İstanbul depremi için ezber bozan açıklama! Bilim dünyası ikiye bölündü!

Marmara Denizi’ndeki sismik hareketlilik ve fayların yapısı, beklenen büyük Marmara Depremi konusunda bilim dünyasındaki tartışmaları yeniden gündeme taşıdı. Bölgedeki fayların nasıl davrandığına ilişkin farklı görüşler bulunurken, Prof. Dr. Osman Bektaş’tan dikkat çeken bir değerlendirme geldi.

Bektaş, CNN Türk’e yaptığı açıklamalarda deniz tabanındaki fay yapısının sanıldığı gibi tek bir blok halinde kilitlenmediğini ve hareket halindeyken enerji tükettiğini belirtti. Bu nedenle bölgede 7 büyüklüğünün üzerinde bir deprem meydana gelme ihtimalinin zayıf olduğunu ifade etti. Benzer değerlendirmeler, son günlerde Marmara’daki fayın enerji harcadığı ve 7’den büyük deprem olasılığının zayıfladığı yönünde gündeme geliyor.

“BU FAY HER YERDE DEPREM ENERJİSİ ÜRETMİYOR”

Klasik yaklaşımların, Marmara Denizi’ndeki yaklaşık 125 kilometrelik fayın bütünüyle kilitli olduğu varsayımına dayandığını belirten Bektaş, Ana Marmara Fayı’nın tek ve bütün bir yapı olmadığını vurguladı.

Bektaş, açıklamasında “Ana Marmara fayı 125 kilometre uzunluğunda tek bir fay değil. Bu fay parçalı, yani parçalı kırılıyor. Ve bu fay her yerde deprem enerjisi üretmiyor” sözlerini kullandı.

Deniz tabanında Alman ekolü ve uluslararası araştırma grupları tarafından yürütülen sismik çalışmaların ise fay segmentlerinde sünme, yani pürüzsüz kayma davranışı bulunduğuna işaret ettiği belirtildi. Bu hareketliliğin, fayın biriken enerjiyi büyük ve tek bir kırılma yerine daha küçük hareketlerle zaman içerisinde tüketmesine yol açabileceği değerlendiriliyor.

Bektaş, konuya ilişkin açıklamasının devamında “Bugün yapılan çalışmalar şunu gösteriyor, özellikle Batı ve Orta Marmara'da artık tüm bilim dünyası şunu kabul ediyor: Fay enerji harcıyor. Fayın enerji harcaması ne demek? Olabilecek depremin daha küçük olacağını gösteriyor” ifadelerine yer verdi.

7’DEN BÜYÜK DEPREM İHTİMALİ ZAYIFLIYOR

Bektaş, Marmara’da 7 büyüklüğünde ve üzerinde bir deprem yaşanma ihtimalinin zayıfladığına dikkat çekti. Ana Marmara Fayı’nın bütün uzunluğu ve derinliği boyunca aynı şekilde kilitli olmadığını belirten Bektaş, bu durumun klasik deprem senaryolarını değiştirdiğini söyledi.

Bektaş, “Ana Marmara fayının bütünüyle, doğrultusu boyunca ve derinliği boyunca homojen kilitli, yani her yerde deprem enerjisi üretmediği artık açık. Bu eski klasik görüşleri yıkıyor ve 7'den büyük deprem üretme olasılığını engelliyor. Engelliyor derken doğanın ne yapacağı belli değil. Zayıflatıyor ya da çok zayıflatıyor demek daha doğru” dedi.

Buradaki değerlendirmenin kesin bir deprem büyüklüğü öngörüsü anlamına gelmediği, Bektaş’ın da doğanın nasıl davranacağının kesin biçimde bilinemeyeceğini vurguladığı görülüyor. Nitekim güncel haberlerde de açıklama, 7’den büyük deprem ihtimalinin tamamen ortadan kalkmasından ziyade zayıflaması şeklinde aktarılıyor.

BİLİM DÜNYASI İKİ FARKLI GÖRÜŞTE

Marmara’daki fayın davranışı konusunda yer bilimciler arasındaki tartışma ise sürüyor. Uzmanların bir bölümü, fayın tek seferde kırılarak yıkıcı büyüklükte bir depreme yol açabileceğini savunurken, diğer araştırmacılar fayın parçalı yapısına ve bazı bölümlerdeki sürünme hareketlerine dikkat çekiyor.

Bu ikinci görüşe göre fayın farklı segmentler halinde kırılması ve enerjinin bir bölümünün daha küçük hareketlerle açığa çıkması, sarsıntıların 7 sınırının altında kalmasına neden olabilecek faktörler arasında bulunuyor. Bektaş’ın son açıklaması da özellikle Batı ve Orta Marmara’daki fayların enerji harcadığı görüşünü öne çıkarıyor.

Dolayısıyla Marmara Depremi konusunda bilim dünyasında tek bir görüş bulunmuyor. Tartışmanın merkezinde ise Ana Marmara Fayı’nın ne kadarının kilitli olduğu, ne kadar enerji biriktirdiği ve bu enerjinin tek parça halinde mi yoksa farklı segmentlerde mi açığa çıkacağı yer alıyor.