Uluslararası Af Örgütü: Google’ın tekelci hakimiyeti kırılmalı

Türkiye’de birçok haber sitesi, Google’ın algoritma değişiklikleri nedeniyle reklam gelirlerinde azalma yaşadığını belirtirken, ABD’de bir federal mahkeme, Google’ın web reklamcılığı pazarındaki tekelinin yasadışı olduğuna karar verdi.

"YAPISAL BÖLÜNME ZAMANI GELDİ"

Bu karar, insan haklarına saygılı bir dijital dünya için önemli bir dönüm noktası olarak değerlendiriliyor. Uluslararası Af Örgütü Genel Sekreteri Agnès Callamard, "Google’ın reklam servislerinin yasadışı bir tekel olarak kabul edilmesi, haklara saygılı bir yapısal bölünme yönünde atılacak ilk adım olabilir" dedi.

Callamard, ABD'deki karar hakkında şu açıklamalarda bulundu:

• Tekelci Gücün Sınırlandırılması: Google’ın tekelci hakimiyetinin kırılması, kullanıcıların verileri üzerindeki kontrolünü zayıflatmak, insan haklarına saygılı bir web ortamı oluşturmak adına büyük bir fırsat sunuyor. Bu adım, insan hakları odaklı alternatiflerin ortaya çıkması için bir alan yaratacaktır.

• Veri Toplama Modelinin Eleştirisi: Google’ın mevcut iş modeli, kullanıcı verilerini toplamak, analiz etmek ve başkalarıyla paylaşmak üzerine kuruludur. Bu yaklaşım, özel hayatın gizliliğini tehdit ederken, Google’a pazar üzerindeki mutlak hakimiyetini pekiştirmektedir. Diğer büyük teknoloji şirketleri, Meta ve TikTok da benzer şekilde bu tür gözetim tabanlı modelleri benimsemektedir.

• Alternatiflerin Olmaması: Google, kullanıcılarının haklarını nasıl koruduğunu kanıtlamakta başarısız olmuştur. Mevcut yapının devam etmesi, kullanıcıların Google’ın veri toplama ve gelir elde etme modeline karşı alternatif seçim şansı bulamaması anlamına gelmektedir.

• Bölünme Zamanı: Google’ın reklam hizmetlerinin yasadışı bir tekel olarak kabul edilmesiyle, şirketin daha adil ve haklara saygılı bir yapıya bürünmesi için yapısal bir bölünme sürecine girme zamanı gelmiştir.

AB'DE KARAR BEKLENİYOR, BİRLEŞİK KRALLIK'TA YENİ DAVA AÇILDI

ABD Adalet Bakanlığı, Google’ı, web reklamcılığı pazarındaki hakimiyetini sürdürmek için rakiplerini saf dışı bırakmak ve kullanıcılara haklara saygılı alternatifler sunulmasına engel olmakla suçladı. Google, 2016’da yaptığı gizlilik politikası değişikliğiyle, kullanıcı verilerinin pazarlama platformları arasında entegrasyonunu sağladı ve böylece kişisel veriler üzerinden özelleştirilmiş reklamlar sunmaya başladı.

Adalet Bakanlığı, Google’ın ABD reklam pazarının yüzde 87’sini kontrol ettiğini öne sürüyor. Rekabetçi bir pazarda kullanıcılar, gizlilik haklarını ihlal eden uygulamalara karşı çıkabilir. Ancak alternatiflerin yokluğu, kullanıcılara Google’ın veri toplamasını ve bu verilerden gelir elde etmesini kabul etmekten başka seçenek bırakmamaktadır. Adalet Bakanlığı, daha önce Google’a açtığı bir başka tekelleşme davasını da kazanmıştı. Washington DC'deki bir hâkim, Google’ın çevrimiçi arama pazarındaki tekelleşmesinin yasadışı olduğuna karar vermişti. Her iki dava da, Google’ın bölünmesi gibi çözüm önerileri içeren sonuçlar için karar bekliyor. Avrupa Birliği’nde de benzer bir davada kararın açıklanması beklenirken, Birleşik Krallık’ta da yeni bir dava açıldı.