Çang'ı-5’ten Gelen Bulgular: Ay’ın Kabuk Oluşumu Devam Ediyor

Çin'in Çang'ı-5 keşif aracından elde edilen Ay toprak örnekleri, Ay'ın kabuk oluşum sürecine dair yeni bir anlayış kazandırdı. Pekin'deki Çin Yer Bilimleri Üniversitesi'nden bilim insanları, örneklerdeki magnesian-suite eriyiklerin, Ay'ın ilkel ve ikincil kabuk oluşumlarının aynı anda meydana geldiğini ve bu sürecin devam ettiğini gösterdiğini belirtti.

Çin'in resmi haber ajansı Xinhua'ya göre, Çin'in Çang'ı-5 keşif aracının topladığı toprak örneklerini inceleyen bilim insanları, Ay'ın kabuk oluşum sürecini yeniden değerlendiren yeni bir kuram geliştirdi. Pekin'deki Çin Yer Bilimleri Üniversitesi'nden Vang Şuiciong'un liderliğindeki ekip, Ay yüzeyinden getirilen regoliti örneklerinde anortozit parçasında daha fazla magnezyum ve demir buldu. Bu bulgular, "magnesian-suite" olarak adlandırılan kayalara benzeyen eriyikleri işaret ediyor.

Bilim insanları, bu bulguların Ay anortozitinin ve magnezyum-demir içerikli kayaların ana kaynağı magmanın aynı anda oluştuğuna dair doğrudan kanıt sağladığını belirtiyor. Jeokimyasal ve termodinamik analizler, bu magmanın Ay'ın üst mantosundan geldiğini ve erken kabuk oluşumunun hala devam etmekte olduğunu gösterdi.

Araştırmalara göre, magma okyanusunun soğuma sürecinde yer çekimsel dengesizlikler, üst mantoda küçük ölçekli altüst hareketlere yol açmış. Bu hareketler, büyük ölçekli manto hareketleriyle birleşerek alt mantonun erimesine neden olmuş. Yerel küçük ölçekli üst manto erimesi, Ay'ın ilkel kabuk oluşumunda ve kabuğun ikincil tekrar oluşumunda önemli bir rol oynamış.

Klasik magma okyanusu modeli, Ay kabuğunun iki aşamada oluştuğunu öngörüyor: İlk aşamada plajiyoklaz mineralinin yüzeyde bir araya gelmesiyle ilkel Ay kabuğu oluşuyor; ikinci aşamada ise mantonun ters dönmesi ve erimesiyle magnezyum-demir içerikli kayalar ortaya çıkıyor. Önceki çalışmalar, bu iki süreçte meydana gelen kaya türlerinin neredeyse aynı dönemde oluştuğunu ve ilkel ile ikincil Ay kabuklarının süregeldiğini öne sürüyordu, ancak bu mekanizma henüz tam olarak çözülememişti.