Uzayda gıda üretimi için dev bir adım: Levrek yetiştirilecek!

Fransa, gelecekte Ay ve Mars'ta astronotlara sürdürülebilir bir protein kaynağı sağlamak amacıyla ilginç bir proje başlattı. Palavas-les-Flots kasabasında bulunan bir araştırma merkezinde, levrek balıkları uzay ortamında yetiştirilebilecek mi sorusuna cevap arayan bilim insanları, bu balıkların bir gün uzaya gönderilecek ilk yavrularının ebeveynlerini yetiştiriyorlar.

Proje adı "Lunar Hatch" ve hedef, astronotlar için uzun uzay görevlerinde düzenli ve sürdürülebilir bir protein kaynağı sağlamak. Fransa Ulusal Okyanus Araştırma Enstitüsü'nden deniz biyoloğu Dr. Cyrille Przybyla, balıkların sindirimi kolay protein kaynakları olduğuna ve omega-3 ile B vitaminleri açısından zengin olduğuna dikkat çekiyor. Uzayda kas hacminin korunabilmesi için bu özelliklerin çok önemli olduğunu vurguluyor.

YUMURTALAR UZAYA GÖNDERİLECEK

Proje, döllenmiş levrek yumurtalarının uzaya fırlatılması üzerine kurulu. Yumurta ve embriyolar, Uluslararası Uzay İstasyonu’na (ISS) ulaşana kadar gelişmeye devam edecek. İlk aşamada balıklar yalnızca gözlemlenecek ve ardından dondurularak Dünya’ya geri getirilecek. Uzun vadede ise Ay’da balık çiftlikleri kurulması planlanıyor.

Eğer Ay’da bir üs kurulursa, Dr. Przybyla, astronotlara haftada iki kez levrek servisi yapılabileceğini öngörüyor.

UZAYDA BALIK DENEYLERİ YENİ DEĞİL

Balıkların uzaya gönderilmesi aslında yeni bir deneyim değil. 1973 yılında Apollo görevlerinden birinde, mummichog türü küçük balıklar uzaya çıkarıldı. Ardından 1976'da Sovyetler Birliği, Salyut uzay istasyonunda lepisteslerle deneyler yaptı. 2015 yılında ise ISS'e zebra balıkları gönderilerek mikro yerçekiminde kas erimesi araştırıldı. Geçen yıl Çin, kendi uzay istasyonuna zebra balığı gönderdi. Ancak Lunar Hatch projesi, sadece araştırma yapmakla kalmayıp, düzenli bir gıda üretimi sağlamayı amaçlıyor.

KAPALI DÖNGÜ GIDA SİSTEMİ

Projenin nihai hedefi, Ay’da sıfır atık bir kapalı devre gıda sistemi kurmak. Ay'ın kutuplarındaki kraterlerdeki buzdan elde edilecek suyla akvaryumlar doldurulacak. Balıklardan çıkan atık sular, mikroalg üretimi için kullanılacak. Bu mikroalgler ise midye gibi filtreleyici organizmalar veya zooplanktonlar için yem olacak. Balık dışkıları, karidesler ve solucanlar tarafından işlenecek ve bu canlılar da balıklar için yem haline getirilecek.

UZAY YOLCULUĞUNA HAZIRLIK

Proje, 2016 yılında Avrupa Uzay Ajansı tarafından "Ay Köyü" projesi için yapılan fikir çağrısıyla başladı. 2018 sonunda Fransa Ulusal Uzay Ajansı’ndan (CNES) ilk destek alındı. Proje, roket kalkışındaki titreşimlere dayanıp dayanamayacağını test etmek için simülasyonlar yaptı ve bu simülasyonlar embriyoların gelişiminin etkilenmediğini gösterdi.

Şimdi, gerçek bir uzay görevine katılarak bu verilerin doğruluğunu test etmek için çalışmalar sürüyor. Dr. Przybyla, CNES ve NASA'nın Kennedy Uzay Merkezi'nden bir fırlatma misyonunda yer bulmayı umut ediyor. Ancak tarih henüz netleşmedi.

DÜNYA’DA DA UYGULANABİLİR

Proje, sadece uzayda değil, Dünya'da da önemli katkılar sağlayabilir. Dr. Przybyla, geliştirdikleri sistemin çevre koruma ve ekonomik sürdürülebilirlik açısından önemli olduğunu vurguluyor. İzole toplulukların beslenmesi için Dünya’da da bu sistemin uygulanabileceğini belirtiyor.