Yeni Schengen Dijital Kontrol Sistemiyle Neler Değişiyor?

Avrupa Birliği'nin (AB) uzun süredir ertelenen dijital sınır kontrol mekanizması olan Giriş-Çıkış Sistemi (EES) Pazar günü yürürlüğe giriyor. On yılı aşkın süredir hazırlıkları süren bu yeni dijital kayıt sistemi, Avrupa'ya seyahat eden Türk vatandaşları dahil tüm AB dışı kısa süreli ziyaretçileri yakından ilgilendiriyor.

PASAPORT DAMGALAMA BITIYOR: BIYOMETRIK KAYIT BAŞLIYOR

Yeni sistemle birlikte, ziyaretçilerin pasaportlarına damga basma uygulaması sona eriyor. Bunun yerine, havalimanları, limanlar ve tren istasyonlarına yerleştirilen özel tarayıcılar yardımıyla parmak izi ve yüz fotoğrafı taraması ile dijital kayıt sistemi başlıyor.

Bu sistem, AB dışından gelen ve 180 gün içinde en fazla 90 gün Schengen Bölgesi'nde bulunacak olan kısa süreli ziyaretçilerin giriş-çıkış bilgilerini otomatik olarak kaydedecek. Bu sayede yetkililer, vize süresini aşan veya girişi reddedilen yolcuları anında tespit edebilecek.

12 EKIM'DE NE DEĞIŞIYOR?

Pazar gününden itibaren, AB üyesi olup Schengen Bölgesi'nin parçası olmayan Kıbrıs Cumhuriyeti ve İrlanda hariç, AB dışından gelen tüm yolcular sınır geçişlerinde pasaportlarını gösterip parmak izi ve yüz fotoğrafı verecek.

• Bu biyometrik veriler, İzlanda, Lihtenştayn, Norveç ve İsviçre gibi Schengen üyelerinden de istenecek ve çoğu durumda üç yıl süreyle saklanacak.

• Veriler, EES yürürlüğe girdikten sonra ilk girişte toplanacak, sonraki seyahatlerde ise sadece kimlik doğrulaması için kullanılacak. AB, bu işlemin ilk kayıttan sonra çok daha kısa sürede tamamlanacağını belirtiyor.

Sistem, 10 Nisan 2026'ya kadar altı aylık bir geçiş döneminde kademeli olarak uygulanacak. Fransa ve Almanya gibi büyük ülkeler, uzun kuyrukları önlemek amacıyla başlangıçta yalnızca sınırlı sayıda kontrol yapacak. Estonya ve Lüksemburg gibi küçük ülkeler ise sistemi ilk günden itibaren tam olarak uygulamayı planlıyor. Yeni kurallar, Birleşik Krallık, ABD ve Avustralya gibi vizesiz seyahat hakkı bulunan ülkelerin vatandaşlarını da etkileyecek.

UZUN KUYRUK VE GÜVENLIK BEKLENTILERI

Yeni sistemin veri toplama sürecinin, önümüzdeki haftadan itibaren havalimanları ve tren istasyonlarında uzun kuyruklara yol açabileceği endişesi bulunuyor. Avrupa Parlamentosu'ndan Assita Kanko, sistemin sınır görevlilerine "pasaportu taşıyan kişinin gerçekten o kişi olduğunu ve pasaportun düzmece olmadığını doğrulama imkânı sağlayacağını" belirtti.

Kanko, büyük sistemler devreye alınırken aksaklıklar yaşanabileceğini ancak kademeli geçişin büyük sorunları önlemek için planlandığını söyledi. Ayrıca, yerel sınır görevlilerinin aşırı bekleme süresi yaşanması durumunda sistemi geçici olarak devre dışı bırakabileceği bilgisini verdi ve "iyi niyetli ziyaretçilerin" endişe etmesine gerek olmadığını vurguladı.

Fransa İçişleri Bakanlığı, ilk gün tıkanma beklemediğini, ancak sistemi tam olarak hayata geçirmenin Fransa için "büyük bir zorluk" olduğunu kaydetti.

DÜZENSIZ GÖÇ VE VIZE KÖTÜYE KULLANIMINI ÖNLEME HEDEFI

Avrupa Komisyonu, EES'nin temel amacının "düzensiz göçü önlemeye ve Avrupa'da yaşayan ya da seyahat eden herkesin güvenliğini sağlamaya" yardımcı olacağını belirtiyor. Fransa İçişleri Bakanlığı'na göre sistem, vize kötüye kullanımını tespit etmeyi kolaylaştıracak ve iltica başvurusu reddedilen bir kişinin Schengen Bölgesi'ni terk edip etmediğini izleyebilecek.