Türkiye'de de tespit edilmişti! İstilacı böcek için bilim dünyasından alarm!

Asya kökenli Euwallacea fornicatus, farklı kıtalara yayılarak yüzlerce bitki türü için tehdit oluşturuyor. Böcek, ağacın gövdesinde açtığı küçük deliklerden içeri girerek yumurtalarını bırakıyor. Dişi böcek aynı zamanda ağaca bir mantar taşıyor.

Larvalar bu mantarla beslenirken mantarın yayılması ve böceğin oluşturduğu tüneller, ağacın su taşıyan damarlarının tıkanmasına neden olabiliyor. Bu süreç ilerlediğinde ağaç yaşamını yitirebiliyor.

600'DEN FAZLA BİTKİ TÜRÜ RİSK ALTINDA

İstilacı türün en az 600 bitki türünü enfekte edebildiği belirtiliyor. Süs ağaçlarının yanı sıra meyve ağaçlarına da zarar verebilen böcek; ahşap paletler, nakliye kasaları ve bitkiler üzerinden farklı kıtalara taşınabiliyor.

Bilim insanları, uluslararası ticaretin yayılımda önemli rol oynadığına dikkat çekerken iklim değişikliğinin de böceğin yeni bölgelere yerleşmesini kolaylaştırabileceğini belirtiyor. Genetik analizlere dayanan araştırmada, türün Asya'daki doğal yaşam alanından dünyanın farklı bölgelerine en az altı bağımsız giriş yaptığı tespit edildi.

Araştırmacıların modellemelerine göre Akdeniz'in bazı kesimlerinin yanı sıra ABD'nin güneydoğusu, Madagaskar ve Doğu Avustralya'nın geniş bölgeleri de risk altında. Böceğin kurak koşullara ve geniş sıcaklık aralıklarına dayanabilmesi, yayılma ihtimalini artıran faktörler arasında gösteriliyor.

GÜNEY AFRİKA VE AVUSTRALYA'DA BÜYÜK ZARAR

Güney Afrika'da 2012'den bu yana özellikle kentlerde çok sayıda ağacın ölümüne neden olan böceğin doğal ormanlara da yayıldığı ve bazı yerli türlere zarar vermeye başladığı bildiriliyor.

Avustralya'da ise 2021'de Perth'te tespit edilen böcekle mücadele kapsamında yaklaşık 40 milyon dolar harcandı. Binlerce ağacın budandığı veya kaldırıldığı çalışmalara rağmen böceğin tamamen ortadan kaldırılması mümkün olmadı.

TÜRKİYE'DE İLK KEZ 2024'TE TESPİT EDİLDİ

Euwallacea fornicatus'un Türkiye'deki ilk kaydı 2024 yılında İstanbul'un Eminönü ilçesinde yapıldı. Süs ağaçlarında görülen sürgün kurumaları ve solmalar üzerine gerçekleştirilen incelemelerde istilacı böceğe rastlandı.

Morfolojik inceleme ve DNA analizleri sonucunda örneklerin Euwallacea fornicatus olduğu doğrulandı. Avrupa ve Akdeniz Bitki Koruma Örgütü de Türkiye'deki tespiti raporladı.

Böceğin oluşturduğu risk yalnızca doğayla sınırlı kalmıyor. Enfekte ağaçların izlenmesi, budanması veya kesilmesi, yeni ağaçların dikilmesi ve tarımsal üretimde yaşanabilecek kayıpların ciddi ekonomik sonuçlar doğurabileceği belirtiliyor. Güney Afrika için yapılan bir ekonomik modellemede, böceğin kontrol altına alınmaması halinde 10 yıllık maliyetin 18,45 milyar uluslararası dolara ulaşabileceği hesaplandı.