ABD'nin Çözemediği Sovyet Casusu: Sırlarını Mezara Taşıdı!

Soğuk Savaş döneminin en tanınmış Sovyet casuslarından Rudolf Abel'in ölümünün üzerinden 55 yıl geçti. ABD'de yakalanarak yıllarca hapiste tutulan ve 1962'de bir Amerikan pilotuyla takas edilen Abel'in cezaevi günlerinden son nefesine kadar yaşadıkları, ailesinin tanıklıklarıyla yeniden gündeme geldi. İşte detaylar...
Sovyet istihbaratının efsane isimlerinden Rudolf Abel'in yaşamının son yılları, Rus gazeteci Nikolay Dolgopolov'un Rossiyskaya Gazeta'da kaleme aldığı yazıyla yeniden gündeme taşındı. Abel'in ailesinin anlattıklarına ve daha önce kamuoyuna yansımamış ayrıntılara dayanan yazı, ünlü casusun hapishane döneminin ardından yaşadığı zorlu süreci gözler önüne serdi.
CASUS UÇAĞIN PİLOTUYLA TAKAS EDİLMİŞTİ
Gerçek adı William Genrikhovich Fisher olan Rudolf Abel, ABD'de yürüttüğü gizli istihbarat faaliyetleri sırasında yakalandı ve uzun yıllar Amerikan hapishanelerinde kaldı. Abel, 1962 yılında Berlin'deki Glienicke Köprüsü'nde, Sovyetler Birliği tarafından düşürülen Amerikan U-2 casus uçağının pilotu Francis Gary Powers ile takas edildi.
HAPİSHANEDEN HASTA VE BİTKİN DÖNDÜ
Kızı Evelina'nın anlattıklarına göre Abel, Amerikan hapishanelerinden ülkesine döndüğünde oldukça zayıflamış, hastalanmış ve bitkin düşmüştü. Cezaevinde yaşadıklarını anlatmaktan kaçınıyor, bu döneme ilişkin konuşmak istemiyordu.
Moskova yakınlarındaki Chkalovskaya'da bulunan yazlık evlerinde misafirler hapishane konusunu açtığında sohbeti yarıda kesiyor ve çatı katına çıkıyordu. Bir süre sonra ailesi ve yakın çevresi de bu konuyu bir daha gündeme getirmemeyi öğrendi.
Gazeteci Nikolay Dolgopolov'un aktardığı aile tanıklıklarına göre Abel, Atlanta hapishanesinde ağır koşullara maruz bırakılmıştı. İddialar arasında 50 derece sıcaklığa sahip özel bir hücrede tutulması ve kış aylarında ısıtılmayan bir bölmeye kapatılması da bulunuyordu.
Dolgopolov, Amerikalıların uzun yıllar boyunca Abel'i kendi taraflarına çekmeye çalıştığını ancak bu girişimlerinde başarılı olamadığını aktardı.
TAKAS SIRASINDA ABD'DEN SON TEKLİF
Dolgopolov'un yazısında, 1962 yılında gerçekleştirilen esir takası sırasında yaşanan dikkat çekici bir olay da yer aldı. Berlin'deki Glienicke Köprüsü'nde takasın gerçekleşmesini bekleyen Abel, bir sigara yaktığı sırada Amerikalı görevlilerden birinin teklifiyle karşılaştı.
Amerikalı görevli, Sovyetler Birliği'ne dönmesi halinde istihbarat çalışmalarına devam edemeyeceğini, ABD'de kalırsa daha rahat bir hayat yaşayabileceğini söyledi. Ancak Abel bu teklifi kabul etmedi ve ülkesine dönmeyi tercih etti.
MORFİN KULLANMAYI KABUL ETMEDİ
Sovyetler Birliği'ne dönüşünün ardından Abel'in sağlık sorunları giderek ağırlaştı. Karadeniz kıyısındaki sanatoryumlarda tedavi gören casus, ailesine gönderdiği mektuplarda durumunun iyi olduğunu belirtse de yakınları onun her geçen gün daha fazla güç kaybettiğini görüyordu.
Marangozluk yapmaktan ve ormanda yürüyüşe çıkmaktan hoşlanan Abel, ilerleyen dönemde sevdiği bu uğraşları da sürdüremez hale geldi. Ağır hastalığı sırasında morfin kullanmayı reddetmesi ise Dolgopolov'un yazısında öne çıkan ayrıntılardan biri oldu.
Kızı Evelina ile aile dostları Lidiya Boyarskaya, Abel'in morfin kullanmak istememesini Amerikan hapishanesinde yaşadıklarıyla ilişkilendiriyordu. İddialarına göre Amerikalılar, Abel'e çeşitli maddeler vererek Sovyet istihbaratı adına çalışan kişilerin isimlerini öğrenmeye çalışmıştı.
Abel'in morfinden uzak durmasının geçmişte yaşadığı bu deneyimlerden kaynaklandığı düşünülüyordu. Ancak yazıda söz konusu iddiayı bağımsız biçimde doğrulayan herhangi bir belge sunulmuyor.
SON GÜNLERİNDE BİLİNCİNİ KAYBETTİ
Abel'in sağlık durumunun ağırlaştığı tarih 8 Ekim 1971 olarak aktarıldı. Kızı Evelina'nın doğum günü dolayısıyla yazlık evde toplanan aile üyeleri, Abel'in aniden rahatsızlandığını fark etti.
İlk aşamada çevresindekileri telaşlandırmak istemeyen Abel, çatı katına çıktı. Ancak durumunun giderek kötüleşmesi üzerine onkoloji hastanesine kaldırıldı.
Aile dostu Lidiya Boyarskaya, Abel'in ölümünden bir gün önce yaşananları da anlattı. Boyarskaya'nın aktardığına göre 14 Kasım'da Evelina ile birlikte Abel'in başucunda bekliyorlardı. Odada bir istihbarat görevlisi de bulunuyordu.
O sırada bilincini kaybetmiş olan Abel sürekli çırpınıyor, inliyor, başını tutuyor ve yataktan kalkmaya çalışıyordu. Bir ara yere düşen Abel'i üç kişi güçlükle yeniden yatağına yatırabildi.
Yakınları, yaşadığı bu durumun geçmişteki tutuklanma, sorgulanma ve yargılanma dönemlerine ilişkin kâbuslardan kaynaklandığını düşünüyordu. Abel bir daha bilincini kazanamadı.
Sovyet casusu, 15 Kasım 1971'de, 68 yaşındayken hayatını kaybetti.
CASUSUN YAŞADIĞI EV DE YIKILDI
Nikolay Dolgopolov, yazısının son bölümünde Abel'in Moskova yakınlarındaki yazlık evinin yıllar içinde yaşadığı değişimi de anlattı.
Casusun ölümünün ardından ailesi ve eski meslektaşları, her yıl doğum günü olan 11 Temmuz'da bu evde buluşmayı sürdürdü. Ancak zaman ilerledikçe toplantılara katılanların sayısı azaldı. Yaklaşık bir asır önce inşa edilen yapı bakımsız kaldı ve sonunda mülk el değiştirdi.
Eski ev yıkılarak yerine büyük bir malikâne inşa edildi. Dolgopolov, Abel'in bir dönem ailesi ve dostlarıyla bir araya geldiği evin buldozerlerle yıkılmasına bizzat tanıklık ettiğini belirtti.
Gazeteci, yazısını evlerin ortadan kalkabileceğini ancak insanların anılarının silinemeyeceğini vurgulayan bir düşünceyle tamamladı.
"ABD'nin Çözemediği Sovyet Casusu: Sırlarını Mezara Taşıdı!" haberi, 17 Kasım 2026 tarihinde yazılmıştır. 17 Kasım 2026 tarihinde de güncellenmiştir.

YORUM YAZ
Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.