Bugün Gazze Soykırımının İkinci Yılı: 67 Bini Aşkın Kişi Katledildi

İsrail tarafından 1967’den bu yana işgal, abluka ve baskılara maruz kalan Gazze Şeridi’nde, 7 Ekim 2023’te başlayan soykırımın üzerinden 2 yıl geçti.

İsrail’in 7 Ekim 2023’ten bu yana Gazze Şeridi’ne yönelik devam eden saldırılarının üzerinden iki yıl geçti. Bu süreçte saldırılar, 1967’den beri işgal, abluka ve baskı altında tutulan Gazze’nin harabeye dönmesine, 67 binden fazla Filistinlinin ölümüne ve 170 binden fazlasının yaralanmasına yol açtı. Savaş öncesi 2,2 milyon nüfusa sahip Gazze’de, 1,9 milyon kişi yerinden edildi. Çatışma, aynı zamanda İsrail’in İran ve Lübnan gibi bölge ülkeleriyle de doğrudan veya dolaylı çatışmaya girmesine neden oldu.

SAVAŞIN BAŞLANGICI VE KARA HAREKATI

Filistinlilere ve Mescid-i Aksa’ya yönelik artan saldırıların tırmandırdığı gerginliğin ardından Hamas, 7 Ekim 2023’te İsrail’in güneyine bir saldırı başlattı. Bu saldırılarda 1200 kişi öldü ve İsrail verilerine göre 250 kişi esir alınarak Gazze’ye götürüldü. Saldırının hemen ardından İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu savaş ilan etti ve Gazze’ye hava saldırıları başladı. Batı kamuoyunun desteğini alan İsrail, 13 Ekim 2023’te Gazze’ye kara harekatı başlattı ve bir milyondan fazla Filistinli sivili evlerini terk ederek güneye gitmeye çağırdı.

HASTANELERIN VURULMASI VE KASIM ATEŞKESI

Savaşın ilk aylarında hastanelerin hedef alınması büyük tepkiye neden oldu. 17 Ekim 2023’te Baptist Hastanesi’nin (Al Ahli Arab Hastanesi) vurulmasıyla en az 500 kişi hayatını kaybetti. Bu saldırı, sığınmacı sivilleri hedef aldığı gerekçesiyle İslam dünyasında derin bir öfkeye yol açtı. 15 Kasım 2023’te ise İsrail güçleri, Gazze’nin en büyük hastanesi olan Şifa Hastanesi’ne girdi. İsrail buranın Hamas komuta merkezi olduğunu iddia ederken, tahliye edilen Filistinliler geride kalanların İsrail güçlerince öldürüldüğünü veya alıkonulduğunu iddia etti. Kısa süre içinde Gazze Şeridi’nin kuzeyindeki tüm hastaneler faaliyetlerini durdurdu.

Haftalar süren çatışmaların ardından İsrail ve Hamas, 24 Kasım 2023’te ilk kez ateşkes ilan etti. Bu süreçte 105 İsrailli ve yabancı esir ile 240 Filistinli mahkum serbest bırakıldı ve Gazze’ye insani yardım ulaştırıldı. Ancak saldırılar 1 Aralık’ta yeniden başladı.

ULUSLARARASI TEPKILER VE SOYKIRIM DAVASI

Saldırıların şiddetlenmesi üzerine Güney Afrika, 29 Aralık 2023’te BM’nin en üst yargı organı olan Uluslararası Adalet Divanı'nda (UAD) İsrail aleyhinde soykırım davası açtı. Güney Afrika, Filistin halkının Soykırım Sözleşmesi kapsamında korunması için acil tedbirler alınmasını talep etti. Ağustos ayında Türkiye de İsrail aleyhindeki bu davaya dahil olmak için UAD’ye resmi başvuruda bulundu.

Küresel tepkilerin artmasıyla, Kızıldeniz’de Gazze’ye destek amacıyla saldırılar başlatan Yemen’deki Husilere misilleme olarak ABD ve İngiltere, 11 Ocak 2024’te Yemen genelinde hava saldırıları düzenledi.

ULUSLARARASI MÜDAHALELER VE SAVAŞIN GENIŞLEMESI

Şubat 2024 sonunda Gazze Sağlık Bakanlığı, saldırılarda ölen Filistinli sayısının 30 bini geçtiğini duyurdu. Bu dönemde Birleşmiş Milletler, Gazze’de 1,1 milyon kişinin açlık çektiğini ve kıtlığın eşiğine gelindiği uyarısını yaptı.

İsrail, 1 Nisan 2024’te World Central Kitchen’a ait 7 yardım görevlisini hedef alan saldırı gerçekleştirdi. İsrail olayın "hata" olduğunu savunsa da, İnsan Hakları İzleme Örgütü (HRW) insani yardım kuruluşlarının kasıtlı olarak hedef alındığını iddia etti.

Nisan 2024’te ise İsrail ve İran arasındaki gerilim tavan yaptı. İsrail’in 1 Nisan’da Şam’daki İran büyükelçiliğine saldırmasına karşılık İran, 13 Nisan’da İsrail’e insansız hava aracı (İHA) saldırısı düzenledi.

İsrail’de on binlerce kişi, esirlerin serbest bırakılması için hükümet karşıtı protestolara katılarak Başbakan Netanyahu’ya ateşkes çağrısı yaptı. Mayıs 2024'te Kahire'de başlayan ateşkes görüşmeleri ise Hamas'ın kabul ettiği planı İsrail'in reddetmesi üzerine sonuçsuz kaldı.

UAD KARARLARI VE LIDERLERIN ÖLDÜRÜLMESI

Uluslararası Adalet Divanı, 24 Mayıs 2024’te İsrail’e Refah’a saldırıları acilen durdurmasını ve soykırım iddialarını araştıracak BM yetkililerine engelsiz erişim sağlamasını emretti. UAD, 19 Temmuz 2024’te aldığı bir başka kararda ise İsrail’in işgal altındaki Filistin topraklarındaki yerleşim politikalarının uluslararası hukuku ihlal ettiğine hükmetti.

Yaz aylarında ise bölgedeki gerginlik zirveye çıktı. 31 Temmuz 2024’te Hamas’ın Siyasi Büro Şefi İsmail Haniye, Tahran’daki bir hava saldırısında öldürüldü. Ağustos sonunda İsrail, Lübnan’daki Hizbullah hedeflerine "önleyici" hava saldırıları düzenledi. 17 Eylül'de Hizbullah üyelerinin çağrı cihazlarının toplu patlaması sonucu 12 kişi hayatını kaybetti. Ardından 27 Eylül 2024’te İsrail, Beyrut’ta Hizbullah lideri Hasan Nasrallah’ı hedef alan saldırıyla öldürdü.

Nasrallah’ın öldürülmesine misilleme olarak İran, 1 Ekim 2024’te 180’den fazla balistik füzeyle İsrail’e saldırdı. Saldırıdan kısa süre sonra Hamas lideri Yahya Sinvar da 18 Ekim 2024’te öldürüldü.

UCM TUTUKLAMA KARARI VE KITLIK İLANI

Uluslararası Ceza Mahkemesi (UCM), 21 Kasım 2024’te İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, Savunma Bakanı Yoav Gallant ve Hamas lideri İbrahim el-Masri (Muhammed Deyf) hakkında tutuklama emri çıkardı. Aralık ayı ortasında Gazze Sağlık Bakanlığı, saldırılarda ölü sayısının 45 bini aştığını duyurdu.

Eski ABD Başkanı Joe Biden’ın çabalarıyla 19 Ocak 2025’te ateşkes antlaşması resmen yürürlüğe girdi. Ancak İsrail'in mart ayında insani yardım ve elektrik arzını kesmesiyle ateşkes bozuldu ve 18 Mart 2025’te yeniden saldırılar başladı. İsrail, 5 Mayıs 2025’te Gazze’nin tamamını ele geçirip süresiz olarak kontrol altında tutmayı planladığını duyurdu.

BM destekli Entegre Gıda Güvenliği Aşama Sınıflandırması (IPC), 22 Ağustos 2025’te Gazze’de kıtlık yaşandığını resmen ilan etti.

ABD Başkanı Donald Trump, 29 Eylül 2025’te Gazze’deki savaşı sona erdirmeye yönelik, iki devletli çözüme zemin hazırlamayı hedefleyen kapsamlı bir barış planı yayımladı. Plan İsrail tarafından kabul edilirken, Hamas kısmen kabul edip müzakere çağrısı yaptı.

Bu süreçte uluslararası aktivistler, İsrail ablukasını kırmak amacıyla 40’tan fazla geminin yer aldığı "Küresel Sumud Filosu" organize etti. Filo, 2 Ekim'de İsrail güçlerinin saldırısına uğradı ve bu saldırı Müslüman ülkelerin yanı sıra İspanya ve İtalya başta olmak üzere Batı'da da geniş çaplı protestolara neden oldu.