Karadeniz Büyüklüğündeki Göl Bir Gecede Yok Oldu! 13 Bin Yıllık Gizem!

Yaklaşık 13 bin yıl önce Kuzey Amerika’nın geniş bir bölümü, devasa bir su kütlesi olan Agassiz Gölü’nün suları altında bulunuyordu. Buzul çağının sona ermesiyle ortaya çıkan ve zaman içinde farklı yönlere akan göl, gerçekleşen büyük su boşalmalarıyla Dünya’nın iklimi ve canlı yaşamı üzerinde önemli etkiler oluşturdu.

KARADENİZ BÜYÜKLÜĞÜNDE GÖL OLUŞTU

Yaklaşık 110 bin yıl önce Kuzey Amerika’nın önemli bir bölümü, kalınlığı 3 kilometreye kadar ulaşan Laurentide Buzulu tarafından kaplanmıştı. Günümüzden yaklaşık 16 bin yıl önce başlayan küresel ısınmayla birlikte buzullar erimeye başladı. Ancak bölgedeki yükseltiler nedeniyle eriyen suların tahliye edilememesi, yaklaşık 440 bin kilometrekarelik devasa bir su kütlesinin oluşmasına yol açtı.

Yüzölçümü Karadeniz veya günümüz Fransa’sıyla karşılaştırılabilecek büyüklüğe ulaşan Agassiz Gölü’nün sınırları zaman içerisinde değişti. Göl, farklı dönemlerde farklı çıkış noktalarına sahip olurken suları başlangıçta güneye, daha sonra ise kuzeydoğu ve kuzeybatı yönlerine doğru akmaya başladı.

Bilimsel çalışmalara göre Agassiz Gölü, binlerce yıl boyunca büyüklüğü ve su çıkış yolları değişen dinamik bir göl sistemi olarak varlığını sürdürdü.

OKYANUS AKINTILARI ETKİLENDİ

Gölden gerçekleşen en büyük ve yıkıcı su boşalmalarından biri yaklaşık 13 bin yıl önce yaşandı. Hudson Körfezi üzerinden Kuzey Buz Denizi ve Atlas Okyanusu’na ulaşan devasa miktardaki tatlı su, okyanuslardaki dolaşım sistemini etkiledi.

Tatlı suyun büyük miktarlarda okyanuslara karışmasının, sıcak suları kuzeye ve soğuk suları güneye taşıyan akıntı sistemlerini zayıflatmış olabileceği ve bunun da Kuzey Yarımküre’de ani bir soğuma dönemine katkıda bulunmuş olabileceği öne sürülüyor. Bu dönem "Genç Dryas" olarak adlandırılıyor.

Genç Dryas yaklaşık 1200 yıl süren belirgin bir soğuma dönemi olarak biliniyor. Kuzey Yarımküre’de ortalama sıcaklıkların yaklaşık 3 derece gerilediği bu süreç, iklim koşullarında önemli değişimlere neden oldu.

Bu sert iklim değişikliği, mamut, kılıç dişli kaplan ve dev tembel hayvan gibi Kuzey Amerika megafaunasına ait çok sayıda türün neslinin tükenmesinde ana etkenlerden biri olarak değerlendiriliyor.

Ancak Agassiz Gölü’nden gerçekleşen su boşalmalarının Genç Dryas’ı doğrudan tetiklediği görüşünün bilim dünyasında ayrıntılarıyla tartışıldığını da belirtmek gerekiyor. Daha yeni kronoloji çalışmaları, bazı büyük su boşalmalarının Genç Dryas’ın başlangıcından sonra gerçekleşmiş olabileceğine işaret ediyor.

DENİZ SEVİYESİ BİR YILDA 2,8 METRE YÜKSELDİ

Agassiz Gölü’nün nihai olarak ortadan kalkması ise yaklaşık 8 bin 400 yıl önce gerçekleşti. Bölgede kalan buz engellerinin tamamen çökmesiyle gölün büyük bölümü boşaldı.

Kuzey Buz Denizi’ne gerçekleşen son büyük su boşalmasının ardından Dünya’nın okyanus seviyelerinin tek bir yıl içerisinde 2,8 metre yükseldiği ve geniş kara parçalarının sular altında kaldığı belirtiliyor. Bununla birlikte bilimsel kaynaklar, söz konusu nihai boşalmanın deniz seviyesine etkisini yaklaşık 0,8 ila 2,8 metre arasında tahmin ediyor.

Gölün tamamen çekilmesinin ardından bölgede Kanada bozkırları ile ABD’nin Orta Batı bölgesini oluşturan verimli ovalar ortaya çıktı.

Günümüzdeki Winnipeg, Winnipegosis, Woods ve Manitoba gölleri ise bu devasa su kütlesinin günümüze ulaşan kalıntıları arasında yer alıyor.

Agassiz Gölü’nün farklı dönemlerde gerçekleştirdiği büyük su boşalmaları, yalnızca Kuzey Amerika’nın coğrafyasını değil, okyanus dolaşımını, deniz seviyelerini ve küresel iklimi etkileyen önemli jeolojik olaylar arasında gösteriliyor.