Robotlar okyanusun 2 bin metre altında keşfetti: Deniz tabanında dev lav örtüsü!

Araştırma, Pasifik'in derinliklerinde bulunan aktif denizaltı volkanı Axial Seamount'ta gerçekleştirildi. ABD'nin Oregon kıyılarının yaklaşık 480 kilometre açığında yer alan volkan, Juan de Fuca ve Pasifik tektonik levhalarının birbirinden uzaklaştığı bölgede bulunuyor. Axial Seamount'un Oregon kıyılarından yaklaşık 470 kilometre açıkta olduğu da Smithsonian Global Volcanism Program kayıtlarında belirtiliyor.

İnsanlı denizaltıların ulaşmasının son derece güç olduğu derin bölgeleri araştırmak isteyen bilim insanları, uzaktan kumandalı robotik araçlardan yararlandı. Deniz tabanına gönderilen sistemler, yaklaşık 2 kilometre derinlikte bulunan lav akıntılarını görüntüleyerek bölgenin yapısını ayrıntılı şekilde ortaya çıkardı.

Ortaya çıkan görüntülerde, geçmiş volkanik patlamaların ardından deniz tabanına yayılan geniş lav oluşumları dikkat çekti. Suyun altında hızla soğuyan lavların oluşturduğu farklı yüzey şekilleri de haritalandı. Böylece araştırmacılar, lavların deniz tabanında hangi yönlere ilerlediğini ve ne kadar geniş bir bölgeye yayıldığını inceleme fırsatı elde etti. Axial Seamount'ta AUV ve ROV araçlarıyla yüksek çözünürlüklü deniz tabanı haritalamalarının daha önce de yapıldığı biliniyor.

Axial Seamount, bilim insanlarının yakından takip ettiği volkanlardan biri olarak öne çıkıyor. Bölgede 1998, 2011 ve 2015 yıllarında patlamalar kaydedildi. Özellikle 2015'teki patlama sırasında deniz tabanına büyük miktarda lav yayıldı ve bazı kesimlerde deniz tabanının görünümü tamamen değişti. Smithsonian verilerine göre 2015 patlaması, 1980'lerin ortasında izleme ve haritalama çalışmalarının başlamasından bu yana en büyük lav hacminin ortaya çıktığı patlama oldu.

BİR SONRAKİ PATLAMANIN İZLERİNİ ARIYORLAR

Volkanın düzenli biçimde izlenmesinin en önemli nedenlerinden biri, gelecekte meydana gelebilecek patlamaların önceden tahmin edilip edilemeyeceğini anlamak. Deniz tabanındaki şişme, depremler ve magma hareketleri uzun süredir sensörler aracılığıyla takip ediliyor. Axial Seamount'ta çok sayıda izleme cihazının bulunması, volkanik hareketlerin sürekli gözlemlenmesine olanak sağlıyor.

Hazırlanan ayrıntılı lav haritaları sayesinde bilim insanları, önceki patlamaların bıraktığı izleri karşılaştırabiliyor ve magmanın deniz tabanında nasıl hareket ettiğine ilişkin daha kapsamlı bir tablo oluşturabiliyor. Özellikle yüksek çözünürlüklü AUV haritaları, lav akıntılarının yayılımı, hacmi, çatlakları ve kanallarının ayrıntılı biçimde ortaya çıkarılmasını sağlıyor.

Bu çalışmaların yalnızca Axial Seamount'un volkanik faaliyetlerinin anlaşılmasına değil, dünyanın farklı noktalarında bulunan denizaltı volkanlarının nasıl çalıştığının daha iyi çözümlenmesine de katkı sağlaması bekleniyor.