Yıllık 10 bin kamyon üreten dev Türk sanayi holdingi iflasın eşiğinde!

Türkiye ekonomisi, zaman zaman yaşanan kriz ve iflaslarla gündeme geldi. Bunlar arasında en çok konuşulanlardan biri, ülkenin en büyük holdinglerinden biri olan Ercan Holding ve kurucusu Tevfik Ercan’ın inişli çıkışlı hikayesi oldu. Türk sanayi tarihine damgasını vuran bu büyük girişimcinin yükselişi ve yaşadığı ekonomik zorluklar, iş dünyasına önemli dersler sunmaya devam ediyor.

Tevfik Ercan, 1919 yılında Ankara’nın Karagedik köyünde dünyaya geldi. İsviçre’de ekonomi ve ticaret eğitimi aldıktan sonra Türkiye’ye dönen Ercan, ticaret alanında hızla öne çıktı. İlk büyük hamlesini İstanbul Yeşilköy’de bulunan Çınar Oteli’ni satın alarak uluslararası bir marka haline getirmekle yaptı.

Sanayi alanındaki yükselişi ise 1966 yılında Alman ortaklarla kurduğu MAN Otobüs ve Kamyon A.Ş. ile başladı. İsmak markası altında forklift ve iş makineleri üretimine yöneldi. 1970’lerin sonunda kurduğu Ercan Holding, Türkiye’nin en büyük istihdam sağlayan şirketlerinden biri haline geldi. Ayrıca Burtrak ile yerli traktör üretimine ortak oldu. 1983 yılında Bülent Ulusu’nun katılımıyla temeli atılan ağır dizel motor fabrikası ile 1984’te dönemin Başbakanı Turgut Özal tarafından açılan MAN fabrikası, Ercan Holding’in otomotiv sektöründeki gücünü pekiştirdi.

Tevfik Ercan, Turgut Özal’ın serbest piyasa politikalarının güçlü bir destekçisi olarak Türkiye’nin Japonya gibi bir sanayi mucizesi yaratabileceğine inanıyordu. Holding, otomotivin yanı sıra kimya, tekstil, sigorta, turizm ve eğitim gibi farklı sektörlere de yatırım yaptı. 1985 yılında Türkiye’nin en zenginleri listesinde 10. sıraya kadar yükseldi.

Ancak 1988 yılında hükümetin aldığı ekonomik önlemler, Ercan Holding için dönüm noktası oldu. Döviz kurlarının artması ve faiz oranlarının yüzde 65’e yükselmesi, şirketi ağır şekilde etkiledi. Bankaların başlattığı haciz işlemleri ile karşı karşıya kalan Holding’in varlıklarına el konuldu. MAN kamyon ve otobüslerine, ofis malzemelerine, şirket binalarına ve hatta Mecidiyeköy’deki merkez binadaki telefon ve telex cihazlarına kadar haciz geldi. MAN fabrikasının yüzde 80 hissesi Alman ortağa 10 yıl süreyle kiralandı. 2100 kişilik istihdam 400’e düştü. Sabancı Grubu ve Türk Ticaret Bankası’nın açtığı iflas davaları süreci daha da zorlaştırdı.

Yaşanan ekonomik krizi Tevfik Ercan, "Bankalar para kazanan firmaları bile çalıştırmadı. Bizi limon gibi sıktılar. Teminat mektubu vermediler, bizi kilitlediler" sözleriyle özetledi. Dönemin Başbakanı Turgut Özal’dan beklediği desteği bulamayan Ercan, villasını, gayrimenkullerini ve altınlarını dahi satmak zorunda kaldı. 1990 yılında aktif iş hayatından çekilerek işleri oğlu Murat Ercan’a devretti. Murat Ercan da 2002 yılında verdiği bir röportajda, "Büyüklük iddiasını bıraktık. Artık sadece sağlıklı kalmayı tercih ediyoruz. Babam gibi borçla yatırım yapmak intihardır" diyerek yaşananlardan önemli dersler çıkardıklarını belirtti.

Tevfik Ercan, 2004 yılında 85 yaşında hayata veda etti. Geride bıraktığı inişli çıkışlı ama devasa bir sanayi hikayesi, Türkiye’nin ekonomik tarihine ışık tutmaya devam ediyor.