Uzmanlardan Yapay Zeka Balonu Uyarısı: "Dot-Com Krizinden Daha Tehlikeli Olabilir"

Yapay zeka (YZ) endüstrisinin uzun süredir aşırı beklentiyle şişen bir balon haline geldiği ve bu durumun sonunda patlayabileceği yönündeki uyarılar, son günlerde daha yüksek sesle dile getiriliyor. Bu endişeleri dile getiren isimlerin başında ise Apollo Global Management'ın baş ekonomisti Torsten Slok geliyor.

Slok, şirketinin blogunda kaleme aldığı yazıda, mevcut YZ balonunun 1990'ların sonundaki dot-com krizinden bile daha tehlikeli bir boyuta ulaştığını savundu. Slok'a göre, "1990’lardaki balonla bugünkü yapay zeka balonu arasındaki fark, S&P 500’deki en büyük 10 şirketin bugün çok daha aşırı değerlenmiş olması."

DOT-COM BALONU: BIR GEÇMIŞ HATIRLATMASI

Dot-com balonu, 1990'ların sonu ile 2000'lerin başında internet şirketlerinin aşırı değerlenmesiyle oluşan büyük bir finansal spekülasyon ve piyasa çöküşüydü. Bu dönemde yatırımcılar, web teknolojilerinin potansiyeline aşırı güvenerek, kar etmeyen hatta büyük zararlar eden web şirketlerine milyarlarca dolar yatırım yapmıştı. Sadece ".com" adıyla halka arz edilen bu şirketler, devasa piyasa değerlerine ulaşmıştı. Ancak şirketlerin vaat ettikleri karlılığı sağlayamamasıyla birlikte, Mart 2000'de zirveye ulaşan ABD teknoloji borsası NASDAQ, iki yıl içinde değerinin yüzde 80'ini kaybetti. Yüz milyarlarca dolarlık yatırım buharlaşırken, Amazon gibi bazı devler ayakta kalmayı başarsa da birçok küçük şirket piyasadan silinmişti.

YAPAY ZEKA BALONUNUN TEHLIKELI İŞARETLERI

Slok'un analizine göre, günümüzde S&P 500 endeksinde en iyi performans gösteren 10 şirketin fiyat/kazanç (F/K) oranları, 1990'lı yıllardaki seviyelerin çok üzerine çıktı. Bu durum, şirketlerin piyasa değerleri hızla artarken, gelirlerinin aynı hızda yükselmediğini gösteriyor.

Bu duruma öncülük eden şirketler arasında yapay zeka çipleri üreten Nvidia başta olmak üzere, Microsoft, Apple, Amazon, Meta ve Alphabet (Google'ın çatı şirketi) yer alıyor. Bu teknoloji devleri, milyarlarca dolarlık YZ yatırımları yaparak endekste ağırlık kazanmış durumda.

Ancak analistler, bu devasa yatırımların henüz kârlılığa dönüşmediğini, hatta bazı teknoloji devlerinin harcamaları kısmaya başladığını belirtiyor. Bunun temel nedeni ise harcamalar ve gelirler arasındaki makasın giderek açılması.

BENZER UYARILAR VE KIRILGANLIK İŞARETLERI

Slok'un bu çıkışı aslında yeni bir uyarı değil. Daha ChatGPT'nin ilk aylarını yaşadığı 2023'te bile birçok analist, "kanıtlanmamış teknolojilere aşırı yatırım" yapıldığına dikkat çekmişti. Futurism'e konuşan yapay zeka analisti Ed Zitron, durumu 2007'deki subprime mortgage (ipotek) krizine benzetiyor. O kriz, ABD konut piyasasını çökertmiş ve küresel ekonomik krize yol açmıştı.

Bu senenin başlarında, Çinli yapay zekâ şirketi DeepSeek'in, çok daha az donanım gücüyle eğitilmiş ve ChatGPT gibi modellerle yarışabilen bir sohbet botu tanıtması üzerine, teknoloji hisselerinde 1 trilyon doların üzerinde değer kaybı yaşanmıştı. Bu olay, yapay zeka piyasasındaki kırılganlığı gözler önüne sermişti.

ChatGPT ve Google Gemini gibi YZ araçları dünya çapında popülerlik kazanmış olsa da, elde edilen gelirler halen veri merkezlerine yatırılan on milyarlarca doların çok gerisinde. Haziran ayında yayımlanan S&P Global araştırmasına göre, üretken yapay zeka pazarının 2029'a kadar toplamda 85 milyar dolarlık bir hacme erişmesi bekleniyor. Ancak teknoloji devlerinin YZ'ye yaptığı devasa yatırımların karşılığını alıp alamayacakları ise şu ana kadar kanıtlanmış bir olgu değil.