Üretici Zararda, İhracat Kısıtlı: Zeytinyağında Acil Alarm!

Türkiye, zeytinyağında 2024 yılını 100 bin tonu aşkın stokla kapatırken, 2025 sezonu sonunda bu rakamın 200 bin tonu geçmesi bekleniyor. Bu durum, hem kalite kaybını hem de üreticinin ekonomik dayanıklılığını tehdit ediyor. Ayvalık Ticaret Odası Başkanı Ali Uçar, "Bu kadar stok üretimin neredeyse yarısı demek. Ürün ikinci sınıf yağa dönüşmeden acil önlem alınmalı" çağrısında bulundu.

İHRACATTA KOTA FRENİ, İÇ PİYASADA TALEP ZAYIF

Zeytinyağı sektörünün yaşadığı stok krizi, büyük oranda uygulanan dökme ihracat yasakları ve kota sınırlamalarından kaynaklanıyor. Yurt dışına ürün çıkamayınca, iç piyasada da talep yetersiz kalıyor ve yüksek üretim rafta bekliyor. Bu yağlar zamanla kalitesini kaybederek değer kaybına uğruyor.

REKOR ÜRETİM, SATIŞ SIKINTISI
2024/2025 sezonunda 475 bin ton zeytinyağı üretimiyle rekor kıran Türkiye, bu başarıya rağmen üreticiye kazandıramıyor. 2023’ten devreden 125 bin tonluk stokla birlikte toplam 600 bin ton civarında zeytinyağı bulunuyor. Ancak ihracat yalnızca 75 bin tonla sınırlı kalırken, ürün iç piyasada da maliyetin altında fiyatlardan satılıyor.

MALİYETLERİ KARŞILAMIYOR

Üreticinin kilo başına maliyeti 190-220 TL arasında değişirken, alım fiyatları 160-200 TL bandında. Litre bazında ise fiyatlar 175-225 TL seviyesinde seyrediyor. Bu da üretici için ciddi zarar anlamına geliyor. Ayvalık Ticaret Odası Başkanı Ali Uçar, "Bu şartlarda üretimin devamı mümkün değil. Üretici zeytinyağından uzaklaşarak sofralık zeytine yönelmeye başlayacak" dedi.

AVRUPA BASKISI: FİYATLAR DÜŞEBİLİR

2025-2026 sezonu için özellikle İspanya’da yüksek rekolte beklentisi, uluslararası piyasada fiyatların daha da düşeceği endişesini artırıyor. Uçar, bu nedenle Türkiye’nin lisanslı depoculuk gibi yapısal çözümlerle hem stok krizine hem de fiyat dengesine müdahale etmesi gerektiğini belirtti.

6 TALEPLE ÇÖZÜM ÇAĞRISI

Sektör temsilcileri, hükümete şu 6 başlıkta çağrıda bulunuyor:
Ambalajlı ihracata kg başına 2-5 dolar destek
Dökme ihracata 150 bin tonluk yıllık kota
Tanıtım desteklerinin yüzde 50 artırılması
KOBİ’lere düşük faizli ihracat kredisi sağlanması
Zeytinyağı için Turquality ve Ur-Ge kaynağı ayrılması
Lisanslı depoculuk sisteminin hayata geçirilmesi

ÜRETİCİLER ZARARINA SATIŞ YAPIYOR

Edremit Ticaret Odası Başkanı Ahmet Çetin ise, yemeklik zeytinyağının bölgelerinde 130-150 TL/litre aralığında satıldığını ve bu fiyatların üretim maliyetini bile karşılamadığını belirtti. Çetin, "Euro bazlı fiyatlar da 3,5 euro seviyesinde. Bu rakamlar ihracatı da sürdürülemez hale getiriyor" dedi.

"SOFRALIK ZEYTİNE YÖNELİŞ ARTACAK"

Hasat ve işçilik maliyetlerinin her yıl arttığını belirten Çetin, üreticinin zeytinyağı yerine sofralık yeşil ve siyah zeytine yönelmek zorunda kalacağını söyledi. Ayrıca Kuzey Ege’deki 9 ticaret odasının birlikte lisanslı depo kurmak için harekete geçtiğini açıkladı. Bu sistemin ürünün kalitesini koruyarak daha uygun koşullarda piyasaya sunulmasını sağlayacağı vurgulandı.