlemeleri, son haftalarda 400 km²'ye varan dev parçaların ana gövdeden koptuğunu ortaya koydu. Bu parçaların yanı sıra, denizcilik için risk oluşturan daha küçük buz parçaları da Güney Atlantik'e dağılmış durumda. British Antarctic Survey'den oşinograf Andrew Meijers, buzdağının "oldukça dramatik bir şekilde parçalandığını" ve "temelde alttan çürüdüğünü" belirtti. Meijers, A23a'nın birkaç hafta içinde bütünlüğünü yitireceğini öngörüyor.

A23A'NIN YOLCULUĞU VE ÇEVRESEL ETKILERI

A23a'nın yolculuğu 1986'da Filchner buz sahanlığından kopmasıyla başladı. Yaklaşık 30 yıl boyunca Weddell Denizi'nde karaya oturduktan sonra 2020'de serbest kaldı ve Güney Atlantik'e doğru sürüklendi. Mart 2025'te kısa bir süreliğine Güney Georgia civarında karaya otursa da, penguen ve fok kolonileri üzerindeki olası olumsuz etkiler endişe yaratırken kısa süre sonra yeniden hareketine devam etti.

Buzdağının parçalanması çevresel etkiler de yaratıyor:

• Ekosistem: Buzdağının erimesi, demir gibi besin elementlerini okyanusa salarak fitoplankton üretimini artırabilir ve deniz besin zincirini destekleyebilir. Bu süreç aynı zamanda atmosferdeki karbonun okyanusa çekilmesine yardımcı olabilir.

• Fauna: Buzdağının karaya oturması, penguen ve fokların beslenme rotalarını değiştirmesine neden olabilirdi, bu da yavrular için yiyecek bulmayı zorlaştırabilirdi.

• Navigasyon: Büyük buzdağı parçaları radarlar aracılığıyla tespit edilebilse de, küçük parçalar gemiler ve balıkçılık tekneleri için ciddi bir risk oluşturuyor.

İKLIM DEĞIŞIKLIĞI BAĞLANTISI VE GELECEK

Her ne kadar büyük buzdağlarının kopması doğal bir döngü olsa da, bilim insanları bu olayların son yıllarda hızlandığına dikkat çekiyor. Antarktika buz tabakaları, 2000 yılından bu yana ortalama 6.000 gigaton buz kaybetti. Bu kayıp, deniz seviyesinin yükselmesine ve özellikle Batı Antarktika'da okyanus dolaşımında kalıcı değişikliklere yol açabilir.

Günlük uydu takipleri ve otonom araçlarla yapılan araştırmalar, A23a'nın ve benzeri buzdağlarının deniz kimyası ve ekosistemler üzerindeki etkilerini daha iyi anlamayı hedefliyor. Uzmanlar, A23a'nın Antarktika'nın soğuk sularından ayrıldıktan sonraki kaderinin kaçınılmaz olduğunu ve parçalanma ile erimenin sadece bir zaman meselesi olduğunu belirtiyor.