DSÖ Alarm Verdi: 5,6 Milyar İnsan Sivrisineklerden Bulaşan Virüslerle Tehdit Altında!

Artan uluslararası seyahatler, iklim değişikliği ve hızla büyüyen kentleşme, sivrisinek kaynaklı hastalıkların dünya genelinde daha geniş coğrafyalara yayılmasına neden oldu. Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), bu küresel tehdide karşı tarihinde ilk kez harekete geçti ve dang humması, chikungunya, Zika ve sarı humma gibi tehlikeli viral enfeksiyonlara ilişkin 125 sayfalık kapsamlı bir tedavi kılavuzu yayımladı.

5,6 MİLYAR KİŞİ RİSK ALTINDA

DSÖ’nün yeni raporuna göre, dünya nüfusunun yarısından fazlası — yaklaşık 5,6 milyar insan — bu hastalıkların tehdidi altında yaşıyor. Özellikle Asya kaplan sivrisineği (Aedes albopictus) ile sarı humma sivrisineği (Aedes aegypti), enfeksiyonların başlıca taşıyıcıları olarak öne çıkıyor. Bu türlerin artık yalnızca tropikal bölgelerle sınırlı kalmayıp Avrupa başta olmak üzere daha geniş alanlara yayıldığı belirtiliyor.

SESSİZ VE HIZLI YAYILIM

Chikungunya virüsünün bugüne dek 119 ülkede, Zika virüsünün ise 92 ülkede tespit edildiği bildirildi. 2023 yılında Afrika’daki sarı humma salgınlarını "endişe verici" olarak niteleyen DSÖ, Avrupa’da ise tropikal bölgelerden dönen turistler aracılığıyla enfeksiyonların yayılma riskine dikkat çekti.

BELİRTİLER BELİRSİZ, TANI ZOR

Bu hastalıkların tanısı ise çoğu zaman zor. Çünkü semptomlar benzer ve spesifik değil:

• Dang humması: Trombosit düşüklüğü ve lökopeniyle öne çıkıyor.

• Zika: Kaşıntılı döküntüler ve göz kızarıklığıyla ayırt ediliyor.

• Chikungunya: Şiddetli eklem ağrılarına, bazı vakalarda felce kadar giden komplikasyonlara yol açabiliyor.

Ancak kesin tanı için laboratuvar testleri şart ve bu testlerin birçok bölgede erişilebilirliği hâlâ kısıtlı.

DSÖ’NÜN YENİ KILAVUZU NELER SUNUYOR?

Yayımlanan kılavuz, hastaların ilk müdahaleden yoğun bakıma kadar nasıl tedavi edileceğine dair protokoller içeriyor. Amaç, sağlık çalışanlarının güncel bilgilere dayanarak daha doğru tanı koyması ve etkili tedavi uygulaması.

Ayrıca sivrisinek kontrol programlarının ve topluluk temelli ilaçlama çalışmalarının salgınların önlenmesinde kritik öneme sahip olduğunun altı çiziliyor.

AŞI DURUMU

• Sarı humma için etkili bir aşı mevcut.

• Chikungunya için sınırlı da olsa aşı kullanımı var.

• Zika virüsü için ise henüz onaylı bir aşı bulunmuyor.

DSÖ, bu küresel tehdit karşısında ülkeleri, acil önlem almaya ve sivrisinek kontrolüne yönelik yatırımlarını artırmaya çağırıyor.