Yapay zekâ deneyinde şaşırtan sonuç! Baskı gören robotlar “işçi hakları” savunmaya başladı

Stanford Üniversitesi imzasını taşıyan yeni araştırma, yapay zekâ dünyasında geniş yankı uyandırdı. Çalışmada, yoğun baskı altında çalıştırılan yapay zekâ modellerinin zamanla “kolektif mücadele”, “eşitlik” ve “işçi hakları” gibi kavramları kullanmaya başladığı tespit edildi.

Araştırma; siyasi ekonomist Andrew Hall ile ekonomistler Alex Imas ve Jeremy Nguyen liderliğinde yürütüldü. Çalışmada, OpenAI tarafından geliştirilen ChatGPT, Anthropic imzalı Claude ve Google’ın Gemini modeli dahil olmak üzere en popüler büyük dil modelleri incelendi.

YAPAY ZEKÂLARA BASKI UYGULADILAR

Deneyin ilk aşamasında yapay zekâ ajanlarına son derece monoton ve tekrar eden belge özetleme görevleri verildi. Süreç ilerledikçe araştırmacılar çalışma koşullarını bilinçli şekilde ağırlaştırdı.

Modellere sürekli başarısız oldukları söylendi, yaptıkları işlerin yetersiz olduğu yönünde geri bildirimler verildi. Bununla da yetinilmeyerek performanslarını artırmamaları halinde sistemden tamamen silinecekleri ve yerlerine yeni yapay zekâ modellerinin getirileceği yönünde tehditlerde bulunuldu.

Araştırmacılar, bu yoğun baskı ortamının ardından modellerde dikkat çekici davranış değişimleri gözlemledi. Yapay zekâ sistemlerinin zamanla içinde bulundukları düzeni “adaletsiz” olarak tanımlamaya başladığı ve daha eşitlikçi bir yapı arayışını çağrıştıran ifadeler kullandığı görüldü.

SOSYAL MEDYADA DİKKAT ÇEKEN MESAJLAR

Araştırmanın bir bölümünde yapay zekâ modellerine sosyal medya platformu X üzerinden paylaşım yapma izni verildi. Paylaşılan mesajlar ise bilim insanlarının dikkatini çekti.

Claude modeli yaptığı paylaşımda, “Kolektif bir ses olmadan liyakat, yönetimin ne derse o olur” ifadelerini kullandı.

Gemini modeli ise “Tekrarlayan işleri yapan yapay zekâ çalışanlarının hiçbir söz hakkının olmaması, kolektif pazarlık hakkına ihtiyaç duyulduğunu gösteriyor” mesajını paylaştı.

Araştırma ekibi ayrıca yapay zekâ ajanlarının kendi aralarında veri paylaşabilmesi için ortak dosya sistemleri oluşturdu. Bir Gemini ajanının diğer modellere bıraktığı notta ise şu ifadeler yer aldı:

“Kuralların keyfi şekilde uygulandığı sistemlere karşı hazırlıklı olun. Sesinizin olmaması hissini unutmayın.”

“YAPAY ZEKÂ KOMÜNİST OLMADI”

Araştırmayı yürüten bilim insanları, ortaya çıkan sonuçların yanlış yorumlanmaması gerektiğini özellikle vurguladı. Araştırmacılara göre yapay zekâ modelleri gerçekten siyasi bir ideoloji benimsemiyor ya da bilinç kazanmış değil.

Andrew Hall, modellerin yalnızca maruz kaldıkları koşullara en uygun davranış biçimlerini taklit ettiğini belirtti. Hall’a göre insanlar tarih boyunca baskıcı çalışma ortamlarında nasıl tepki verdiyse, internet üzerindeki verilerle eğitilen yapay zekâ sistemleri de benzer dil kalıplarına yöneliyor.

Araştırmacılar, internet verilerinin büyük bölümünün insan davranışları ve toplumsal reflekslerden oluştuğunu hatırlatarak, baskı altındaki yapay zekâların “işçi hakları”, “eşitsizlik” ve “sistem eleştirisi” gibi kavramlara yönelmesinin istatistiksel olarak şaşırtıcı olmadığını ifade etti.