İklim Raporunda Bilim Tartışması: Çin ve Hindistan’dan Temsil İtirazı!

Birleşmiş Milletler Hükümetlerarası İklim Değişikliği Paneli’nin (IPCC) yedinci değerlendirme raporu, bilimsel temsil ve değerlendirme yöntemleri üzerinden ülkeler arasında görüş ayrılıklarına neden oldu. Çin ve Hindistan’ın da aralarında bulunduğu ülkeler, gelişmekte olan ülkelerin araştırmalarda ve bilimsel değerlendirme süreçlerinde daha fazla temsil edilmesi gerektiğini savunuyor.

Etiyopya’nın başkenti Addis Ababa’da geçen hafta gerçekleştirilen IPCC toplantısı, raporun yayımlanma takvimi konusunda uzlaşma sağlanamadan sona erdi. Görüşmelerde gelişmiş ülkelerin bilimsel süreçlerdeki ağırlığı, gelişmekte olan ülkelerin katkılarının nasıl artırılacağı ve raporun 2028’deki uluslararası iklim müzakerelerine yetiştirilmesi konuları ele alındı.

Çin ve Hindistan gibi ülkeler, gelişmiş devletlerin araştırma kaynaklarına, bilimsel altyapıya ve uluslararası yayınlara erişim bakımından daha fazla imkâna sahip olduğuna dikkat çekiyor. Bu durumun, gelişmekte olan ülkelerin bilimsel katkılarının ve önceliklerinin raporlara yeterince yansımamasına yol açabileceği ileri sürülüyor.

Hindistan’ın IPCC temsilcisi Thiagarajan Jayaraman da iklim değerlendirmelerinde eşitlik ve kapsayıcılığın önemine dikkat çekti. Hindistan tarafı, sanayileşmiş ülkelerin tarihsel sera gazı emisyonlarının ve gelişmekte olan ülkelerin kalkınma ihtiyaçlarının iklim politikalarında daha fazla dikkate alınmasını istiyor.

İKLİM VERİLERİNİN NASIL DEĞERLENDİRİLDİĞİ TARTIŞILIYOR

Gelişmekte olan ülkelerin itirazları, yalnızca raporun yayımlanacağı tarihle sınırlı kalmıyor. Bilimsel araştırmaların hangi ülkelerde yürütüldüğü, hangi verilerin değerlendirmeye alındığı ve farklı ülkelerin kendilerine özgü koşullarının raporlara ne ölçüde yansıtıldığı da tartışmanın temel başlıkları arasında yer alıyor.

Verilerin değerlendirilme biçiminin küresel iklim politikalarını etkileyebilmesi, bilimsel temsil konusunu daha da önemli hâle getiriyor. Gelişmekte olan ülkeler, mevcut bilimsel değerlendirme süreçlerinin kendi koşullarını ve önceliklerini yeterince yansıtmayabileceği yönündeki kaygılarını dile getiriyor.

IPCC, kendi bünyesinde doğrudan bilimsel araştırma yürütmek yerine yayımlanmış bilimsel çalışmaları değerlendiriyor. Raporlar uluslararası uzmanlar tarafından hazırlanıyor ve üye ülkelerin katıldığı süreçlerde onaylanıyor.

TARİHSEL EMİSYONLAR VE KALKINMA İHTİYACI ÖNE ÇIKIYOR

Hindistan başta olmak üzere gelişmekte olan ülkeler, günümüzdeki iklim yükümlülükleri belirlenirken sanayileşmiş ülkelerin geçmişte atmosfere saldığı sera gazlarının da hesaba katılmasını talep ediyor. Bu ülkeler, ekonomik büyüme ve yoksulluğun azaltılması için enerjiye ihtiyaç duyduklarını vurguluyor.

Tartışmanın merkezinde, sera gazı emisyonlarını azaltma sorumluluğunun ülkeler arasında nasıl paylaştırılacağı bulunuyor. Gelişmekte olan ülkeler, kalkınma ihtiyaçları ile tarihsel emisyonlar arasındaki farkın iklim politikalarında daha adil bir yaklaşımla ele alınmasını istiyor.

IPCC RAPORUNUN 2028 TAKVİMİ BELİRSİZLİĞİNİ KORUYOR

Toplantıda yaşanan bir diğer anlaşmazlık, yedinci değerlendirme raporunun yayımlanma tarihi konusunda ortaya çıktı. Otuzdan fazla ülke, raporun 2028’de gerçekleştirilecek Küresel Durum Değerlendirmesi’ne yetişmesini istiyor.

Söz konusu süreçte ülkeler, Paris Anlaşması kapsamında belirlenen iklim hedeflerine ulaşmak için kaydedilen ilerlemeyi değerlendirecek. Ancak Addis Ababa’daki toplantıda yayın takvimi konusunda uzlaşma sağlanamaması, yeni raporun bu sürece yetişip yetişmeyeceği sorusunu gündeme taşıdı.