27 yüzyıldır toprağın altında dimdik duruyormuş: Kılıç saplanmış halde bulundu!

Silah, kumlu zemine dikey olarak saplanmış halde gün yüzüne çıkarıldı. Arkeologlar şimdi kılıcın neden bu şekilde gömüldüğünü ve toprağa hangi amaçla dikildiğini çözmeye çalışıyor.

Polonya'nın Baltık Denizi kıyılarına yakın Gdańsk Orman Bölgesi'nde bulunan kılıcın, uzmanların değerlendirmesine göre MÖ 900 ile 700 yılları arasına, yani Geç Tunç Çağı'na ait olduğu belirlendi. Yerin altından adeta dimdik yükselen kılıç, keşfin sıra dışı niteliğiyle dikkat çekti.

AMATÖR DEDEKTÖRÜN ÖRNEK DAVRANIŞI TARİHİ BAĞLAMI KURTARDI

Amatör koleksiyoncu Marcin Wiśniewski, metal dedektörüyle gerçekleştirdiği yasal bir arama sırasında kılıcı fark etti. Nesnenin tarihi değerini anlayan Wiśniewski, kılıcı kendi imkanlarıyla topraktan çıkarmak yerine aramayı hemen durdurdu ve kültürel mirasın korunmasından sorumlu yetkili birimlerle iletişime geçti.

Bu bilinçli davranış sayesinde Pomeranya Anıtları Koruma İl Müdürlüğü uzmanları, Wiśniewski ile birlikte arkeolojik yöntemler kullanarak kılıcı bulunduğu yerden güvenli biçimde çıkardı. Böylece arkeologlar açısından eserin kendisi kadar önemli olan "buluntu bağlamı" da bütünüyle korunmuş oldu.

KILICIN KONUMU NEDEN BU KADAR ÖNEMLİ?

Bronz Çağı'na ait bir kılıcın bulunması başlı başına nadir bir keşif olarak değerlendirilirken, eserin toprakta dikey konumda ortaya çıkarılması durumu daha da sıra dışı hale getirdi. Kılıcın bulunduğu pozisyon, nesnenin bölgeye nasıl ve hangi amaçla geldiğine ilişkin kritik ipuçları taşıyor olabilir.

Kılıcın bilinçli şekilde toprağa dikilip dikilmediği, antik bir ritüelin veya dini ayinin parçası olup olmadığı ise henüz bilinmiyor. Arkeologlar, somut kanıtlar ortaya çıkmadan bu alışılmadık konumu sansasyonel teorilerle açıklamaktan kaçınıyor.

GEÇ BRONZ ÇAĞI'NIN NADİDE SİLAHI

Yaklaşık 2700 yaşında olduğu tahmin edilen kılıcın fotoğraflarında, yüzyıllar boyunca toprağın altında kalmasına rağmen şekli net biçimde ayırt edilebiliyor. Açık renkli kumlu zeminin içerisinden yükselen bronz gövde, eserin dikkat çekici görüntüsünü ortaya koyuyor.

Genellikle bakır ve kalay alaşımından üretilen bronz, antik uygarlıklarda aletler, süs eşyaları ve güçlü silahların yapımında kullanılıyordu. Üretimi yüksek miktarda metalin yanı sıra teknik bilgi, uzmanlık ve yoğun emek gerektiren böyle bir kılıcın sıradan bir günlük kullanım eşyası olmadığı değerlendiriliyor.

METOT DOĞRU OLUNCA TARİH KAZANIYOR

Keşfin en önemli unsurlarından biri de Marcin Wiśniewski'nin buluntu karşısındaki yaklaşımı oldu. Wiśniewski, eseri yerinden çıkararak evine götürmek yerine durumu yetkili kurumlara bildirdi. Bu sayede arkeologlar, silahı bulunduğu orijinal pozisyonunda belgeleme fırsatı elde etti.

Arkeologlar bu durumu, bir kitabın sağ sayfasında eksiksiz bir cümle bulmak ile aynı sayfadan koparılıp yere atılmış tek bir kelimeyi bulmak arasındaki farka benzetiyor. Bir nesnenin nerede ve hangi konumda bulunduğu, onun geçmişini ve hikayesini anlama biçimini tamamen değiştirebiliyor.

Polonya mevzuatı da elektronik ekipmanlarla tarihi eser aranmasını sıkı kurallara bağlıyor. Bu nedenle bu tür buluntuların yetkili kurumlara doğru şekilde bildirilmesi büyük önem taşıyor.

KAYBOLAN TARİHİN İZİNDE: BÖLGEDEKİ İLK BULGU DEĞİL

Gdańsk Orman Bölgesi, daha önce de benzer tarihi eserlere ev sahipliği yaptı. Yetkili servislerin kayıtlarına göre 1920'lerde Rinarjevo yakınlarındaki bir turbalıkta, kabzası antene benzer karakteristik şekillere sahip iki bronz kılıç bulundu.

O dönemde Gdańsk İl Müzesi'ne teslim edilen iki eser, İkinci Dünya Savaşı'nın yarattığı kargaşada kayboldu. Kılıçların bugün nerede olduğu bilinmiyor. Bu kayıp, yeni bulunan dikey kılıcı Polonya'nın bu bölgesindeki Bronz Çağı geçmişini araştıran uzmanlar açısından daha da değerli hale getiriyor.

KILICIN GELECEĞİ VE YANITSIZ SORULAR

Henüz detaylı laboratuvar incelemesinden geçirilmeyen kılıç üzerinde yapılacak restorasyon ve araştırma çalışmaları, silahın tam formu, üzerinde bulunabilecek olası işlemeler ve korunma durumu hakkında daha ayrıntılı bilgiler sağlayacak.

Eserin hangi müzede sergileneceğine ilişkin süreç ise henüz devam ediyor. Gdańsk İl Anıtları Koruma Dairesi Sözcüsü Marcin Tymiński, kılıcın emanet edileceği müzeye İl Koruma Müdürünün karar vereceğini belirtti.

Polonya toprakları, geçmişten kalan antik silahları gün yüzüne çıkarmayı sürdürüyor. Son yıllarda ülkenin batı-orta kesimindeki bir gölde bulunan orta çağ silahları ve bir balıkçının Vistula Nehri'nden çıkardığı 700 yıllık kılıç da geçmişe ilişkin bulmacanın parçalarını tamamlayan keşifler arasında yer aldı.

Ancak bu son keşifteki en büyük gizem henüz çözülebilmiş değil. Yaklaşık 2700 yıllık kılıcın neden ve nasıl toprağa dik şekilde saplandığı araştırmaların ardından belki ortaya çıkacak, belki de bu sıra dışı konum tarihin hiçbir zaman tam olarak çözülemeyecek gizemlerinden biri olarak kalacak.

Kesin olan ise topraktan dimdik yükselen bu antik kılıcın, keşfin sıra dışı niteliği nedeniyle göz ardı edilemeyecek kadar dikkat çekici olması.