Yunanistan’ı endişelendiren anlaşma! Ankara karşısında ikinci kez kaybettik!

Libya Temsilciler Meclisi, Türkiye ile Libya arasında 2019 yılında imzalanan deniz yetki alanlarının sınırlandırılmasına ilişkin Mutabakat Muhtırası’nı onayladı. Bingazi’de gerçekleştirilen toplantıda kabul edilen karar, Doğu Akdeniz’deki deniz yetki alanlarına ilişkin tartışmaları yeniden gündeme taşıdı.

Meclis, aynı zamanda iki mutabakat zaptının onaylanmasının reddedilmesine ilişkin 2020 tarihli (1) sayılı kararını da oy birliğiyle iptal etti. Libya’dan gelen bu gelişme Atina’da tepkilere neden olurken, Yunan basınında da geniş şekilde ele alındı.

LİBYA TEMSİLCİLER MECLİSİ ANLAŞMAYI OY BİRLİĞİYLE ONAYLADI

Libya Temsilciler Meclisi tarafından yapılan açıklamada, toplantının Bingazi’de gerçekleştirildiği bildirildi. Açıklamada, Ulusal Mutabakat Hükümeti ile Türkiye arasında 2019 yılında imzalanan ve Akdeniz’deki deniz yetki alanlarının sınırlandırılmasını konu alan Mutabakat Muhtırası’nın oy birliğiyle kabul edildiği belirtildi.

Meclisin açıklamasında, 2020 yılında alınan karara ilişkin şu ifadeler kullanıldı:

"Temsilciler Meclisi ayrıca, Ulusal Mutabakat Hükümeti ile Türk hükümeti arasında imzalanan iki mutabakat zaptının onaylanmasının reddine ilişkin 2020 tarihli (1) sayılı Temsilciler Meclisi Kararını oy birliğiyle iptal etti."

Libya’nın anlaşmayı onaylaması, Türkiye açısından Mavi Vatan politikası çerçevesinde önemli bir gelişme olarak değerlendirildi. Karar, Yunanistan’da da yakından takip edilirken Yunan medyasından Pentapostagma, yayımladığı haberde dikkat çeken değerlendirmelere yer verdi.

YUNAN BASINI: TÜRKİYE, YUNANİSTAN KARŞISINDA AVANTAJ ARAYACAK

Pentapostagma, Libya Temsilciler Meclisinin kararını Yunanistan açısından olumsuz bir gelişme olarak yorumladı. Haberde, Türkiye’nin Libya’nın onayından yararlanarak sahada Yunanistan karşısında avantaj elde etmeye çalışabileceği ileri sürüldü.

Yunan medyasında konuya ilişkin yapılan değerlendirmede şu ifadeler yer aldı:

"Yunanistan Dışişleri Bakanlığı'na, Türk-Libya mutabakatı konusunda ikinci mağlubiyet geldi. Türkler, Libya'nın bu onayından yararlanarak sahada Yunanistan'a karşı avantaj elde etmeye çalışacaklar.

Ankara, Girit'in güneyine Oruç Reis veya Abdülhamid Han gibi bir araştırma gemisi gönderdiğinde, bunu bir savaş başlatmak için değil; uluslararası toplumu ve Yunanistan'ı, söz konusu bölgenin "tartışmalı" olduğunu kabul etmeye zorlamak için yapabilir. Buradaki amacı, Doğu Akdeniz'de kendisinin onayı olmaksızın hiçbir adımın örneğin Chevron'un Yunanistan adına yürüttüğü arama faaliyetleri gibi atılamayacağını göstermektir."

Yunan basınındaki değerlendirmede, Türkiye’nin olası araştırma gemisi faaliyetlerinin doğrudan bir çatışma başlatmaktan ziyade, söz konusu deniz alanlarının statüsünü uluslararası gündemde tartışmaya açma amacı taşıyabileceği öne sürüldü. Ayrıca Doğu Akdeniz’de, Türkiye’nin onayı olmadan arama faaliyetleri yürütülmesine karşı çıkılabileceği iddia edildi.

LİBYA'NIN TUTUMU TÜRKİYE'NİN DİPLOMATİK MALİYETLERİNİ AZALTIYOR

Pentapostagma’nın haberinde, Libya’nın Yunanistan’a yönelik girişimlerinin de Türkiye açısından sonuçlar doğurabileceği savunuldu. Haberde, Libya’nın kendi deniz yetki alanlarının ihlal edildiği gerekçesiyle Atina’ya resmî sözlü bildirimlerde bulunduğu ve Girit’in güneyindeki arama çalışmalarının durdurulmasını istediği belirtildi.

Yunan basınındaki değerlendirmede şu ifadeler kullanıldı:

"Bu strateji artık yalnızca Türkiye tarafından uygulanmıyor. Libya, Atina’ya resmî sözlü bildirimlerde bulunarak, kendi deniz yetki alanlarının ihlal edildiği gerekçesiyle Yunanistan’ın Girit’in güneyindeki arama faaliyetlerini dondurmasını talep etti. Bu son durum, Türkiye’nin Libya çıkarlarının davet edilmiş bir destekçisi veya koruyucusu gibi görünmesini sağlarken, Türkiye’nin üstlendiği doğrudan diplomatik maliyetleri de azaltıyor."

Bu değerlendirmeye göre Libya’nın kendi deniz yetki alanlarına ilişkin itirazları, Türkiye’nin bölgede Libya’nın çıkarlarını destekleyen bir aktör olarak konumlanmasına katkıda bulunabilir. Yunan basını, bu durumun Türkiye’nin doğrudan üstlenebileceği diplomatik maliyetleri azaltabileceğini ileri sürdü.

YUNANİSTAN TÜRKİYE-LİBYA ANLAŞMASINA NEDEN KARŞI ÇIKIYOR?

Yunanistan, deniz yetki alanlarının belirlenmesinde Girit başta olmak üzere kendi adalarının da esas alınması gerektiğini savunuyor. Atina yönetimine göre Türkiye ile Libya arasında imzalanan Mutabakat Muhtırası, Girit’in güneydoğusunda Yunanistan’ın münhasır ekonomik bölgesini ihlal ediyor ve adaların sahip olması gerektiğini düşündüğü deniz alanlarını dikkate almıyor.

Anlaşmayla belirlenen hattın Girit’e yaklaşık 45 deniz mili uzaklıkta olduğu belirtiliyor. Bu mesafe, iki ülkenin deniz yetki alanlarına ilişkin farklı yaklaşımlarının merkezindeki konulardan biri olarak öne çıkıyor.

Yunanistan, Libya ile arasında bir deniz yetki alanı sınırlandırma anlaşması bulunmadığı gerekçesiyle 2011 yılında çıkardığı bir yasaya dayanıyor ve iki ülke arasındaki orta hattı esas alıyor. Atina, bu yaklaşımın uluslararası hukuka uygun olduğunu savunuyor.

Türkiye ise başka bir ülkenin kıyılarına yakın konumdaki adalara her durumda tam deniz yetkisi etkisi tanınamayacağını belirtiyor. Ankara, sınırlandırma yapılırken hakkaniyet ilkesinin gözetilmesi gerektiğini savunarak Türkiye-Libya Mutabakat Muhtırası’nın uluslararası hukuka uygun olduğunu vurguluyor.

Yunanistan, imzalanmasının ardından Türkiye-Libya muhtırasını tanımamıştı. Atina yönetimi, 2020 yılında Mısır ile kendi deniz yetki alanlarının sınırlandırılmasına ilişkin bir anlaşma imzaladı. Bu anlaşmada, Türkiye-Libya mutabakatıyla belirlenen deniz alanlarının bir bölümünün Yunanistan’a ait olduğu gösterildi.

Böylece Libya Temsilciler Meclisinin 2019 tarihli mutabakatı onaylaması ve 2020 tarihli ret kararını iptal etmesi, Doğu Akdeniz’deki deniz yetki alanlarına ilişkin Türkiye, Libya ve Yunanistan arasındaki görüş ayrılıklarını yeniden gündeme taşıdı.