Uyuduğunuz süre kaderinizi etkiliyor: Parkinson ve inme riskiyle bağlantı bulundu

Medical Park Ankara Hastanesi Beyin ve Sinir Cerrahisi Uzmanı Doç. Dr. İsmail Bozkurt, uykunun yalnızca dinlenme süreci değil, beynin kendi bakımını yaptığı hayati bir dönem olduğunu söyleyerek, sağlıklı uyku düzeninin nörolojik hastalıklara karşı güçlü bir koruyucu etkisi olduğunu vurguladı. Derin uykunun özellikle beyin atıklarının temizlenmesi, hafızanın güçlenmesi ve sinir bağlantılarının düzenlenmesi için kritik olduğunu ifade eden Bozkurt, uykunun aksadığı her gecenin beyin sağlığı üzerinde uzun vadeli yıpratıcı sonuçlar oluşturabileceğini belirtti.

UYKUDA BEYNİN TEMİZLENME SİSTEMİ ÇALIŞIYOR

Bozkurt, derin uyku sırasında devreye giren glinfatik sistemin beyin hücreleri arasında biriken toksik proteinleri uzaklaştırdığını aktardı. "Amiloid-beta ve tau gibi Alzheimer ile ilişkilendirilen zararlı proteinler derin uykuda temizlenir. Beyin hücreleri küçülerek aradaki boşluğu artırır, beyin omurilik sıvısı bu boşluklarda dolaşarak temizlik yapar" dedi. Bu mekanizmanın bozulması hâlinde nörodejeneratif hastalık riskinin hızla yükseldiğini söyledi.

6 SAATTEN AZ UYKU NÖROLOJİK RİSKİ ARTIRIYOR

Kronik uykusuzluğun Alzheimer ve Parkinson gibi hastalıklarla güçlü bağlantısı olduğunu hatırlatan Bozkurt, "Günde 6 saatin altında uyunan uyku, beyin iltihabını artırır ve amiloid-beta birikimini hızlandırır. Alzheimer riski 2–3 kat yükselir; Parkinsonda ise dopamin üreten hücrelerin kaybı hızlanır" uyarısını yaptı. Uyku bozukluğu olan bireylerde beyin ödeminde artış, nöroplastisitede azalma ve enfeksiyon riskinde yükseliş görülebildiğini belirtti.

UYKU SADECE HAFIZAYI DEĞİL İYİLEŞMEYİ DE ETKİLİYOR

Uykunun öğrenme, hafıza, dikkat ve iyileşme süreçlerinin merkezinde yer aldığını söyleyen Bozkurt, özellikle REM ve derin uykunun yeni sinir bağlantılarının oluşması için gerekli olduğunu ifade etti. Uyku apnesinin beynin oksijenlenmesini bozarak inme riskini 3–6 kat artırabildiğini, CPAP tedavisinin bu riski %70–80 azaltabildiğini vurguladı. "Uykusuzluk bir kader değil, çoğu zaman tedavi edilebilir bir bozukluğun belirtisidir" diyerek erken müdahalenin önemine dikkat çekti.