Bit pazarından 30 dolara aldı, Rönesans başyapıtı çıktı! Değeri 50 milyon doları aşabilir

ABD’nin Massachusetts eyaletinde yıllar önce yalnızca 30 dolara satın alınan eski bir çizim, sanat dünyasında büyük yankı uyandırdı. İlk bakışta sıradan bir eser gibi görünen çalışmanın, Alman Rönesans sanatçısı Albrecht Dürer’in özgün eserlerinden biri olduğu belirlendi. Uzmanların kapsamlı incelemeleriyle kimliği ortaya çıkarılan çizimin milyonlarca dolar değerinde olabileceği değerlendiriliyor.

Çerçevesiz, sararmış bir kâğıt üzerine mürekkeple hazırlanan eserde, Dürer’in çalışmalarında kullandığı bilinen “A.D.” monogramı bulunuyordu. Buna rağmen çizim, ilk satın alındığında gerçek bir Rönesans eseri olarak tanınmadı. Kimliğini açıklamak istemeyen alıcı, eseri yalnızca görünüşünü beğendiği için satın aldığını belirtti.

NPR, Smithsonian Magazine ve Artnet News gibi yayınlarda yer alan haberlere göre çizimin değerinin yaklaşık 10 milyon dolar olduğu tahmin ediliyor. Bazı uzman değerlendirmelerinde ise eserin 50 milyon doların üzerinde bir değere ulaşabileceği ifade ediliyor.

30 DOLARLIK ALIŞVERİŞİN ARDINDAN GELEN BÜYÜK KEŞİF

Çizim, mimar Jean-Paul Carlhian’ın ölümünün ardından ailesinin düzenlediği mülk satışında el değiştirdi. Carlhian ailesi, eserin geçmişte yapılmış modern bir kopya olduğunu düşünüyordu. Ancak eserin geçmişinin, 19. yüzyılda yaşamış Fransız sanat koleksiyoncularına kadar uzanabileceği değerlendirildi.

Eseri satın alan kişi, çizimi evinde sakladığı dönemde elindeki çalışmanın sanat tarihinin önemli isimlerinden birine ait olabileceğinin farkında değildi. Gerçek kimliğine ilişkin şüpheler ise yıllar sonra gündeme geldi.

Smithsonian Magazine’in aktardığı bilgilere göre sanat koleksiyoncusu ve Agnews Gallery hissedarı Clifford Schorer, 2019 yılında Boston’a yaptığı ziyaret sırasında Dürer’e ait olabileceği belirtilen çizimden haberdar oldu. Eseri inceleyen Schorer, bunun ya karşılaştığı en başarılı sahtecilik örneklerinden biri ya da gerçek bir başyapıt olabileceğini düşündü. Bu değerlendirme, çalışmanın ayrıntılı bir araştırmaya alınmasını sağladı.

ÜÇ YILLIK İNCELEMEYLE GERÇEK KİMLİĞİ ORTAYA ÇIKTI

Çizimin orijinalliğini belirlemek amacıyla yaklaşık üç yıl süren bir inceleme yürütüldü. Uzmanlar; kullanılan mürekkebi, kâğıdın özelliklerini, eserdeki monogramı ve çizimin Dürer’in bilinen çalışmalarıyla benzerliklerini değerlendirdi.

Araştırmada öne çıkan bulgulardan biri, sanatçının baş harflerini çizimde kullanırken tercih ettiği mürekkeple ilgiliydi. Aynı mürekkebin Dürer’in 1501 ile 1514 yılları arasında hazırladığı en az 20 eserde de kullanıldığı belirtildi.

Kâğıt uzmanı Jane McAusland ise çizimin bulunduğu kâğıtta üç dişli mızrak ve halka biçiminde bir filigran tespit etti. Bu işaretin, Dürer’in kullandığı bilinen 200’den fazla kâğıtta da görüldüğü kaydedildi.

Mürekkep ve kâğıt analizleriyle sanatçının çalışma alışkanlıklarına ilişkin bulgular birlikte ele alındığında, eserin özgünlüğüne yönelik güven arttı.

DÜRER’İN 1503 TARİHLİ ÇALIŞMASI OLDUĞU BELİRLENDİ

Viyana’daki Albertina Müzesi’nin baş küratörü Christof Metzger ile daha önce British Museum’da küratör olarak görev yapan Giulia Bartrum, çizimi inceleyerek eserin Albrecht Dürer’e ait olduğu sonucuna vardı.

1503 yılına tarihlendirilen çalışmaya “Çimenlik Bir Bankta Çiçekle Meryem ve Çocuk” adı verildi. Uzmanlar, çizimin Dürer’in Albertina Müzesi’nde bulunan “Hayvanlar Arasında Meryem” adlı farklı bir kompozisyonu için hazırlanmış bir ön çalışma olabileceğini düşünüyor.

Eserde Hz. Meryem, basit bir ahşap çitin yanındaki çimenlik bankta otururken kucağında çocuk İsa’yı tutuyor. Dürer’in tasvirinde İsa, hareketsiz bir bebek olarak değil, kıpırdanan ve sırtını izleyiciye dönerek annesine yönelen bir çocuk olarak resmediliyor.

DEĞERİ 50 MİLYON DOLARI AŞABİLİR

Çizimin ortaya çıkarılması, sanat piyasasında da büyük ilgi gördü. NPR, eserin yaklaşık 10 milyon dolar değerinde olabileceğini bildirdi. Smithsonian Magazine’de yer alan sonraki değerlendirmelerde ise tahmini değerin 50 milyon doların üzerine çıkabileceği belirtildi.

Bu tahminlerde Dürer’in sanat tarihindeki yeri ve sanatçıya ait daha önce bilinmeyen bir eserin ortaya çıkarılmasının nadirliği etkili oldu. Çizim, Londra’daki Agnews Gallery’de sergilendi ve ilerleyen dönemde satışa çıkarılması da planlandı.

Dürer’in eserlerinin sanat piyasasında nadiren görülmesi ve çizimin, 1970’lerden bu yana ortaya çıkarılan sanatçıya ait ilk tamamen bilinmeyen çizim olarak nitelendirilmesi, esere koleksiyoncuların ve büyük sanat kurumlarının ilgi gösterebileceği yönündeki beklentileri artırdı.

Bir mülk satışında yalnızca 30 dolara alınan çizim, böylece milyonlarca dolarlık bir değer ihtimaliyle gündeme geldi. Keşif, önemli sanat eserlerinin aile koleksiyonlarında ve mülk satışlarında uzun yıllar fark edilmeden kalabileceğini de bir kez daha ortaya koydu.